Ở Quảng Ninh, truyền thông chính sách BHXH, BHYT đang được đặt trong một cách tiếp cận gần dân hơn là tìm đến nơi người dân sinh sống, làm việc, kinh doanh; lựa chọn cách nói phù hợp với từng nhóm đối tượng và kết hợp linh hoạt giữa các kênh truyền thống với nền tảng số. Khi những quy định vốn khô khan được chuyển thành câu chuyện gắn với thu nhập, sức khỏe, tuổi già và quyền lợi thiết thân, chính sách dễ được hiểu, dễ được đón nhận và từng bước tạo dựng sự đồng thuận trong cộng đồng.

Một buổi tuyên truyền chính sách sẽ khó để lại dấu ấn nếu những điều được nói chưa chạm đến mối quan tâm của người nghe. Với Quảng Ninh, đặc điểm địa bàn rộng, cơ cấu kinh tế đa dạng, dân cư phân bố từ đô thị, khu công nghiệp đến nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo khiến việc áp dụng một phương thức truyền thông đồng nhất khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

Từ yêu cầu đó, cách truyền thông chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh đang có sự chuyển động theo hướng linh hoạt hơn. Nội dung không bó hẹp trong những hội nghị tập trung mà được đưa tới khu dân cư, chợ truyền thống, trung tâm thương mại, doanh nghiệp, ngày hội việc làm… Cùng với đó là hệ thống truyền thanh cơ sở, báo chí, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và các sản phẩm truyền thông trực quan. Đây là những kênh được ngành phối hợp triển khai để đưa chính sách đến gần hơn với từng nhóm người dân.

Điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thông điệp.

Với doanh nghiệp, câu chuyện BHXH thường bắt đầu từ trách nhiệm của người sử dụng lao động, quyền lợi của người lao động, những điểm mới của pháp luật và yêu cầu thực hiện đúng quy định. Với hộ kinh doanh, tiểu thương, lao động tự do, nội dung cần gần hơn với đời sống là đóng bao nhiêu, đóng trong bao lâu, sau này được hưởng gì, chính sách có phù hợp với khả năng tài chính hay không.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Thoa, Phó trưởng Phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia (BHXH tỉnh Quảng Ninh), truyền thông muốn có hiệu quả trước hết phải xác định đúng người nghe và nhu cầu của họ. Cán bộ tuyên truyền cần biết đối tượng đang quan tâm vấn đề gì, thường tiếp nhận thông tin qua đâu để lựa chọn cách tiếp cận. Có nhóm phù hợp với hội nghị, đối thoại; có nhóm cần được gặp ngay tại nơi làm việc, nơi buôn bán; cũng có nhóm tiếp nhận thông tin nhanh qua điện thoại, mạng xã hội, video, infographic.

Từ góc nhìn ấy, truyền thông dần rời khỏi cách truyền đạt một chiều để trở thành cuộc trò chuyện với người dân. Những câu hỏi đặt ra tại cơ sở không còn đơn thuần là phần việc giải đáp, đó còn là căn cứ để cán bộ BHXH nhận diện những điểm người dân chưa hiểu, những chính sách cần tiếp tục giải thích và những cách tiếp cận cần điều chỉnh.

Trong tháng 7/2026, BHXH tỉnh đã tổ chức 33 hội nghị tuyên truyền, hỗ trợ, tư vấn và giải đáp chính sách về BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình, nâng tổng số hội nghị từ đầu năm lên 142 hội nghị. Đồng thời, tổ chức 10 lễ ra quân tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình, đưa số lễ ra quân lũy kế từ đầu năm lên 65 lễ ra quân.

Cũng trong tháng 7, BHXH tỉnh tổ chức gian hàng tuyên truyền tại Chợ Hạ Long 1, hướng tới nhóm hộ kinh doanh, tiểu thương - những đối tượng có nhu cầu tìm hiểu trực tiếp, cụ thể về chính sách BHXH, BHYT. Tại đây, hoạt động truyền thông được kết hợp với tư vấn, giải đáp chính sách và hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Người dân có thể tiếp nhận thông tin, trao đổi những vấn đề còn băn khoăn, được hướng dẫn thủ tục và thực hiện ngay các thao tác cần thiết tại chỗ.

Cách làm này cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong phương thức truyền thông chính sách, từ việc chú trọng mở rộng phạm vi thông tin sang đưa thông tin đến đúng nơi, đúng đối tượng, đúng nhu cầu. Việc đưa hoạt động tư vấn tới những không gian gần gũi với đời sống như chợ dân sinh giúp chính sách trở nên dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ thực hiện hơn; đồng thời tăng sự gắn kết giữa cơ quan BHXH với người dân, hộ kinh doanh và tiểu thương.

Sự linh hoạt trong truyền thông còn thể hiện rõ ở việc lựa chọn nội dung theo từng nhóm đối tượng. Với lao động khu vực phi chính thức, thu nhập thường thiếu ổn định trong khi BHXH tự nguyện là chính sách mang tính tích lũy dài hạn. Vì vậy, cách tuyên truyền cần bắt đầu từ những điều gần gũi với cuộc sống, giúp người dân hình dung rõ khoản đóng hôm nay gắn với quyền lợi ngày mai ra sao.

