Một buổi sáng tháng 9, gần 700 sinh viên có mặt tại hội trường Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ trong chương trình sinh hoạt công dân đầu năm học. Giữa nhiều nội dung dành cho năm học mới, câu chuyện về BHYT được dành một khoảng thời gian đáng kể.

Thay vì chỉ nghe phổ biến các quy định, sinh viên trực tiếp đặt câu hỏi với cán bộ BHXH tỉnh Phú Thọ về những vấn đề sát với mình mức đóng bao nhiêu, Nhà nước hỗ trợ thế nào, đi khám, chữa bệnh được hưởng những quyền lợi gì, sử dụng căn cước công dân hoặc VNeID thay thẻ BHYT ra sao, tham gia BHYT 5 năm liên tục có quyền lợi như thế nào.

Những câu hỏi cụ thể giúp câu chuyện về BHYT trở nên gần gũi hơn. Từ một chính sách vốn có nhiều quy định nghiệp vụ, sinh viên có thể hình dung rõ hơn số tiền mình đóng, quyền lợi được hưởng và giá trị của tấm thẻ nếu chẳng may phải khám, chữa bệnh.

Hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách BHYT học sinh, sinh viên năm học 2026-2027 được BHXH tỉnh Phú Thọ phối hợp với Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ tổ chức trong chương trình Tuần sinh hoạt công dân - Sinh viên. Phó Giám đốc BHXH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Văn Đông cùng lãnh đạo, viên chức Phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia trực tiếp trao đổi với sinh viên; phía nhà trường có bà Hà Thanh Hòa, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hiệu trưởng cùng các thầy, cô giáo tham dự.

Tại Hội nghị, cán bộ BHXH tập trung giới thiệu những quyền lợi sinh viên có thể sử dụng ngay khi cần khám, chữa bệnh, từ mức hưởng, phạm vi hưởng, những quy định khi đến cơ sở khám, chữa bệnh BHYT đến quyền lợi đối với người tham gia BHYT 5 năm liên tục. Sinh viên cũng được hướng dẫn cài đặt VssID - BHXH số, tra cứu quá trình tham gia và sử dụng căn cước công dân gắn chip, hình ảnh thẻ BHYT trên VssID hoặc VNeID khi đi khám, chữa bệnh.

Phần hỏi - đáp tạo nên không khí sôi nổi tại hội trường. Những băn khoăn về mức đóng, quyền lợi hay cách sử dụng thẻ được giải đáp trực tiếp, giúp sinh viên hiểu chính sách bằng chính những tình huống có thể gặp trong cuộc sống.

Việc tăng cường truyền thông tại Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ cũng xuất phát từ thực tế tỷ lệ tham gia BHYT của trường vẫn còn dư địa để nâng lên. Theo số liệu rà soát đến ngày 21/7/2026, trường có 1.334/1.492 học sinh, sinh viên tham gia BHYT, đạt 89,41%. Điều đó đồng nghĩa vẫn còn một bộ phận người học cần được tiếp cận và giải thích kỹ hơn về trách nhiệm cũng như quyền lợi khi tham gia.

Trước đó, ngay trong ngày khai giảng 5/9, BHXH tỉnh Phú Thọ đã phối hợp với Trường Cao đẳng nghề Phú Thọ tuyên truyền chính sách cho 583 tân sinh viên. Gian tư vấn được bố trí ngay tại trường để hỗ trợ sinh viên cài đặt VssID, cập nhật mã số BHXH vào VNeID, tra cứu thời hạn sử dụng thẻ và giải đáp các vấn đề phát sinh.

Những cuộc tư vấn, giải đáp trực tiếp như vậy đang được BHXH tỉnh Phú Thọ tăng cường trong năm học mới. Với sinh viên, việc phát triển người tham gia BHYT cần đi xa hơn một thông báo về mức thu đầu năm. Người học cần hiểu rõ mình đóng bao nhiêu, được hưởng những quyền lợi nào và tấm thẻ có thể chia sẻ rủi ro tài chính ra sao nếu phải điều trị bệnh.

Năm học 2025-2026, toàn tỉnh Phú Thọ có 825.647/829.810 học sinh, sinh viên tại 1.520 cơ sở giáo dục, giáo dục nghề nghiệp tham gia BHYT, đạt 99,5%. Trong đó, 360.930 học sinh, sinh viên được Nhà nước đóng, hỗ trợ đóng BHYT, chiếm 43,49% tổng số học sinh, sinh viên trên địa bàn.

