Ở tuổi ngoài 70, ông Lường Văn Kháng (Sơn La) từng nghĩ những năm tháng cuối đời sẽ gắn với đôi mắt mờ đục và sức khỏe ngày một suy giảm. Thế nhưng, chỉ trong chưa đầy một năm, hai biến cố sức khỏe liên tiếp đã đẩy ông vào cuộc chiến giành lại sự sống. Suốt hành trình ấy, tấm thẻ BHYT trở thành điểm tựa quan trọng, giúp gia đình vững tâm điều trị trong lúc khó khăn nhất.

Tháng 9/2025, ông Kháng được phẫu thuật đục thủy tinh thể sau thời gian dài thị lực giảm sút. Khi sức khỏe vừa ổn định, một vết thương nhỏ ở bàn chân bất ngờ dẫn đến uốn ván nặng, gây suy hô hấp và viêm phổi. Ông được chuyển cấp cứu đến Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La, bước vào hành trình điều trị đầy thử thách.

Trong 34 ngày điều trị, bệnh nhân phải thở máy, truyền máu, sử dụng thuốc an thần, kháng sinh phổ rộng cùng nhiều kỹ thuật hồi sức chuyên sâu. Hệ thống máy móc hoạt động liên tục để duy trì sự sống khiến người thân luôn thấp thỏm. Bên cạnh nỗi lo về sức khỏe của cha là áp lực viện phí ngày một tăng theo từng ngày điều trị.

Chứng kiến quá trình cấp cứu và hồi sức kéo dài, con trai ông Kháng không giấu được xúc động. Anh chia sẻ với các bác sĩ rằng nếu không có thẻ BHYT, gia đình rất khó đủ khả năng theo đuổi quá trình điều trị tốn kém. Trong thời điểm ấy, chính sách BHYT đã trở thành chỗ dựa thiết thực, giúp gia đình tập trung chăm sóc người bệnh thay vì quá nặng gánh chi phí.

Theo hồ sơ điều trị, quỹ BHYT đã thanh toán cho ông Kháng hơn 84 triệu đồng trong hai đợt khám, chữa bệnh. Riêng đợt điều trị uốn ván kéo dài hơn một tháng có tổng chi phí trên 74 triệu đồng. Với nhiều gia đình vùng cao, đây là khoản tiền rất lớn. Việc được quỹ BHYT chi trả theo quy định đã giúp giảm đáng kể áp lực tài chính.

Theo BS.CKI Bùi Nhung Hằng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nặng, tuổi cao và nguy cơ biến chứng lớn. Quá trình điều trị đòi hỏi nhiều kỹ thuật hồi sức tích cực, theo dõi sát từng diễn biến và huy động nhiều nguồn lực chuyên môn để duy trì cơ hội hồi phục cho người bệnh.

Bác sĩ Bùi Nhung Hằng cho biết, các ca bệnh nặng thường phát sinh chi phí điều trị rất cao do phải sử dụng nhiều kỹ thuật hiện đại và thuốc chuyên sâu. Trong những trường hợp như vậy, BHYT trở thành nền tảng tài chính quan trọng, giúp người bệnh tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế cần thiết, duy trì điều trị liên tục và nâng cao cơ hội phục hồi.

Sau hơn một tháng được các y, bác sĩ tận tình cứu chữa, ông Kháng đủ điều kiện xuất viện trong niềm vui của gia đình và tập thể nhân viên y tế. Câu chuyện của ông là minh chứng sinh động cho giá trị nhân văn của chính sách BHYT. Khi rủi ro sức khỏe xảy đến bất ngờ, tấm thẻ BHYT góp phần giảm gánh nặng chi phí, mở rộng cơ hội được điều trị kịp thời và bảo vệ người dân trước những biến cố khó lường.

Những câu chuyện như của gia đình ông Lường Văn Kháng đã giúp chính sách BHYT trở nên gần gũi và thuyết phục hơn với người dân Sơn La. Từ thực tế ấy, công tác truyền thông về BHYT ngày càng đi vào chiều sâu. Cán bộ BHXH, các tổ chức dịch vụ thu cùng chính quyền cơ sở thường xuyên đến từng bản, từng hộ gia đình để tuyên truyền, giải đáp chính sách và vận động người dân duy trì tham gia BHYT.

