Ở tuổi 80, ông Nguyễn Văn Đức, xã Bảo Ái, đã nhiều lần phải vào viện điều trị do mắc các bệnh mạn tính. Với ông và gia đình, giá trị của tấm thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được cảm nhận rõ nhất trong những lần điều trị kéo dài, khi phần lớn áp lực về chi phí khám, chữa bệnh được Quỹ BHYT chia sẻ.

“Mắc bệnh mạn tính, tôi ở bệnh viện nhiều hơn ở nhà nhưng nhờ có thẻ BHYT nên được Quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám, chữa bệnh theo diện được hưởng. Nếu không có bảo hiểm thì với tuổi già, bệnh tật nhiều thế này, gia đình và các con tôi cũng rất vất vả để lo tiền thuốc, chữa bệnh cho tôi hàng tháng”, ông Đức chia sẻ.

Cũng tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, những ngày chăm sóc người bố 77 tuổi bị nhồi máu não giúp anh Đặng Ngọc Cừ, xã Quy Mông càng thấu hiểu ý nghĩa của chính sách BHYT. Nhờ có BHYT, người bệnh được điều trị đầy đủ, kịp thời, trong khi gia đình giảm đáng kể áp lực về viện phí.

Những câu chuyện cụ thể cho thấy giá trị của chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), BHYT không chỉ nằm ở số người tham gia hay tỷ lệ bao phủ. Phía sau mỗi tấm thẻ BHYT là sự sẻ chia khi người dân không may ốm đau; phía sau quá trình tham gia BHXH là sự tích lũy để có thêm điểm tựa khi hết tuổi lao động. Chính sách an sinh vì thế ngày càng hiện diện thiết thực trong đời sống người dân.

Từ những trường hợp cụ thể ấy có thể nhìn thấy một bức tranh rộng hơn về quá trình mở rộng lưới an sinh tại Lào Cai. Trong điều kiện một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân tán, việc đưa ngày càng nhiều người dân vào hệ thống BHXH, BHYT không chỉ có ý nghĩa hoàn thành các chỉ tiêu phát triển người tham gia mà còn góp phần mở rộng khả năng bảo vệ người dân trước những rủi ro về sức khỏe, việc làm, thu nhập và tuổi già.

Kết quả 7 tháng năm 2026 cho thấy diện bao phủ tiếp tục được mở rộng. Theo BHXH tỉnh Lào Cai, đến hết tháng 7/2026, toàn tỉnh có 180.546 người tham gia BHXH, đạt 79,70% kế hoạch BHXH Việt Nam giao năm 2026, tăng 16.378 người so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, số người tham gia BHXH bắt buộc đạt 134.822 người, bằng 92,64% kế hoạch, tăng 13.872 người so với cùng kỳ; BHXH tự nguyện đạt 45.724 người, bằng 56,45% kế hoạch, tăng 2.506 người.

Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đạt 118.464 người, bằng 95,63% kế hoạch, tăng 10.684 người so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, số người tham gia BHYT đạt 1.567.427 người, tương đương 98% kế hoạch, tăng 114.513 người so với cùng kỳ; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 92,36% dân số.

Những con số trên không chỉ phản ánh quy mô người tham gia tiếp tục được mở rộng mà còn cho thấy nền tảng quan trọng để Lào Cai tiến tới mục tiêu bao phủ an sinh ngày càng rộng và bền vững hơn.

Kết quả đạt được trước hết gắn với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và sự phối hợp của các sở, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT.

Một trong những dấu ấn nổi bật là vai trò chủ động tham mưu của BHXH tỉnh Lào Cai. Trong tháng 7/2026, trên cơ sở đề xuất của BHXH tỉnh, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành 3 văn bản chỉ đạo, điều hành; lũy kế Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành 27 văn bản liên quan đến tổ chức thực hiện chính sách.

Trong đó có kế hoạch tuyên truyền BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026-2030 và các văn bản nghiên cứu, tham mưu cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân tham gia BHYT, BHXH tự nguyện.

Sự phối hợp giữa BHXH tỉnh với các sở, ngành và chính quyền địa phương cũng ngày càng được tăng cường. BHXH tỉnh đã ký Quy chế phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo về thực hiện chính sách BHYT; xây dựng dự thảo Quy chế phối hợp với Hội Nông dân tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Đáng chú ý, BHXH tỉnh phối hợp với Sở Y tế nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ mức đóng BHYT từ ngân sách địa phương; phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh đề nghị xây dựng Nghị quyết trình HĐND tỉnh quy định mức hỗ trợ bổ sung kinh phí đóng BHXH tự nguyện và hỗ trợ đóng BHYT đối với một số đối tượng.

Qua đó, phát triển BHXH, BHYT ngày càng được triển khai trong sự phối hợp giữa cơ quan BHXH với các cấp, các ngành, từ tham mưu cơ chế, chính sách đến tổ chức thực hiện tại cơ sở. Đây là yếu tố quan trọng để huy động nguồn lực, mở rộng phạm vi tiếp cận và đưa chính sách an sinh đến với nhiều nhóm dân cư hơn.

Nếu sự vào cuộc của hệ thống chính trị tạo nền tảng thì bám sát cơ sở, tiếp cận đúng nhóm đối tượng là một trong những cách làm quan trọng để chuyển mục tiêu bao phủ thành kết quả cụ thể.

