Hơn 290 nghìn người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và 2,98 triệu người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) là những kết quả tích cực trong thực hiện chính sách an sinh xã hội tại tỉnh Gia Lai trong giai đoạn mới. Cạnh đó, vẫn còn không ít khó khăn, thách thức, nhất là tình trạng sụt giảm người tham gia BHXH tự nguyện và chậm nộp BHXH kéo dài ở một số doanh nghiệp. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Vũ Mạnh Chữ, Giám đốc BHXH tỉnh Gia Lai chia sẻ những giải pháp trọng tâm để giữ vững và mở rộng diện bao phủ an sinh trên địa bàn.

Phóng viên: Thưa ông, trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, BHXH tỉnh Gia Lai đã thực hiện những giải pháp nào để phát triển người tham gia BHXH, BHYT nhằm phủ lưới an sinh trên địa bàn?

Ông Vũ Mạnh Chữ: Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trong tình hình mới, chúng tôi xác định yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong cách tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh.

Đến ngày 18/5/2026, toàn tỉnh Gia Lai có hơn 290 nghìn người tham gia BHXH; hơn 2,98 triệu người tham gia BHYT, tương đương tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 93% dân số. Những con số này cho thấy nỗ lực rất lớn của BHXH tỉnh trong bối cảnh đời sống người dân, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp còn nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, điều chúng tôi trăn trở nhất hiện nay là số người tham gia BHXH tự nguyện giảm khá mạnh, chỉ mới đạt 45.371 người, đạt 58,37% kế hoạch được giao. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, thu nhập chưa ổn định nên việc duy trì tham gia BHXH tự nguyện chưa bền vững. Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, biến động lao động và chuyển dịch việc làm cũng tác động trực tiếp đến số người tham gia.

Điều đó đòi hỏi cơ quan BHXH không thể chỉ làm theo cách truyền thống, càng không thể làm theo phong trào. Muốn phát triển bền vững phải đi từ dữ liệu, bám sát từng địa bàn, từng nhóm đối tượng và có giải pháp phù hợp với thực tiễn của từng khu vực dân cư.

Ngay từ đầu năm, BHXH tỉnh đã xây dựng kịch bản phát triển người tham gia rất chi tiết, giao cụ thể đến từng BHXH cơ sở, từng xã, phường và gắn trách nhiệm với từng nhóm đối tượng tiềm năng. Điểm mới là triển khai theo hướng quản trị dữ liệu cụ thể. Từng địa bàn đều phải rà soát nhóm lao động tự do, hộ kinh doanh cá thể, người dân đã từng tham gia nhưng ngừng đóng, người thuộc diện có khả năng tham gia để xây dựng phương án tiếp cận phù hợp.

Song song với đó, BHXH tỉnh tiếp tục duy trì mô hình “Mỗi tuần một thôn/bản/làng/khu phố hoàn thành chỉ tiêu BHYT tự đóng và BHXH tự nguyện”. Đây là mô hình mang lại hiệu quả tích cực thời gian qua vì tạo được trách nhiệm cụ thể ở cơ sở, đồng thời giúp chính sách gần hơn với người dân.

Một yếu tố rất quan trọng khác là sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương. Cơ quan BHXH chủ động tham mưu để UBND các cấp đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, xem đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị chứ không chỉ riêng ngành BHXH.

Đặc biệt, BHXH tỉnh đã phối hợp với Sở Nội vụ và các sở, ngành liên quan tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 41/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Theo đó, ngoài mức hỗ trợ của ngân sách Trung ương, tỉnh tiếp tục hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện: hộ nghèo, cận nghèo và người sinh sống tại xã đảo được hỗ trợ 30% mức đóng; người dân tộc thiểu số được hỗ trợ 20%; các nhóm đối tượng khác có mức đóng bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn được hỗ trợ 10% mức đóng. Chính sách có hiệu lực từ ngày 4/5/2026 đến hết năm 2028, góp phần giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích người dân tham gia BHXH lâu dài.

Phóng viên: Để việc phát triển người tham gia đạt hiệu quả, ngành BHXH đã xác định vai trò trọng tâm của công tác truyền thông. Theo ông, đâu là yếu tố quyết định hiệu quả truyền thông chính sách tại Gia Lai hiện nay?

