Nếu mở rộng diện bao phủ là điều kiện để ngày càng nhiều người dân được đặt trong lưới an sinh thì việc bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi chính là thước đo rõ nét về hiệu quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT).

Tại Lào Cai, những quy định mới của Luật BHXH năm 2024 đang từng bước được chuyển hóa thành quyền lợi cụ thể đối với nhiều nhóm người dân, người lao động.

Trường hợp ông Đỗ Thanh Linh, ở thôn Phú Thịnh 3, xã Bảo Thắng, là một ví dụ. Từ tháng 1/2016 đến tháng 6/2024, trên cương vị Trưởng Ban Bảo vệ dân phố, ông có hơn 8 năm tham gia BHXH bắt buộc. Sau khi thôi giữ chức vụ, thay vì lựa chọn nhận BHXH một lần, ông Linh tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện từ tháng 8/2024 đến tháng 5/2026.

Nhờ quy định mới của Luật BHXH năm 2024 giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm, cùng với việc được cộng nối 4 năm 1 tháng tham gia bảo hiểm trong quân ngũ, ông Linh chỉ cần đóng một lần cho 8 tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Ngày 1/6/2026, ông Linh chính thức nhận quyết định hưởng chế độ hưu trí tại Bộ phận Một cửa BHXH cơ sở Bảo Thắng.

“Có lương hưu, tôi thấy mình chủ động hơn trong cuộc sống. Đây là món quà ý nghĩa nhất tôi dành cho mình khi về già”, ông Linh chia sẻ.

Không chỉ mở rộng cơ hội hưởng lương hưu, Luật BHXH năm 2024 còn bổ sung thêm quyền lợi đối với người tham gia BHXH tự nguyện.

Chị Nguyễn Thị Hạnh, sinh năm 2003, ở thôn 1, xã Phong Hải, sau khi sinh con đầu lòng đã được nhận khoản trợ cấp thai sản 2 triệu đồng theo quy định mới.

“Tôi tham gia BHXH tự nguyện với mong muốn có điểm tựa an sinh lâu dài cho tương lai, nhưng thật bất ngờ và xúc động khi được nhận trợ cấp thai sản. Điều đó khiến tôi càng tin tưởng hơn vào chính sách BHXH”, chị Hạnh chia sẻ.

Với những nhóm đối tượng mới thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, phạm vi bảo vệ của chính sách cũng được mở rộng.

Chị Bùi Thị Huyền Trang, chủ hộ kinh doanh tại thôn Phú Cường, xã Mậu A, trước đó đã có 4 năm tham gia BHXH tự nguyện. Khi thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới, chị được tiếp cận thêm các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, bên cạnh các quyền lợi về hưu trí và tử tuất.

Theo chị Trang, việc được tham gia BHXH bắt buộc giúp người kinh doanh yên tâm hơn trong quá trình lao động, sản xuất bởi khi gặp rủi ro hay biến cố trong cuộc sống đều có chính sách an sinh đồng hành, hỗ trợ.

Ba câu chuyện, ba nhóm đối tượng khác nhau nhưng cùng cho thấy một giá trị chung: chính sách BHXH không chỉ mở rộng phạm vi bao phủ mà ngày càng tạo thêm những tầng bảo vệ đối với người tham gia, từ khi còn trong độ tuổi lao động đến lúc về già.

Đó cũng là cơ sở để củng cố niềm tin vào chính sách, bởi hiệu quả của an sinh xã hội được cảm nhận rõ nhất khi người dân nhìn thấy và trực tiếp thụ hưởng quyền lợi.

Để những quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, BHXH tỉnh Lào Cai đã chủ động triển khai đồng bộ từ tuyên truyền, tập huấn đến nâng cấp hệ thống nghiệp vụ và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Song hành với thực hiện các chế độ BHXH, công tác bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT tiếp tục được BHXH tỉnh chú trọng.

Thời gian qua, BHXH tỉnh tăng cường giám định, thanh toán, quyết toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT; chủ động rà soát, đối chiếu dữ liệu, kịp thời phát hiện và xử lý các khoản chi chưa đúng quy định. Qua đó, vừa góp phần bảo đảm quyền lợi của người tham gia, vừa nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng Quỹ BHYT.

Trong 7 tháng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 1.359.664 lượt khám, chữa bệnh BHYT, với tổng chi phí 1.235 tỷ đồng. Những con số này cho thấy quy mô thụ hưởng chính sách và vai trò ngày càng rõ của BHYT trong chia sẻ chi phí khám, chữa bệnh cho người dân.

Bên cạnh khám, chữa bệnh, việc giải quyết và chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cũng được tổ chức kịp thời, đúng quy định. Lũy kế 7 tháng năm 2026, tổng số chi BHXH, BHTN trên địa bàn đạt 3.084 tỷ đồng, tăng 591 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với bảo đảm nguồn kinh phí, phương thức chi trả cũng đang chuyển mạnh theo hướng hiện đại, thuận tiện hơn cho người thụ hưởng.