BHXH tỉnh phối hợp với UBND các xã, phường rà soát dữ liệu người chưa tham gia BHXH, BHYT; tăng cường khai thác dữ liệu tiềm năng từ cơ sở dữ liệu của BHXH Việt Nam và các cơ quan liên quan; làm việc với các đơn vị sử dụng lao động trên cơ sở dữ liệu kê khai thuế để phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN.

Các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng phối hợp xây dựng kế hoạch tuyên truyền, giao chỉ tiêu đến từng nhân viên thu, cộng tác viên và theo dõi kết quả thực hiện hằng tháng.

Cách làm này giúp công tác tuyên truyền, vận động ngày càng hướng đến đúng địa bàn, đúng nhóm dân cư còn dư địa phát triển. Thay vì chỉ truyền thông chính sách trên diện rộng, các hình thức tư vấn trực tiếp, đối thoại, tuyên truyền nhóm nhỏ được triển khai nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia.

Riêng tháng 7/2026, BHXH tỉnh phối hợp với các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng tổ chức 14 hội nghị với 813 người tham dự, qua đó phát triển 239 người tham gia BHXH tự nguyện và 312 người tham gia BHYT. Đồng thời, 1.468 cuộc tuyên truyền nhóm nhỏ với 10.250 lượt người tham dự đã vận động được 438 người tham gia BHXH tự nguyện và 2.821 người tham gia BHYT tự đóng.

Những con số của riêng tháng 7 là một lát cắt cho thấy hiệu quả của phương thức đưa truyền thông chính sách xuống cơ sở, tiếp cận trực tiếp với từng nhóm người dân.

Phương thức truyền thông cũng ngày càng đa dạng. Hưởng ứng Ngày BHYT Việt Nam, toàn tỉnh đồng loạt tổ chức ngày hội tuyên truyền, tư vấn, đối thoại chính sách; tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở và nhân rộng mô hình “Thứ Hai - Vì sức khỏe cộng đồng”.

BHXH tỉnh phối hợp với Sở Y tế tổ chức chương trình livestream tư vấn, giải đáp chính sách BHXH, BHYT trên Fanpage BHXH tỉnh Lào Cai, thu hút gần 50.000 lượt xem, 324 lượt chia sẻ và hơn 1.500 lượt tương tác.

Đặc biệt, tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, mô hình “Thứ Hai - Vì sức khỏe cộng đồng” được duy trì hằng tuần với sự tham gia trực tiếp của cán bộ BHXH. Ngay tại nơi khám, chữa bệnh, người bệnh và thân nhân được tư vấn, giải đáp vướng mắc, hướng dẫn thực hiện thủ tục và tiếp cận thông tin về quyền lợi BHXH, BHYT.

Từ tuyên truyền trực tiếp, tư vấn nhóm nhỏ đến truyền thông trên nền tảng số, phương thức đưa chính sách đến với người dân đang được mở rộng theo hướng linh hoạt hơn. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với Lào Cai khi yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển mới mà còn phải giúp người dân hiểu đúng, hiểu đủ để chủ động tham gia và duy trì chính sách lâu dài.

Kết quả đạt được trong 7 tháng năm 2026 tạo nền tảng quan trọng, song dư địa mở rộng lưới an sinh tại Lào Cai vẫn còn lớn, nhất là đối với BHXH tự nguyện.

Theo ông Phạm Công Cường, Giám đốc BHXH tỉnh Lào Cai, nhóm tiềm năng tham gia BHXH tự nguyện chủ yếu là lao động khu vực phi chính thức, thu nhập không ổn định. Đối với BHXH bắt buộc, việc mở rộng người tham gia cũng chịu tác động bởi tình hình sản xuất, kinh doanh của một số doanh nghiệp chưa ổn định và biến động lao động.

Với BHYT, bên cạnh tiếp tục mở rộng diện bao phủ, bài toán duy trì người tham gia cũng cần được chú trọng khi một số nhóm đối tượng sắp hết thời gian được ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng, trong khi khả năng tự đóng của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu các chính sách hỗ trợ tại địa phương, tiếp tục đổi mới phương thức truyền thông và bám sát từng nhóm đối tượng có ý nghĩa quan trọng để những kết quả bao phủ đã đạt được được duy trì bền vững. BHXH tỉnh đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham mưu chính sách hỗ trợ thêm kinh phí đóng BHXH tự nguyện và BHYT đối với một số nhóm đối tượng.

Cùng với phát triển người tham gia, BHXH tỉnh Lào Cai tiếp tục chú trọng giảm chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN, tăng cường rà soát, phân tích nguyên nhân và triển khai các biện pháp đôn đốc nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Ông Phạm Công Cường cho biết, trong những tháng cuối năm, BHXH tỉnh tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện các chỉ tiêu phát triển người tham gia; triển khai các giải pháp theo kịch bản phát triển người tham gia, giảm chậm đóng; đồng thời phân công cán bộ phụ trách địa bàn tới từng xã, phường để theo dõi, đôn đốc và hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ.

Với một địa bàn miền núi rộng, phát triển người tham gia mới chỉ là một phần của bài toán an sinh. Quan trọng hơn là duy trì được quá trình tham gia để người dân được bảo vệ lâu dài trước những rủi ro trong cuộc sống. Từ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, vai trò tham mưu của cơ quan BHXH đến những cách làm ngày càng sát cơ sở, Lào Cai đang từng bước mở rộng lưới an sinh theo hướng thực chất và bền vững hơn, để BHXH, BHYT ngày càng trở thành điểm tựa thiết thực đối với người dân.