Gia đình chị Lò Thị Liên, ở bản Ni, xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La là một trong những hộ đã gắn bó với BHYT nhiều năm. Chị cho biết trước đây cả nhà ít quan tâm đến bảo hiểm vì sức khỏe ổn định. Chỉ khi người thân mắc bệnh phải điều trị với chi phí lớn, gia đình mới cảm nhận rõ giá trị của tấm thẻ BHYT trong việc san sẻ gánh nặng tài chính.

"Lúc chưa tham gia BHYT, chi phí điều trị rất cao, gia đình phải vay mượn nhiều nơi. Sau biến cố đó, từ năm 2022 đến nay chúng tôi luôn duy trì tham gia. Qua các buổi tuyên truyền của cán bộ BHXH, tôi hiểu thêm về chính sách BHXH tự nguyện và đang cân nhắc tham gia để có thêm điểm tựa khi tuổi già", chị Liên chia sẻ.

Hưởng ứng đợt cao điểm phát triển người tham gia năm 2026, BHXH tỉnh Sơn La triển khai nhiều giải pháp phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trọng tâm được dành cho vùng sâu, vùng xa, khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, lao động tự do và những người có nguy cơ gián đoạn tham gia BHYT. Cách làm linh hoạt giúp chính sách đến gần hơn với người dân ngay từ cơ sở.

Tại BHXH cơ sở Mai Sơn, phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà" tiếp tục được duy trì. Các tổ tuyên truyền trực tiếp đến từng bản, từng hộ gia đình để gặp gỡ, giải thích chính sách, vận động lao động tự do, hộ kinh doanh và người chưa tham gia BHYT. Cách làm này góp phần nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng về ý nghĩa của chính sách an sinh.

Theo ông Lê Xuân Hưng, Phó Giám đốc BHXH cơ sở Mai Sơn, đơn vị hiện quản lý 166.175 người tham gia BHYT trên tổng số 176.146 người dân, đạt tỷ lệ bao phủ 94,3%. Mặc dù mức đóng BHYT tăng theo điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7/2026, đơn vị vẫn đổi mới phương thức truyền thông để duy trì kết quả và mở rộng diện bao phủ trên địa bàn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, BHXH cơ sở Mai Sơn phối hợp tổ chức một hội nghị tuyên truyền tại bản, tiểu khu với 50 người tham dự; đồng thời triển khai 41 cuộc tuyên truyền nhóm nhỏ thu hút 963 người. Kết hợp nhiều hình thức vận động khác, đơn vị đã phát triển mới 238 người tham gia BHXH tự nguyện và thu hút hơn 12.000 người tham gia hoặc tiếp tục đóng BHYT tự đóng.

Song hành với công tác phát triển người tham gia, các quy định mới của Luật BHYT cũng được phổ biến rộng rãi. Từ ngày 1/7/2026, người có thẻ BHYT khi khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế chuyên sâu theo quy định, dù không đúng tuyến, vẫn được quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng. Mức thanh toán 100% chi phí cho một lần khám, chữa bệnh cũng được điều chỉnh tăng, góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người dân.

Để chính sách đến đúng đối tượng, BHXH cơ sở phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các xã, các cơ quan liên quan và tổ chức dịch vụ thu triển khai nhiều hoạt động truyền thông. Hình thức tuyên truyền được đa dạng hóa từ hội nghị, đối thoại trực tiếp, tuyên truyền nhóm nhỏ đến phát thanh, truyền hình, pano, áp phích, tờ gấp và các nền tảng mạng xã hội.

Đối với xã Mai Sơn, địa phương vừa được xác định thuộc khu vực I theo quy định mới của UBND tỉnh Sơn La, nhiều người dân sẽ không còn thuộc diện được Nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT như trước. "Trước thay đổi này, BHXH cơ sở sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, chủ động tham gia và tránh gián đoạn thẻ BHYT khi cần khám, chữa bệnh",  ông Lê Xuân Hưng chia sẻ.