Thay vì diễn giải nặng về quy định, cán bộ truyền thông tập trung làm rõ giá trị của BHXH tự nguyện trong việc tạo nguồn thu nhập khi hết tuổi lao động; khi đủ điều kiện hưởng lương hưu, người tham gia còn được cấp thẻ BHYT theo quy định. Với BHYT hộ gia đình, nội dung được gắn với khả năng chia sẻ chi phí khám, chữa bệnh, giảm áp lực tài chính cho gia đình khi chẳng may có người gặp vấn đề về sức khỏe.

Cùng với quyền lợi, chính sách hỗ trợ của tỉnh cũng được đưa vào nội dung tuyên truyền như một yếu tố giúp người dân có thêm điều kiện tham gia và duy trì BHXH tự nguyện. Theo Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐND, Quảng Ninh hỗ trợ thêm tiền đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách địa phương trong giai đoạn 2023-2027, bên cạnh mức hỗ trợ của ngân sách Trung ương. Năm 2025, gần 41.000 người được hưởng chính sách hỗ trợ với tổng kinh phí 42 tỷ đồng.

Từ thực tế tuyên truyền cho thấy, cùng một chính sách nhưng mỗi nhóm lại có một mối quan tâm riêng. Tiểu thương quan tâm khả năng duy trì mức đóng khi việc kinh doanh biến động; lao động tự do muốn biết thời gian đóng, điều kiện hưởng lương hưu; hộ kinh doanh cần hiểu rõ trách nhiệm tham gia BHXH cho người lao động. Khi nội dung được đặt đúng vào những câu hỏi cụ thể ấy, chính sách trở nên gần gũi hơn, người nghe dễ hình dung quyền lợi và có cơ sở để đưa ra quyết định.

Đây cũng là lý do truyền thông trực tiếp vẫn giữ vai trò quan trọng trong bối cảnh các nền tảng số phát triển mạnh. Mạng xã hội, video, infographic tạo khả năng lan tỏa nhanh và giúp cô đọng những nội dung dài. Song tại các cuộc đối thoại, hội nghị hay điểm tư vấn, cán bộ BHXH có thể đi sâu vào từng trường hợp, giải thích những vấn đề mà một sản phẩm truyền thông ngắn khó bao quát hết.

Hiệu quả của cách làm kết hợp này thể hiện qua hoạt động truyền thông trong tháng 7/2026. BHXH tỉnh đăng tải 157 tin, bài, video trên Cổng thông tin điện tử BHXH tỉnh và các cơ quan báo chí của tỉnh; thực hiện 650 lượt truyền thông trên Internet, mạng xã hội. Cùng với đó, 78 lượt người được hỗ trợ, giải đáp, tư vấn và 130 người được hướng dẫn đăng ký, cài đặt, sử dụng VssID.

Tại phường Hồng Gai, nơi có hơn 1.400 doanh nghiệp và trên 3.000 hộ kinh doanh cá thể, việc đưa chính sách đến đúng đối tượng càng cho thấy vai trò của cách truyền thông sát cơ sở. Ông Trần Thành Trung, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp phường Hồng Gai, cho biết việc phổ biến Luật BHXH mới thông qua các hoạt động tuyên truyền, tư vấn và trao đổi trực tiếp giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh nắm bắt kịp thời những quy định mới, hiểu rõ hơn trách nhiệm tham gia BHXH gắn với quyền lợi của người lao động.

Theo ông Trung, khi nội dung được truyền tải cụ thể, đi thẳng vào những vấn đề doanh nghiệp và hộ kinh doanh quan tâm, chính sách trở nên dễ tiếp cận hơn. Việc giải thích rõ đối tượng tham gia, nghĩa vụ đóng và quyền lợi được hưởng giúp các chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động hơn trong thực hiện chính sách, đồng thời nâng cao ý thức bảo đảm an sinh lâu dài cho người lao động. Từ những cuộc trao đổi như vậy, thông tin chính sách được chuyển hóa thành nhận thức và hành động ngay tại cơ sở.

Nhìn từ cách làm này, truyền thông BHXH ở Quảng Ninh đang tạo thành một mạch liên kết khá rõ: báo chí, mạng xã hội mở rộng độ phủ; hội nghị, gian hàng, lễ ra quân tạo điểm tiếp xúc; đối thoại trực tiếp tháo gỡ những vấn đề cụ thể; hỗ trợ dịch vụ số giúp người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn khi thực hiện chính sách. Mỗi phương thức đảm nhận một vai trò riêng, bổ trợ cho nhau, tạo nên cách truyền thông linh hoạt, sát thực tế và phù hợp với từng nhóm đối tượng trên địa bàn.

