 |
| Hệ thống BHXH đang tích cực chuyển đổi số dựa trên dữ liệu. |
Chuyển đổi số hướng vào những thủ tục thiết thực
Chuyển đổi số trong hệ thống BHXH đang thay đổi cách người dân thực hiện thủ tục hành chính với dữ liệu dần thay giấy tờ, quy trình đưa lên môi trường điện tử, các dữ liệu được kết nối. Đến nay, hệ thống BHXH Việt Nam đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân, trong đó khoảng 94 triệu người đang tham gia bảo hiểm.
Toàn bộ dịch vụ công trực tuyến của ngành BHXH đã được tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, vận hành từ ngày 29/5/2026. Thủ tục hành chính được tái cấu trúc theo hướng dữ liệu trở thành thành phần hồ sơ, giúp giảm yêu cầu kê khai, nộp lại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có thông tin liên quan.
Trong giải quyết chế độ thai sản, dữ liệu về tham gia bảo hiểm, thông tin cá nhân, hộ tịch có thể được khai thác để thay thế hồ sơ giấy khi đã kết nối và xác thực. Người dân chỉ cần bổ sung giấy tờ khi hệ thống chưa có dữ liệu hoặc thông tin chưa đầy đủ, chính xác, qua đó giảm hồ sơ phải chuẩn bị.
Từ tháng 4/2026, người tham gia có thể nhận và sử dụng sổ BHXH điện tử để giải quyết các chế độ liên quan. Thẻ BHYT được sử dụng khi khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí. BHXH Việt Nam đề nghị lựa chọn ba thủ tục để số hóa, gồm BHXH một lần; đăng ký, điều chỉnh đóng và cấp sổ, thẻ.
 |
| Thiết kế có sự hỗ trợ của AI. |
Hệ thống đã tiếp nhận thêm 221.124 hồ sơ thuộc nhóm dịch vụ công giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe, nâng tổng số hồ sơ lũy kế lên 2.580.363. BHXH Việt Nam cũng đẩy 8.512.829 bản tin người chốt sổ BHXH vào Trung tâm Dữ liệu quốc gia, mở rộng nền tảng quản lý.
Trong kỳ chi trả tháng 8/2026, 94,8% người hưởng lương hưu, chế độ BHXH trên cả nước nhận tiền qua tài khoản cá nhân. Đây là bước chuyển quan trọng trong số hóa chi trả, giảm phụ thuộc vào tiền mặt và tạo thuận lợi cho người hưởng. Dữ liệu được cập nhật, đối soát thường xuyên góp phần nâng cao tính chính xác hơn.
Trong khám chữa bệnh BHYT, 100% cơ sở đã sử dụng căn cước công dân gắn chip để tra cứu thông tin. Riêng kỳ báo cáo tháng 8/2026, hơn 23,1 triệu lượt tra cứu thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân, căn cước công dân thành công, nâng tổng số lượt lũy kế lên 448,2 triệu. Dữ liệu khám chữa bệnh được liên thông, nền tảng dịch vụ thuận tiện.
Những mắt xích chưa liền mạch
Tuy nhiên, bức tranh số hóa hệ thống BHXH vẫn còn những khoảng trống. Đến ngày 10/8/2026, toàn quốc còn 754 cơ sở khám chữa bệnh BHYT, tương đương 7%, chưa ký số hoặc ký số chưa đầy đủ. Một số hồ sơ vì vậy chưa thể xử lý hoàn toàn trực tuyến, khiến mục tiêu giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết chưa đạt như kỳ vọng.
Trong lĩnh vực bảo hiểm thất nghiệp, cơ quan BHXH chưa nhận được quyết định bản điện tử từ Cổng Dịch vụ công quốc gia để tổ chức chi trả. Việc tiếp nhận vẫn dựa vào bản giấy, kéo dài thời gian xử lý. Vướng mắc này cho thấy hiệu quả của quy trình số phụ thuộc lớn vào khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống.
Thủ tục gia hạn thẻ BHYT theo hộ gia đình có giảm trừ mức đóng cũng còn vướng mắc. Cổng Dịch vụ công quốc gia chưa xác thực được thông tin thành viên đăng ký tạm trú cùng hộ gia đình. Vì vậy, một số trường hợp chưa được áp dụng mức giảm trừ khi tham gia BHYT, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân.
Những điểm nghẽn trên cho thấy số hóa hồ sơ mới là một phần của quá trình chuyển đổi. Để người dân thực sự hưởng lợi, dữ liệu giữa các cơ quan cần kết nối xuyên suốt, thông tin phải chính xác và có khả năng trao đổi kịp thời. Chỉ một khâu còn phụ thuộc giấy tờ cũng có thể làm chậm cả quy trình điện tử.
Mục tiêu tiếp theo là xác thực chính xác 100% người tham gia BHXH, BHYT, BHTN với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hiện còn khoảng 243.000 người, tương đương 0,26%, chưa được xác thực. Đây là phần việc cần tiếp tục rà soát, cập nhật dữ liệu và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan.
BHXH Việt Nam cũng đặt yêu cầu hoàn thiện cơ chế xác minh người hưởng qua tài khoản ngân hàng, tăng cường trao đổi dữ liệu với các tổ chức tín dụng. Dữ liệu khai tử, người mất tích cần được chia sẻ trực tuyến, kịp thời để hạn chế chi sai. Đây là bước quan trọng nhằm nâng độ chính xác, an toàn trong quản lý và chi trả.
Năm cơ sở dữ liệu chuyên ngành của BHXH Việt Nam đã sẵn sàng chia sẻ theo yêu cầu từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Từ tháng 3/2026, dữ liệu được truyền chính thức, tích hợp ký số; riêng kỳ báo cáo tháng 8/2026 có 1,9 triệu bản tin đồng bộ thành công, nâng tổng số dữ liệu tích hợp lên 56 triệu. Giai đoạn tới sẽ tập trung hoàn thiện kết nối.
Nhìn từ những bước tiến cùng các vướng mắc hiện nay, chuyển đổi số của hệ thống BHXH đang chuyển từ số hóa hồ sơ sang tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu. Thành công của giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng chuẩn hóa thông tin, hoàn thiện kết nối và xử lý các mắt xích còn rời rạc trong hệ thống.