Đến hết tháng 7/2026, tỷ lệ người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng nhận qua tài khoản cá nhân đạt 88,68%; chi trả BHXH một lần đạt 98,5%; trợ cấp thất nghiệp đạt 99,9%.

Để có kết quả này, BHXH tỉnh phối hợp với Công an tỉnh, chính quyền địa phương và các ngân hàng thương mại tăng cường tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH mở tài khoản cá nhân, từng bước hình thành phương thức nhận chế độ an toàn, thuận tiện và minh bạch.

Qua đó, yêu cầu “đúng, đủ, kịp thời” trong thực hiện chính sách được gắn ngày càng chặt với tiêu chí thuận tiện cho người thụ hưởng.

Đây là một chuyển biến quan trọng, bởi chất lượng phục vụ không chỉ được đo bằng việc giải quyết đúng chế độ mà còn bằng khả năng giảm thời gian, giảm thủ tục và tạo điều kiện để người dân tiếp cận quyền lợi một cách thuận lợi hơn.

Một trong những dấu ấn rõ nét trong quá trình thực hiện chính sách BHXH, BHYT tại Lào Cai là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Vũ Thị Hiền Hạnh cho biết, sau hợp nhất tỉnh và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Lào Cai đã kế thừa những cách làm hiệu quả, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT. Cùng với đó, tỉnh tăng cường ứng dụng chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận chính sách.

Với một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, việc tăng cường giao dịch điện tử có ý nghĩa thiết thực khi người dân, doanh nghiệp có thêm phương thức thực hiện thủ tục mà không hoàn toàn phụ thuộc vào việc trực tiếp đến cơ quan BHXH.

Kết quả 7 tháng năm 2026 cho thấy nhiều thủ tục gắn trực tiếp với quyền lợi của người dân đã được triển khai hiệu quả trên môi trường điện tử.

Tính đến hết tháng 7/2026, BHXH tỉnh đã tiếp nhận, giải quyết 9.302 hồ sơ liên thông đăng ký khai sinh, cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi và 141 hồ sơ liên thông đăng ký khai tử, giải quyết mai táng phí, tử tuất. Đồng thời, 9.250 lượt tổ chức, cá nhân được tư vấn, hướng dẫn khi đến giao dịch.

Riêng trong tháng 7/2026, BHXH tỉnh Lào Cai tiếp nhận và xử lý 18.664 hồ sơ, trong đó 81,4% được thực hiện trực tuyến. Nhiều dịch vụ công đạt tỷ lệ trực tuyến 100%, trong đó có đăng ký cấp thẻ BHYT cho người chỉ tham gia BHYT, đăng ký tham gia BHXH tự nguyện và giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

Cùng với giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, việc kết nối, khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư tiếp tục tạo chuyển biến rõ nét.

Đến hết tháng 7/2026, BHXH tỉnh đã phối hợp rà soát, đối chiếu, xác thực dữ liệu người tham gia, thụ hưởng BHXH, BHYT, BHTN với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt tỷ lệ xác thực 99,97%. Đồng thời, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình; hồ sơ được số hóa, tiếp nhận và giải quyết trên môi trường điện tử theo quy định.

Đáng chú ý, 100% (173/173) cơ sở khám, chữa bệnh BHYT trên địa bàn tỉnh đã thực hiện tiếp nhận người bệnh bằng căn cước công dân/VNeID. Đến thời điểm báo cáo tháng 7, hệ thống ghi nhận 4.164.920 lượt tra cứu thông tin thành công, tỷ lệ xác thực đạt 99,8%.

Kết quả này góp phần rút ngắn thời gian làm thủ tục khám, chữa bệnh, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, đồng thời tăng hiệu quả quản lý Quỹ BHYT.

Chuyển đổi số cũng được gắn với đổi mới phương thức chi trả. Việc ngày càng nhiều người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, BHTN nhận chế độ qua tài khoản không chỉ tạo thuận lợi cho người thụ hưởng mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả quản lý.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Lào Cai, BHXH tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới công tác truyền thông theo hướng linh hoạt, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; tăng cường đối thoại, tư vấn trực tiếp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Cùng với đó, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp tham gia, thụ hưởng chính sách.

Từ những người lao động có thêm cơ hội hưởng lương hưu, người tham gia BHXH tự nguyện được tiếp cận quyền lợi mới đến việc ngày càng nhiều thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử, chính sách an sinh tại Lào Cai đang được triển khai theo hướng ngày càng gần hơn với người dân.

Khi bảo đảm quyền lợi được gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức phục vụ, hiệu quả của chính sách không chỉ thể hiện ở những khoản chi trả hay số hồ sơ được giải quyết, mà còn ở sự thuận tiện và niềm tin của người tham gia. Đây là nền tảng quan trọng để BHXH, BHYT tiếp tục phát huy vai trò là những trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, góp phần củng cố lưới an sinh bền vững trên địa bàn Lào Cai.