Chính sách nhân văn
Từ ngày 1/7/2025, Luật BHXH năm 2024 chính thức có hiệu lực với nhiều điểm mới quan trọng, trong đó đáng chú ý là việc mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện. Theo đó, từ ngày 1/7, người tham gia BHXH tự nguyện ngoài chế độ hưu trí và tử tuất sẽ được hưởng thêm trợ cấp thai sản. Cụ thể, khoản 3, Điều 4 Luật BHXH năm 2024 quy định, chế độ BHXH tự nguyện bao gồm: Trợ cấp thai sản, hưu trí và tử tuất. Đây là lần đầu tiên trợ cấp thai sản được đưa vào nhóm quyền lợi dành cho người tham gia BHXH tự nguyện, góp phần mở rộng độ bao phủ an sinh xã hội và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động khu vực phi chính thức.
Nhân viên thu BHXH, BHYT chia sẻ cách tuyên truyền chính sách cho người dân.
Theo quy định tại các Điều 94, 95, 96 và 97 của Luật BHXH năm 2024, người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc, vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản nếu thuộc một trong các trường hợp: Lao động nữ sinh con, lao động nam có vợ sinh con; trường hợp mẹ tham gia BHXH và qua đời sau sinh, cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng trợ cấp; trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia BHXH đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản quy định tại khoản 1, Điều 94 Luật BHXH năm 2024 thì chỉ cha hoặc mẹ được hưởng trợ cấp thai sản; trường hợp người tham gia vừa có đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện và vừa có đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc thì chỉ được hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc.
Trường hợp mẹ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc, cha đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện thì mẹ được hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc và cha được hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện. Trường hợp cha đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc, mẹ đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện thì cha được hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc và mẹ được hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện. Mức trợ cấp thai sản là 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ.
Lan tỏa từ những niềm vui đầu tiên
Kể từ khi chế độ thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện đi vào đời sống, tỉnh Hà Tĩnh đã có 93 người được thụ hưởng với tổng số tiền chi trả gần 188 triệu đồng. Trong đó, có 1 phụ nữ sinh đôi được hưởng 4 triệu, 9 người là lao động nam (tham gia BHXH tự nguyện mà vợ hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc hoặc không tham gia BHXH, đủ điều kiện được hưởng theo luật định) và 84 lao động nữ được hưởng mỗi người 2 triệu đồng. Dù số lượng chưa nhiều, song đây là minh chứng sinh động cho tính ưu việt, bao trùm và ngày càng gần gũi của chính sách BHXH.
Nhân viên thu BHXH cơ sở Hương Khê hướng dẫn chị Mai (bên trái) các thủ tục để hưởng trợ cấp thai sản.
Chị Lê Thị Mai (SN 1999, thôn Trung Thượng, xã Hương Đô) vừa sinh con đầu lòng đã được nhận tiền hỗ trợ thai sản chia sẻ: “Trước đây tôi làm việc ở Vũng Tàu, khi có bầu, tôi về ở với mẹ chồng và được mẹ tham gia BHXH tự nguyện từ tháng 3/2025. Thời điểm tôi sinh con vừa đúng thời gian theo quy định của Luật BHXH năm 2024 nên đã được nhận hỗ trợ thai sản. Khoản tiền không lớn, nhưng với một lao động tự do như tôi, đó là sự động viên rất lớn. Quan trọng hơn, tôi cảm thấy mình được quan tâm, được bảo vệ, được là một phần của hệ thống an sinh chung”.
Niềm vui của chị Mai không chỉ đến từ khoản hỗ trợ mà còn là niềm tin mới đối với chính sách BHXH tự nguyện - một chính sách từng được xem là “xa lạ” với khu vực lao động phi chính thức. Cũng từ lần được hỗ trợ này, cả chị Mai lẫn mẹ chồng đều quyết định nâng mức đóng BHXH tự nguyện hàng tháng.
Từ khi chính sách mới có hiệu lực, BHXH cơ sở Hương Khê đã giải quyết chế độ thai sản cho 9 người. Việc triển khai chính sách được thực hiện kịp thời, đúng quy định đã tạo thêm niềm tin, khích lệ người dân tham gia BHXH tự nguyện, đặc biệt là nhóm phụ nữ trong độ tuổi sinh nở. Cùng với Hương Khê, những người làm công tác thu BHXH tự nguyện cũng cảm nhận rõ sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Chị Nguyễn Thị Hiệu - nhân viên thu BHXH ở phường Hoành Sơn chia sẻ: “Chính sách mới giúp chúng tôi thuận lợi hơn rất nhiều trong công tác tuyên truyền. Thay vì phải đi tuyên truyền, vận động, hiện nay, nhiều chị em làm nghề tự do, bán hàng nhỏ lẻ hay lao động thời vụ đã chủ động tìm đến nhân viên thu để đăng ký tham gia BHXH tự nguyện; một số khác đã tham gia thì đề xuất nâng mức đóng BHXH hằng tháng”.
Ông Trần Đắc Thiết - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Chế độ BHXH (BHXH tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: Những quy định mới đã góp phần lan tỏa chính sách BHXH, gia tăng quyền lợi của người tham gia. Việc người lao động tự do được hưởng chế độ thai sản thể hiện rõ tinh thần nhân văn mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới trên lộ trình xây dựng chính sách an sinh xã hội bền vững. Từ đây, cơ quan BHXH hy vọng sẽ có thêm nhiều người dân, đặc biệt là những lao động tự do là phụ nữ, thấy rõ lợi ích để chủ động tham gia BHXH tự nguyện.
Nguyệt Hà