Phân tích theo từng nhóm cho thấy tỷ lệ tham gia của khối học sinh cao hơn khối sinh viên. Cụ thể, 790.549/793.125 học sinh tham gia, đạt 99,68%; trong khi khối sinh viên có 35.098/36.685 người tham gia, đạt 95,67%. Thực tế này cũng xác định rõ hơn những địa bàn, nhóm trường cần được tập trung trong năm học mới, nhất là các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Hiện, toàn tỉnh còn 4.163 học sinh, sinh viên chưa tham gia BHYT, tương đương 0,5%. Trong số này có 127 học sinh tại 6 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên; 1.267 học viên, sinh viên tại 8 trường cao đẳng, dạy nghề; 361 sinh viên tại 3 trường đại học; số còn lại thuộc các trường phổ thông.

Khoảng cách từ 99,5% đến 100% tưởng nhỏ nhưng lại là phần việc cần nhiều giải pháp cụ thể. Số học sinh, sinh viên chưa tham gia phân tán ở nhiều địa bàn, nhiều loại hình trường học và xuất phát từ những nguyên nhân khác nhau. Theo BHXH tỉnh Phú Thọ, một bộ phận học sinh, sinh viên còn tâm lý chủ quan do đang ở độ tuổi khỏe mạnh, ít ốm đau; một số phụ huynh chưa phân biệt đầy đủ giữa BHYT học sinh, sinh viên và bảo hiểm thân thể. Tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cao đẳng và đại học, tỷ lệ tham gia vì vậy vẫn chưa đạt 100%.

Kết quả tại những địa bàn đã hoàn thành mục tiêu cho thấy một trong những giải pháp hiệu quả là giao trách nhiệm cụ thể và bám sát từng trường học. Năm học 2025-2026, 5 BHXH cơ sở gồm Cao Phong, Tân Lạc, Tân Sơn, Thanh Thủy và Vĩnh Tường đã đạt tỷ lệ 100% học sinh tham gia BHYT.

Tại địa bàn BHXH cơ sở Thanh Thủy quản lý, 8.465 học sinh thuộc đối tượng nghèo, cận nghèo, dân tộc thiểu số và 268 học sinh là thân nhân lực lượng vũ trang được cấp thẻ BHYT miễn phí. Với 23.477 học sinh còn lại, cơ quan BHXH phối hợp với Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các xã tham mưu UBND xã giao chỉ tiêu bao phủ BHYT học sinh cho từng cơ sở giáo dục.

Ban Giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, đại diện cha mẹ học sinh cùng tham gia phổ biến chính sách tại các cuộc họp đầu năm; cán bộ chuyên quản BHXH bám địa bàn, chuyển tài liệu tuyên truyền, rà soát đối tượng, đôn đốc chuyển tiền để kịp thời cấp mới, gia hạn thẻ. Kết quả, toàn bộ 23.477 học sinh thuộc nhóm này đã tham gia BHYT. Cơ quan BHXH cũng trích chuyển hơn 2,5 tỷ đồng kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu cho các trường.

Sự thuyết phục của chính sách BHYT được thể hiện rõ nhất ở quyền lợi mà người tham gia nhận được trong những thời điểm cần chăm sóc, điều trị bệnh. Theo số liệu của BHXH Việt Nam, trong 6 tháng đầu năm 2026, Quỹ BHYT đã thanh toán gần 2.145 tỷ đồng cho hơn 4,09 triệu lượt khám, chữa bệnh học sinh, sinh viên trên cả nước. Có hàng trăm trường hợp được chi trả trên 100 triệu đồng, hàng chục trường hợp trên 500 triệu đồng và 3 học sinh, sinh viên được thanh toán từ 1 tỷ đồng trở lên.

Tại Phú Thọ có một trường hợp thuộc nhóm được chi trả trên 1 tỷ đồng. Một sinh viên sinh năm 2007 điều trị rối loạn nhịp tim được Quỹ BHYT thanh toán 1.043.580.753 đồng. Một học sinh sinh năm 2009 điều trị rối loạn đông máu, liệt hai chân và liệt tứ chi, xuất huyết nội sọ được Quỹ BHYT thanh toán hơn 934 triệu đồng.