Song song với việc mở rộng diện bao phủ BHYT, Sơn La xác định nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh là yếu tố quyết định để người dân thêm tin tưởng và gắn bó với chính sách. Những nỗ lực trong đầu tư chuyên môn, ứng dụng công nghệ và cải thiện dịch vụ đang từng bước mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế ngày càng thuận lợi và chất lượng hơn.

Trong 7 tháng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận hơn 720.071 lượt khám, chữa bệnh BHYT với tổng chi phí thanh toán trên 787 tỷ đồng. Những con số này phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, đồng thời cho thấy quỹ BHYT đang phát huy vai trò là điểm tựa tài chính quan trọng, giúp người dân giảm bớt gánh nặng chi phí khi điều trị.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong khám, chữa bệnh, BHXH tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám định BHYT. Hai cơ sở khám, chữa bệnh BHYT mới đã được đưa vào hoạt động, góp phần mở rộng mạng lưới phục vụ và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân trên địa bàn.

Cùng với đó, công tác đấu thầu tập trung tiếp tục được triển khai nhằm bảo đảm nguồn thuốc và vật tư y tế phục vụ điều trị. Hoạt động giám định, kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh được tăng cường thường xuyên, góp phần sử dụng quỹ BHYT an toàn, hiệu quả, đúng quy định, đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia bảo hiểm.

Theo bà Đinh Thị Hường, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Sơn La, đơn vị đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ, đồng thời phối hợp với ngành Y tế nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Hiện nhiều dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn đã được quỹ BHYT thanh toán, tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại.

Hiệu quả của chính sách được củng cố bằng những hoạt động truyền thông được triển khai liên tục từ cơ sở. Riêng trong tháng 7, BHXH tỉnh đã thành lập 179 nhóm tuyên truyền, trực tiếp đến khu dân cư, chợ dân sinh và các địa điểm tập trung đông người để tư vấn, vận động phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng, tiếp cận 4.786 người dân và lao động tự do; trong đó 172 nhóm được triển khai trong 2 ngày ra quân, trực tiếp tuyên truyền, tư vấn cho 4.543 người. Trong 2 đợt ra quân, đơn vị đã vận động thêm 203 người tham gia BHYT theo hình thức tự đóng.

Việc thực hiện chính sách cũng được điều chỉnh kịp thời theo những thay đổi về địa bàn và đối tượng thụ hưởng. Sau khi UBND tỉnh ban hành các quyết định phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, chính sách hỗ trợ tiếp tục được triển khai đúng quy định. Người dân tại 66 xã khu vực III được ngân sách Nhà nước mua thẻ BHYT; đồng bào dân tộc thiểu số tại 6 xã, phường khu vực II tiếp tục được hỗ trợ mức đóng.

Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, Sơn La hiện có 1.331.059 người người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ 99,6% dân số. Kết quả này tương ứng 97,6% kế hoạch BHXH Việt Nam giao và hoàn thành 99,6% chỉ tiêu UBND tỉnh giao trong năm 2026. Đây là một trong những địa phương duy trì tỷ lệ bao phủ BHYT ở nhóm cao của cả nước.

Trong thời gian tới, BHXH tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương triển khai hiệu quả Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT năm 2024. Trọng tâm là tăng cường truyền thông, huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn tham gia BHYT, đồng thời đẩy mạnh giám định và cảnh báo sớm các trường hợp gia tăng chi phí bất thường để sử dụng quỹ BHYT bền vững.

Từ những bệnh nhân được cứu sống nhờ tấm thẻ BHYT đến những kết quả tích cực về tỷ lệ bao phủ và chất lượng khám, chữa bệnh, Sơn La đang từng bước khẳng định hiệu quả của chính sách an sinh y tế. Khi quyền lợi của người tham gia được bảo đảm ngày càng tốt hơn, BHYT tiếp tục trở thành nền tảng quan trọng để mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, kịp thời và bền vững.