Ông Vũ Mạnh Chữ: Theo tôi, truyền thông chính sách BHXH hiện nay không thể chỉ dừng ở việc “nói cho người dân biết”, mà quan trọng hơn là làm cho người dân hiểu, tin và chủ động tham gia.

Muốn làm được điều đó thì nội dung truyền thông phải thực chất, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Với lao động trẻ thì cách tiếp cận sẽ khác; với đồng bào dân tộc thiểu số, người dân vùng sâu vùng xa lại cần hình thức truyền thông khác.

Thời gian qua, BHXH tỉnh đã đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông theo hướng đa dạng hóa phương thức tiếp cận. Ngoài các hội nghị tuyên truyền trực tiếp, chúng tôi tăng cường sử dụng mạng xã hội, fanpage, Zalo OA, hệ thống truyền thanh cơ sở; phối hợp với các cơ quan báo chí xây dựng phóng sự, chuyên đề; đồng thời phát huy vai trò truyền thông trực tiếp của đội ngũ viên chức ngành BHXH.

Riêng trong tháng 5 - Tháng vận động, triển khai BHXH toàn dân năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức hàng trăm cuộc truyền thông nhóm nhỏ, điểm tư vấn cộng đồng, diễu hành tuyên truyền lưu động; tiếp cận hàng nghìn lượt người dân. Qua đó phát triển được 1.508 người tham gia BHXH tự nguyện, phát triển thêm 2.815 người tham gia BHYT.

Một điểm mà chúng tôi rất chú trọng là truyền thông bằng tiếng đồng bào dân tộc thiểu số như Bahnar, J’rai… Khi người dân được nghe chính sách bằng ngôn ngữ của mình thì khả năng tiếp nhận và đồng thuận sẽ cao hơn rất nhiều.

Ngoài ra, BHXH tỉnh cũng phối hợp với Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo tỉnh Gia Lai trao tặng 1.074 thẻ BHYT cho người dân có hoàn cảnh khó khăn tại 22 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ an sinh mà còn góp phần lan tỏa tính nhân văn của chính sách BHYT trong cộng đồng.

Phóng viên: Bên cạnh công tác thu và phát triển người tham gia, đâu là vấn đề mà BHXH Gia Lai đặc biệt quan tâm trong năm nay, thưa ông?

Ông Vũ Mạnh Chữ: Một trong những vấn đề chúng tôi rất quan tâm là tình trạng chậm đóng BHXH của doanh nghiệp. Hiện nay số tiền chậm đóng trên địa bàn còn khá lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động và tiến độ thực hiện nhiệm vụ của ngành.

Trong đó có một số đơn vị chậm đóng với số tiền lớn như Công ty cổ phần Hàng không Tre Việt chậm đóng 45,1 tỷ đồng; Công ty cổ phần 504 chậm đóng 14,3 tỷ đồng; công ty Cổ phần FLC Quy Nhơn Golf và Resort chậm đóng 32 tỷ đồng…

Vì vậy, BHXH tỉnh đang tăng cường phối hợp với cơ quan Thuế, Sở Nội vụ, Sở Tài chính và các địa phương để rà soát, đôn đốc, xử lý nghiêm các đơn vị chậm đóng kéo dài.

Song song với đó là nâng cao chất lượng giải quyết chế độ, chính sách cho người dân. Chúng tôi luôn quán triệt toàn hệ thống thực hiện phân công, phân nhiệm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”, đồng thời thực hiện phương châm “lấy người dân và doanh nghiệp làm chủ thể, trung tâm phục vụ”.

Điều đó không chỉ thể hiện ở thái độ phục vụ mà còn ở việc giải quyết hồ sơ đúng hạn, đúng quy định, hạn chế tối đa sai sót; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao trách nhiệm công vụ của đội ngũ viên chức.

BHXH tỉnh tiếp tục đổi mới cách làm, bám sát cơ sở, nâng cao chất lượng phục vụ, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và phát huy sức mạnh phối hợp của các cấp, các ngành để hoàn thành các mục tiêu được giao.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!