Thừa Thiên Huế đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), từng bước hiện thực hóa mục tiêu BHXH toàn dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn sau 8 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH. Phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã phỏng vấn ông Nguyễn Viết Dũng, Giám đốc BHXH Thành phố Huế về những mục tiêu quan trọng này. 

Phóng viên: BHXH Thành phố Huế hiện đang triển khai thực hiện toàn diện, hiệu quả các mặt công tác nhằm đảm bảo mục tiêu, lộ trình phát triển đối tượng tham gia BHXH theo Nghị quyết số 28-NQ/TW. Vậy kết quả đạt được như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Viết Dũng: Qua 08 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW, kế hoạch số 87-KH/TU, tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tăng từ 26,45 lên 31,58%. Trong đó, tỷ lệ nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện so với lực lượng lao động trong độ tuổi tăng từ 2,86% lên 4,86%; tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tăng từ 21,6% lên 24,62%; tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội từ 29.355 người lên 36.500 hưu trí, trợ cấp BHXH hàng tháng và 48.500 hưu trí xã hội người ước đạt tỷ lệ 50%.

Đạt được kết quả này, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố đã kịp thời cụ thể hóa bằng nhiều kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với thực tiễn địa phương. Các mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, ngành, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.

BHXH thành phố cũng xây dựng kế hoạch triển khai với các nhiệm vụ trọng tâm, phát động phong trào thi đua thực hiện hiệu quả cải cách chính sách BHXH, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động từ tỉnh đến cơ sở. Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị đã tạo chuyển biến rõ nét trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH, BHTN. Các sở, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương tăng cường phối hợp với cơ quan BHXH trong công tác phát triển người tham gia, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận các chính sách an sinh.

Để có được những kết quả khả quan đó, phải kể đến sự thay đổi về chính sách, pháp luật theo hướng phù hợp hơn, nhằm đẩy nhanh diện bao phủ như: không giới hạn trần tuổi tham gia BHXH tự nguyện; đa dạng, linh hoạt các phương thức đóng; nới rộng thời điểm đóng; quy định mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện phù hợp hơn. Đặc biệt, người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ % trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, được mở rộng quyền lợi hưởng và rút ngắn thời gian tham gia.

Bên cạnh đó, cấp ủy, chính quyền các cấp đã có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, trong đó có việc thành lập và kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, cấp xã về phát triển đối tượng tham gia BHXH. Công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH, BHTN được đẩy mạnh, linh hoạt phù hợp từng đối tượng, làm thay đổi suy nghĩ của người dân, từ đó giúp họ tích cực tham gia. Tinh thần, thái độ, ý thức phục vụ của đội ngũ viên chức, người lao động làm công tác trong lĩnh vực BHXH được cải thiện, mức độ hài lòng của người dân về chất lượng dịch vụ giải quyết chế độ BHXH, BHTN được nâng lên rõ nét.

Phương thức hoạt động của hệ thống BHXH, BHTN từng bước được đổi mới, thực hiện tốt việc giải quyết và chi trả chế độ, chính sách về BHXH, BHTN cho người tham gia. Quản lý và sử dụng quỹ BHXH, BHTN an toàn, hiệu quả theo đúng quy định của pháp luật. Công tác cải cách hành chính có bước tiến, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý.

Phóng viên: Thưa ông, sự đồng hành và tin tưởng của người dân, doanh nghiệp chính là thước đo thành công rõ nét nhất của các cơ quan thực thi chính sách. Với khối lượng công việc lớn, để đảm bảo quyền lợi và tạo sự thuận tiện tối đa cho người dân, BHXH thành phố Huế đã thực hiện như thế nào?

Ông Nguyễn Viết Dũng: Một dấu ấn quan trọng khác trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW trên địa bàn thành phố là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Đến nay, tỷ lệ giao dịch điện tử trong thực hiện chính sách BHXH đã cắt giảm, đơn giản hóa hơn 90% số lượng thủ tục hành chính (TTHC); giảm từ 263 thủ tục xuống còn 27 thủ tục từ năm 2019 và còn 25 thủ tục từ năm 2021. Thực hiện giao dịch điện tử với các đơn vị tham gia BHXH đạt 100%; thực hiện kết nối với 100% cơ sở khám chữa bệnh trên toàn thành phố. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách TTHC thông qua việc tiếp tục nghiên cứu rà soát, đơn giản hóa các hồ sơ, quy trình, TTHC gắn liền với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu.

BHXH thành phố đã mở rộng cung ứng các dịch vụ công trực tuyến trên Cổng DVC quốc gia và DVC ngành BHXH đạt 92%. BHXH thành phố thường xuyên cập nhật, theo dõi việc tiếp nhận giải quyết hồ sơ TTHC trên Cổng dịch vụ công quốc gia và Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam để giải quyết kịp thời, đúng quy trình, quy định.