Hiệu quả của truyền thông chính sách cuối cùng vẫn cần được nhìn từ sự thay đổi trong nhận thức và hành động. Những con số về phát triển người tham gia BHXH, BHYT là một chỉ dấu cho thấy chính sách đang ngày càng được tiếp cận rộng hơn.

Sau hơn hai năm thực hiện Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐND, số người tham gia BHXH tự nguyện tại Quảng Ninh tăng từ 27.107 người năm 2023 lên 46.600 người cuối năm 2025. Đến hết tháng 7/2026, toàn tỉnh có 51.145 người tham gia BHXH tự nguyện. Tổng số người tham gia BHXH đạt 358.424 người; BHYT đạt 1.335.741 người, tương đương tỷ lệ bao phủ 96,44% dân số.

Theo ông Bùi Minh Đức, Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ninh, việc mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT trong giai đoạn tới đòi hỏi ngành tiếp tục bám sát mục tiêu, nhiệm vụ được Chính phủ và tỉnh giao, đồng thời đổi mới phương thức tổ chức thực hiện theo hướng chủ động, sát cơ sở. Truyền thông chính sách cần được đặt trong tổng thể các giải pháp phát triển người tham gia, cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ.

Mục tiêu đặt ra cho chặng đường phía trước khá lớn. Đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu có 501.000 người tham gia BHXH, trong đó ít nhất 100.000 người tham gia BHXH tự nguyện; khoảng 62% người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu hoặc các chế độ bảo đảm thu nhập thường xuyên. Riêng năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu phát triển 317.793 người tham gia BHXH bắt buộc, 54.043 người tham gia BHXH tự nguyện, 296.028 người tham gia BHTN và gần 1,4 triệu người tham gia BHYT.

Để tiến tới những mục tiêu này, theo ông Bùi Minh Đức, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục rà soát, khai thác nguồn phát triển người tham gia. Kết nối dữ liệu giữa cơ quan BHXH với cơ quan Thuế và Sở Tài chính sẽ được tăng cường để rà soát doanh nghiệp mới thành lập, đối chiếu dữ liệu quyết toán thuế, nhận diện những đơn vị thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa đăng ký. Khi xác định được đúng địa chỉ cần tiếp cận, công tác tuyên truyền, hướng dẫn sẽ có trọng tâm hơn.

Khu vực doanh nghiệp tư nhân tiếp tục được xem là dư địa lớn. Từ 4.183 doanh nghiệp tham gia BHXH năm 2018, đến quý I/2026, Quảng Ninh có 8.251 doanh nghiệp tham gia; số lao động tham gia BHXH bắt buộc trong khối này tăng từ 64.062 lên 89.176 người.

Cùng với tuyên truyền, công tác kiểm tra sẽ tiếp tục được tăng cường để phát hiện, xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng, nợ đọng BHXH, BHYT, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Từ yêu cầu thực tế đó, truyền thông thời gian tới cần tiếp tục dịch chuyển từ những đợt tuyên truyền cao điểm sang cách làm thường xuyên, có trọng tâm và bám sát từng nhóm đối tượng. Những điểm mới của pháp luật cần được cập nhật nhanh, diễn giải ngắn gọn, dễ hiểu. Chính sách hỗ trợ của tỉnh cần được đưa tới đúng nhóm có nhu cầu. Những vướng mắc xuất hiện tại cơ sở cần được ghi nhận, phản hồi và trở thành một phần của nội dung truyền thông tiếp theo.

Các nền tảng số sẽ tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận, song truyền thông trực tiếp tại khu dân cư, chợ, nơi sản xuất, kinh doanh vẫn giữ vai trò cần thiết với những nhóm còn hạn chế về kỹ năng số. Một bên tạo độ phủ, một bên tạo chiều sâu; sự kết hợp này giúp chính sách vừa được lan tỏa rộng, vừa có chỗ để giải thích đến từng trường hợp.

Suy cho cùng, truyền thông BHXH chỉ thực sự có sức thuyết phục khi phía sau thông tin là một hệ thống tổ chức thực hiện đủ tốt. Người dân nghe về chính sách cần được hướng dẫn cách tham gia; doanh nghiệp được phổ biến quy định cần được hỗ trợ thực hiện đúng; những trường hợp còn băn khoăn cần có nơi để hỏi và được trả lời đến cùng.

Khi thông tin, tư vấn, cải cách thủ tục, chuyển đổi số và kiểm tra việc thực hiện được kết nối thành một mạch thống nhất, truyền thông sẽ vượt ra khỏi vai trò cung cấp thông tin. Nó trở thành cầu nối giữa chính sách và đời sống.

Ở Quảng Ninh, sự đồng thuận với chính sách an sinh vì thế được tạo dựng từ những điều rất cụ thể: một cuộc tư vấn đúng lúc, một câu trả lời dễ hiểu, một thủ tục được hướng dẫn tận tình, một quyền lợi được giải thích rõ ràng. Đó cũng là nền tảng để BHXH, BHYT tiếp tục mở rộng độ bao phủ, tiến gần hơn tới mục tiêu an sinh xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.