Hơn một nửa trong số 77% lao động được khảo sát sẵn sàng giảm 10% lương đổi lấy môi trường làm việc lành mạnh, được tôn trọng và cân bằng với đời sống.
 |
| Người lao động ưu tiên làm việc trong môi trường lành mạnh, văn hóa. |
Báo cáo “Thị trường việc làm Việt Nam trong bối cảnh mới” của Cốc Cốc Research phối hợp với Việc làm 24h thực hiện mới đây cho thấy, 76,9% người lao động tham gia khảo sát cho hay sẵn sàng đánh đổi thu nhập để đổi lấy môi trường làm việc lành mạnh hơn. Trong đó, mức đánh đổi “nhẹ” là lựa chọn phổ biến nhất với khoảng 56% người lao động sẵn sàng giảm 1 - 10% lương để có môi trường làm việc tốt hơn. Bên cạnh đó, cứ 4 người thì có 1 người sẵn sàng đánh đổi ở mức cao hơn. Đây là nhóm lao động đặc biệt ưu tiên sức khỏe tinh thần hoặc đang chịu áp lực từ môi trường làm việc tiêu cực. Số liệu này cho thấy môi trường, văn hoá và sức khỏe tinh thần đang trở thành một trong những tiêu chí then chốt trong lựa chọn và gắn bó nghề nghiệp.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng hơn một nửa ứng viên tham gia khảo sát chia sẻ họ cảm thấy an toàn và được trân trọng nếu “điểm chạm” đầu tiên giữa họ với doanh nghiệp được thể hiện một cách minh bạch, đặc biệt là mức lương và văn hoá được nêu rõ ngay trong tin tuyển dụng. Đồng thời, ứng viên còn cảm thấy an toàn nếu người tuyển dụng phản hồi nhanh chóng (dù là email tự động), không để họ chờ đợi trong vô vọng. Ngược lại, người lao động sẽ từ chối nhận việc ngay lập tức dù mức lương hấp dẫn, nếu họ không đáp ứng được những nguyện vọng nói trên, đặc biệt là đọc được những đánh giá tiêu cực phản ánh “văn hóa độc hại” của công ty.
Ứng viên cũng sẽ từ chối nếu cảm thấy trải nghiệm phỏng vấn tệ (chẳng hạn như người phỏng vấn trễ giờ, không chuyên nghiệp, hỏi câu hỏi cá nhân) hoặc người tuyển dụng biến mất không phản hồi trong thời gian dài rồi đột nhiên xuất hiện lại. Đây là yếu tố có sức nặng lớn nhất và được ưu tiên hơn bất kỳ tương tác nào xuất hiện ở các giai đoạn tiếp theo của quy trình tuyển dụng.
Ngoài ra, các yếu tố hàng đầu được cho là có khả năng giữ chân người lao động bao gồm sự ổn định, an toàn của công việc; môi trường, văn hóa, đồng nghiệp; cân bằng công việc - cuộc sống; lương thưởng, phúc lợi; cơ hội học hỏi, phát triển và thăng tiến; thời gian làm việc; địa điểm làm việc; công việc có ý nghĩa, thử thách; quản lý trực tiếp. Ngược lại, các yếu tố thúc đẩy quyết định chuyển việc của người lao động có thể bao gồm lương, thưởng và phúc lợi; không có cơ hội học hỏi hoặc thăng tiến rõ ràng; khối lượng công việc quá tải, không cân bằng... đã giảm sức cạnh tranh.
Ý định chuyển việc còn xuất phát từ ý muốn thay đổi ngành nghề/chuyên môn của người lao động. Môi trường làm việc độc hại (toxic văn hóa), đồng nghiệp không phù hợp; địa điểm và thời gian làm việc; công ty tái cơ cấu, công việc không ổn định… cũng khiến người lao động tìm đến việc làm mới. Trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, phần lớn người lao động vẫn định nghĩa “ổn định” trước hết là ổn định tài chính - thu nhập rõ ràng và được chi trả đúng hạn.
Năm 2026, người lao động kỳ vọng về sự ổn định trước hết về tài chính, tức thu nhập rõ ràng và được trả lương đúng hạn. Yếu tố này còn gắn với mục tiêu công việc rõ ràng, an toàn tâm lý trong môi trường làm việc và được nâng cấp kỹ năng để không bị tụt lại trong làn sóng công nghệ, Al.
Phần lớn lao động cho biết điều mang lại cảm giác an toàn và được trân trọng nhất trong quá trình tìm việc là thông tin minh bạch về mức lương, văn hóa công ty nêu rõ ngay trong tin tuyển dụng; tiếp đến là HR phản hồi nhanh chóng dù là email tự động không để ứng viên chờ đợi trong vô vọng; quy trình phỏng vấn rõ ràng, minh bạch và cuối cùng là người phỏng vấn thân thiện, chuyên nghiệp.
Ngược lại, mô tả công việc mập mờ là yếu tố đầu tiên khiến ứng viên từ chối lời đề nghị làm việc ngay lập tức dù mức lương hấp dẫn với 55% lựa chọn. Tiếp đến là dấu hiệu văn hóa độc hại thông qua các đánh giá tiêu cực với tỷ lệ 49%. Đây cũng là yếu tố tác động mạnh nhất đến quyết định từ chối lời mời làm việc của gen Z nếu doanh nghiệp bị đánh giá tiêu cực về văn hóa làm việc. Điều này cho thấy lao động đặc biệt nhạy cảm với uy tín thương hiệu của nhà tuyển dụng.
Phần lớn lao động vẫn giữ nguyên vị trí việc làm, nhưng phía sau vẻ ngoài ổn định là tâm lý thận trọng ngày càng rõ nét. Khoảng 49% đang cân nhắc cơ hội mới trong khi chỉ 28% sẵn sàng chuyển việc ngay nếu có đề nghị đủ hấp dẫn. Trong bức tranh chung này, gen Z nổi lên là nhóm có mức độ dịch chuyển cao nhất khi vẫn đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển ngay.