Bên cạnh đó, hoạt động kiểm soát TTHC được thực hiện đầy đủ, kịp thời theo các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm thực hiện mục tiêu cải cách. Tất cả các TTHC sau khi ban hành, sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ hoặc bãi bỏ đều được kịp thời công bố, công khai, cập nhật thường xuyên. Việc đẩy mạnh cải cách TTHC, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện nghiệp vụ và đẩy mạnh giao dịch điện tử đã giúp thời gian giao dịch giữa cơ quan BHXH với các doanh nghiệp ngày càng giảm, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của cơ quan BHXH. Mức độ hài lòng của người dân, tổ chức tham gia, thụ hưởng chính sách BHXH ngày càng được nâng cao.

Tất cả những điều đó thể hiện ở mức độ đánh giá hài lòng của tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đối với sự phục vụ của BHXH thành phố tăng qua hàng năm, cụ thể năm 2024 đạt 88%, năm 2025 đạt 89,35%.

Phóng viên: Hiện nay, vẫn còn những khó khăn khiến cho công tác phát triển BHXH tự nguyện chưa đạt được kết quả cao nhất. Trong thời gian tới, BHXH thành phố có những giải pháp gì để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này, thưa ông?

Ông Nguyễn Viết Dũng: Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Đối với BHXH tự nguyện, thách thức lớn nhất là bảo đảm tính bền vững trong phát triển đối tượng tham gia. Nhiều người dân đã hiểu rõ ý nghĩa của chính sách nhưng điều kiện kinh tế còn hạn chế nên chưa thể duy trì tham gia lâu dài. Đặc biệt, lao động khu vực phi chính thức thường có việc làm, thu nhập không ổn định, khó tiếp cận để tuyên truyền, vận động. Ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, mức sống của người dân còn thấp nên việc tham gia BHXH tự nguyện vẫn gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, tỷ lệ tham gia BHXH vẫn chưa tương xứng với tiềm năng lao động của thành phố.

Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH vẫn còn xảy ra với những hình thức ngày càng tinh vi. Một bộ phận người lao động mới chỉ quan tâm đến thu nhập trước mắt mà chưa chú trọng bảo đảm an sinh lâu dài, dẫn đến xu hướng hưởng BHXH một lần, ảnh hưởng đến mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH toàn dân.

Trong thời gian tới, để tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu BHXH toàn dân theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW, BHXH thành phố tập trung vào những giải pháp như sau:

Hàng năm, tham mưu cấp ủy, chính quyền, các Sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội các cấp đưa chỉ tiêu về công tác BHXH vào chương trình hành động, kế hoạch hoạt động hàng năm, xem đây là nội dung quan trọng trong lãnh đạo, điều hành góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Tăng cường sự lãnh đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện BHXH, ngăn ngừa hành vi lạm dụng quỹ BHXH, BHTN. Định kỳ sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện, kịp thời phát hiện, biểu dương, khen thưởng các ngành, địa phương, đơn vị, cá nhân thực hiện tốt và phê bình, xử lý nghiêm những vi phạm về chính sách BHXH, BHTN.

Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thông tin, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHXH, BHTN; phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, vai trò của cơ sở trong việc vận động người dân tham gia BHXH, BHTN.

Phóng viên: Để hoàn thành mục tiêu Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra, ông có đề xuất, kiến nghị gì để tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về BHXH?

Ông Nguyễn Viết Dũng: Tôi cho rằng, hệ thống chính sách pháp luật BHXH đã hoàn thiện, theo hướng an sinh lâu dài cho người tham gia. Tuy nhiên, là cơ quan thực hiện chính sách BHXH thành phố Huế đề nghị Quốc hội tiếp tục hoàn thiện pháp luật BHXH theo hướng thực hiện nguyên tắc đóng - hưởng, có sự chia sẻ giữa nhóm đối tượng có mức đóng cao với nhóm đối tượng có mức đóng thấp; bảo đảm tính bền vững về tài chính đối với quỹ hưu trí, tử tuất.

Đề nghị Chính phủ có quy định về phương án xử lý tiền nợ BHXH, BHTN tồn đọng kéo dài của doanh nghiệp không còn hoạt động, giải thể, phá sản hoặc có chủ bỏ trốn để bảo đảm quyền lợi cho người lao động; rà soát, sửa đổi, hoàn thiện các văn bản pháp luật thuộc thẩm quyền về BHXH, BHTN.

Các bộ, ngành liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời xử lý những vướng mắc và tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả chính sách, pháp luật BHXH, BHTN; nâng mức hỗ trợ BHXH tự nguyện; nâng mức xử phạt các hành vi vi phạm về chính sách BHXH, BHTN.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!