Những khoản chi đặc biệt lớn không phải tình huống phổ biến đối với mọi học sinh, sinh viên, song cho thấy rõ ý nghĩa chia sẻ rủi ro của Quỹ BHYT. Chi phí điều trị hàng trăm triệu đồng, thậm chí trên 1 tỷ đồng có thể trở thành gánh nặng rất lớn đối với một gia đình nếu người bệnh phải tự chi trả.

Cùng với quyền lợi khám, chữa bệnh, chính sách hỗ trợ mức đóng dành cho học sinh, sinh viên đã được nâng lên. Theo Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT đối với học sinh, sinh viên, thay cho mức 30% trước đây.

Trong năm học 2026-2027 tại Phú Thọ, sau khi tính phần ngân sách nhà nước hỗ trợ, học sinh, sinh viên đóng 170.775 đồng cho 3 tháng; 341.550 đồng cho 6 tháng; 512.325 đồng cho 9 tháng và 683.100 đồng cho 12 tháng.

Mức hỗ trợ cao hơn giúp giảm phần đóng của gia đình, đặc biệt đối với những hộ có nhiều con đang đi học, đồng thời tạo thêm thuận lợi cho nhà trường và cơ quan BHXH trong vận động những trường hợp chưa tham gia.

Đứng trước mục tiêu của Phú Thọ trong năm học 2026-2027 là 100% học sinh, sinh viên tham gia BHYT, ngày 9/9/2026, Hướng dẫn liên ngành số 238/HDLN-SGDĐT-BHXH của Sở Giáo dục và Đào tạo và BHXH tỉnh Phú Thọ yêu cầu bảo đảm học sinh, sinh viên tham gia đầy đủ, liên tục, đúng quy định.

Trước đó, Quyết định số 2838/QĐ-UBND ngày 24/8/2026 của UBND tỉnh Phú Thọ về giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ BHYT cho các xã, phường trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030 giao ngành Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch, giải pháp, phấn đấu hằng năm đạt 100% học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục, đào tạo tham gia BHYT.

Cùng với đó, để hiện thực hóa mục tiêu này, BHXH tỉnh tiếp tục rà soát số học sinh, sinh viên đã và chưa tham gia theo từng trường, từng địa bàn; phối hợp với các cơ sở giáo dục tiếp cận, vận động từng trường hợp chưa có thẻ. Hoạt động truyền thông được triển khai bằng nhiều hình thức, trong đó chú trọng tư vấn trực tiếp tại trường, hướng dẫn sử dụng VssID, VNeID và cung cấp những thông tin cụ thể về quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT.

Xác định phát triển người tham gia cũng được thực hiện song song với bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh, BHXH các cấp phối hợp với ngành Y tế nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm quyền lợi của học sinh, sinh viên sử dụng thẻ BHYT và tiếp tục cải cách thủ tục hành chính để người tham gia tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn.

Theo ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc BHXH tỉnh Phú Thọ, BHXH tỉnh tiếp tục phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT hai cấp, đẩy mạnh truyền thông tại cơ sở, triển khai các giải pháp phát triển người tham gia; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu với các sở, ngành và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Với gần 830.000 học sinh, sinh viên và tỷ lệ tham gia BHYT đã đạt 99,5%, Phú Thọ đang tập trung các giải pháp để tiếp tục thu hẹp số người chưa tham gia trong năm học 2026-2027. Công tác rà soát được thực hiện theo từng trường, từng địa bàn; hoạt động tư vấn, giải đáp chính sách được tăng cường trực tiếp tại cơ sở giáo dục; việc cấp mới, gia hạn thẻ và bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh được triển khai đồng bộ.

Mục tiêu 100% học sinh, sinh viên tham gia BHYT đặt ra yêu cầu bao phủ đầy đủ, liên tục và bảo đảm quyền lợi cho người học trong quá trình chăm sóc, điều trị sức khỏe. Cùng với sự phối hợp của cơ quan BHXH, ngành Giáo dục và các nhà trường, việc giúp học sinh, sinh viên và phụ huynh hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm tham gia BHYT sẽ tiếp tục là giải pháp quan trọng để Phú Thọ hoàn thành mục tiêu bao phủ trong năm học 2026 - 2027.