Ở lứa tuổi học đường, phần lớn học sinh, sinh viên có sức khỏe tốt. Chính điều này đôi khi tạo tâm lý chủ quan ở một số phụ huynh và các em rằng khi chưa có nhu cầu khám, chữa bệnh thì BHYT chưa thật sự cấp thiết. Tuy nhiên, rủi ro sức khỏe, tai nạn hoặc bệnh tật cần điều trị dài ngày là những tình huống bất ngờ không thể dự báo trước. Khi đó, chi phí y tế có thể trở thành gánh nặng đáng kể đối với gia đình, nhất là những hộ có điều kiện kinh tế còn hạn chế.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Xuân, Giám đốc Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Cần Thơ, giá trị của BHYT không nên chỉ được nhìn từ phép tính “đóng bao nhiêu, được thanh toán bao nhiêu”. Cốt lõi của chính sách là cơ chế chia sẻ rủi ro trong cộng đồng: người khỏe mạnh cùng đóng góp để hỗ trợ người không may ốm đau, và mỗi người đều có thể nhận lại sự sẻ chia đó khi gặp rủi ro. Vì vậy, tham gia BHYT từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường vừa bảo vệ sức khỏe trước mắt, vừa góp phần hình thành ý thức trách nhiệm, tinh thần tương trợ và nhận thức đúng đắn về chính sách an sinh xã hội.

BHYT học sinh, sinh viên còn có ý nghĩa gắn kết với chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế học đường. Khi chính sách được tổ chức tốt, việc chăm sóc sức khỏe không chỉ dừng ở thanh toán chi phí khám, chữa bệnh mà còn hướng đến phòng bệnh, phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe và tạo điều kiện để học sinh, sinh viên học tập, rèn luyện trong môi trường an toàn. Đây là giá trị lâu dài của BHYT đối với chất lượng nguồn nhân lực tương lai.

Hướng tới mục tiêu 100% học sinh, sinh viên tham gia BHYT năm học 2026 - 2027, TP. Cần Thơ xác định đây là trách nhiệm chung, cần sự phối hợp đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, ngành Giáo dục và Đào tạo, ngành Y tế, cơ quan BHXH, các cơ sở giáo dục, phụ huynh và học sinh, sinh viên. BHXH Thành phố chủ động tham mưu tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp tổ chức thực hiện công tác bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên, từng bước chuyển từ vận động theo từng đợt sang quản lý thường xuyên, theo sát từng trường hợp trên cơ sở dữ liệu người tham gia BHYT.

Ngay từ đầu năm học, cơ quan BHXH phối hợp với các cơ sở giáo dục rà soát, đối chiếu dữ liệu để xác định học sinh, sinh viên đã tham gia theo nhóm khác, thẻ sắp hết hạn, thông tin chưa đồng bộ hoặc chưa tham gia BHYT; từ đó có giải pháp phù hợp, hạn chế bỏ sót, đóng trùng và gián đoạn quyền lợi. Đồng thời, việc chuẩn hóa thông tin định danh, sử dụng VssID - BHXH số và VNeID góp phần tạo thuận lợi cho học sinh, sinh viên tiếp cận thông tin và bảo đảm quyền lợi BHYT.

Đối với học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, BHXH Thành phố phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo, nhà trường, chính quyền địa phương xác định cụ thể từng trường hợp và huy động nguồn lực xã hội phù hợp để hỗ trợ mức đóng. Qua đó, mục tiêu bao phủ BHYT  học sinh, sinh viên không chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ tham gia, mà còn hướng đến tính đầy đủ, liên tục và bền vững, bảo đảm không học sinh, sinh viên nào vì khó khăn kinh tế hoặc vướng mắc thông tin mà đứng ngoài chính sách chăm sóc, bảo vệ sức khỏe.

Cùng với quản lý dữ liệu, công tác truyền thông chính sách BHYT học sinh, sinh viên cần chuyển từ cung cấp thông tin một chiều sang giải thích quyền lợi bằng ngôn ngữ gần gũi, tình huống cụ thể và câu chuyện có sức thuyết phục. Với phụ huynh, nội dung cần làm rõ quyền lợi, trách nhiệm và ý nghĩa phòng ngừa rủi ro tài chính của BHYT. Với học sinh, sinh viên, đặc biệt là sinh viên, cần tăng cường truyền thông số, mạng xã hội, video ngắn, infographic và các sản phẩm trực quan, dễ hiểu, dễ chia sẻ.

Nhà trường, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và các câu lạc bộ có thể trở thành những cầu nối truyền thông hiệu quả, góp phần lan tỏa chính sách BHYT đến học sinh, sinh viên. Khi học sinh sinh viên trực tiếp tham gia xây dựng nội dung, chia sẻ trải nghiệm hoặc giải thích chính sách cho bạn bè, thông tin về BHYT sẽ gần hơn với ngôn ngữ và thói quen tiếp nhận của người trẻ. Đây cũng là cách biến học sinh sinh viên từ người tiếp nhận thông tin thành chủ thể lan tỏa giá trị của chính sách.

Một trong những cách thuyết phục nhất để cộng đồng hiểu giá trị của BHYT là từ những trường hợp cụ thể trong đời sống. Thực tế có học sinh, sinh viên không may mắc bệnh nặng và được quỹ BHYT chi trả chi phí khám, chữa bệnh lớn. Những câu chuyện như vậy cho thấy BHYT không phải một khoản đóng góp “để đó”, mà là cơ chế bảo vệ tài chính có thể phát huy giá trị đúng vào thời điểm một gia đình cần điểm tựa nhất.

Tại TP. Cần Thơ, nhiều trường học đã duy trì tỷ lệ tham gia BHYT cao và huy động nguồn lực hỗ trợ học sinh, sinh viên khó khăn. BHXH thành phố phối hợp lựa chọn biểu dương những đơn vị làm tốt và từng bước nhân rộng kinh nghiệm hiệu quả. Việc nhân rộng không chỉ nên dừng ở thành tích tỷ lệ tham gia, mà cần chú trọng những cách làm có thể duy trì số học sinh, sinh viên tham gia liên tục, quản lý tốt dữ liệu, hỗ trợ đúng người và nâng cao nhận thức của phụ huynh, học sinh, sinh viên.

Song song với phát triển người tham gia, BHXH TP. Cần Thơ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế và các cơ sở khám, chữa bệnh để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia BHYT; đồng thời, tăng cường công tác giám định, quản lý và sử dụng quỹ BHYT an toàn, hiệu quả, đúng quy định. Bởi xét đến cùng, sức thuyết phục bền vững nhất của chính sách không chỉ nằm ở tỷ lệ bao phủ, mà còn ở chất lượng quyền lợi mà người tham gia thực sự được thụ hưởng.

Nhân năm học mới, Giám đốc BHXH TP. Cần Thơ Nguyễn Thị Thanh Xuân gửi tới các bậc phụ huynh và học sinh, sinh viên thông điệp: “Sức khỏe là vốn quý nhất, nhưng rủi ro sức khỏe không ai có thể dự báo trước. Tấm thẻ BHYT có thể ít được sử dụng khi chúng ta khỏe mạnh, nhưng vào thời điểm khó khăn nhất, nó có thể trở thành một điểm tựa lớn cho mỗi người và mỗi gia đình”.