Khi bệnh mạn tính "âm thầm" gia tăng trong cộng đồng

Nhiều người dân tham gia chương trình khám, tầm soát sức khỏe miễn phí.

Quản lý chủ động nhờ phát hiện sớm bệnh mạn tính

Cụ thể, trong tổng số 13.799 người tham gia khám, tầm soát, có 8.784 người (63,7%) được ghi nhận có vấn đề sức khỏe cần theo dõi hoặc can thiệp y tế. Trong đó, 4.206 người cần được theo dõi, quản lý tại trạm y tế; 4.578 người cần được chuyển tuyến để tiếp tục chẩn đoán, điều trị chuyên sâu.

Kết quả này cho thấy ý nghĩa thiết thực của hoạt động tầm soát trong việc phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn ngay từ cộng đồng.

Đáng chú ý, nhóm bệnh mạn tính chiếm tỷ trọng lớn nhất với 7.642 lượt khám; trong đó 3.434 người có thể theo dõi tại tuyến y tế cơ sở và 2.904 người cần chuyển tuyến. Ngoài ra, trong 1.180 lượt tầm soát ung thư có 341 trường hợp cần chuyển tuyến; nhóm bệnh lý mắt ghi nhận 877 lượt khám với 464 trường hợp cần can thiệp chuyên biệt.

Các bệnh mạn tính được phát hiện chủ yếu là tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch… Đây đều là những bệnh diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận.

Việc tầm soát đã góp phần “soi” những khoảng trống trong nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe của người dân. Hàng nghìn trường hợp bệnh mạn tính được phát hiện sớm đồng nghĩa với việc nhiều nguy cơ biến chứng nặng có thể được kiểm soát từ sớm.

Đáng chú ý, hơn 3.400 bệnh nhân mạn tính có thể quản lý ngay tại trạm y tế, cho thấy nếu được tổ chức tốt, tuyến y tế cơ sở hoàn toàn có thể đảm đương hiệu quả vai trò quản lý bệnh mạn tính.

Tầm soát vì thế không chỉ là hoạt động “khám cho biết” mà còn là “cửa vào” của hệ thống chăm sóc sức khỏe, giúp người dân được phân loại nguy cơ, lập hồ sơ sức khỏe và theo dõi, điều trị theo tuyến phù hợp.

Kết quả này cũng phản ánh xu hướng gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là bệnh mạn tính – nhóm bệnh kéo dài suốt đời, dễ dẫn đến biến chứng nếu không được quản lý liên tục. Trong bối cảnh đó, tầm soát diện rộng trở thành bước đi quan trọng, hướng tới chăm sóc sức khỏe chủ động.

Y tế cơ sở – nền tảng quản lý bệnh mạn tính

Nhân Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP. Hồ Chí Minh) đã phối hợp với các bệnh viện tuyến trên tổ chức khám sàng lọc cho khoảng 500 người dân. Chương trình có sự hỗ trợ chuyên môn từ Bệnh viện Lê Văn Việt, Bệnh viện Ung Bướu và Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch.

Theo các chuyên gia, nếu tầm soát là điểm khởi đầu, thì y tế cơ sở chính là nơi “giữ chân” người bệnh trong hệ thống chăm sóc lâu dài. Với lợi thế gần dân, trạm y tế có điều kiện theo dõi liên tục, tư vấn thay đổi lối sống và quản lý điều trị cho bệnh nhân mạn tính.

Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú phối hợp tổ chức khám sàng lọc cho người dân.

Khác với bệnh cấp tính, bệnh mạn tính không cần điều trị nội trú kéo dài mà cần được kiểm soát ổn định thông qua dùng thuốc đều đặn, theo dõi chỉ số sức khỏe và điều chỉnh phác đồ theo thời gian. Đây là vai trò phù hợp của tuyến y tế cơ sở.

Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy mô hình chăm sóc đang chuyển dịch theo hướng: phát hiện tại cộng đồng, điều trị chuyên sâu khi cần, sau đó quay về tuyến cơ sở để quản lý lâu dài.

Để tuyến cơ sở thực sự trở thành “trụ đỡ”, vai trò hỗ trợ từ bệnh viện tuyến trên là yếu tố then chốt. Mô hình phối hợp mới đây giữa Bệnh viện Lê Văn Việt và Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú thể hiện rõ điều này. Đây không chỉ là sự hỗ trợ mang tính kỹ thuật đơn lẻ mà là cơ chế phối hợp toàn diện nhằm nâng cao năng lực thực chất cho tuyến cơ sở.

BS. CKII Nguyễn Khoa Lý, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Việt, cho hay trong bối cảnh ngành y tế đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện, Theo đó, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành y tế, mà là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, mang tính chiến lược, lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

“Hoạt động ký kết hỗ trợ chuyên môn không chỉ là hoạt động phối hợp đơn thuần mà còn góp phần cụ thể hóa chủ trương tăng cường năng lực y tế cơ sở, hướng đến mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân. Đặc biệt là thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”, BS. CKII Nguyễn Khoa Lý chia sẻ.

Theo đó, Bệnh viện Lê Văn Việt triển khai các nội dung hỗ trợ trọng tâm như: hỗ trợ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế; đào tạo, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật; luân phiên, luân chuyển nhân sự; hỗ trợ thuốc và vật tư y tế; phát triển y học cổ truyền – phục hồi chức năng; duy trì hội chẩn, tư vấn chuyên môn từ xa đối với các ca bệnh khó, đặc biệt là bệnh mạn tính.

Việc luân chuyển bác sĩ về trạm y tế không chỉ nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại chỗ mà còn giúp “cầm tay chỉ việc”, nâng cao năng lực thực hành cho nhân viên y tế cơ sở. Ngược lại, cán bộ trạm y tế cũng được đào tạo, cập nhật kiến thức tại bệnh viện.

Đặc biệt, hoạt động hội chẩn từ xa giúp hỗ trợ xử trí kịp thời các ca bệnh mạn tính, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết. Mô hình này cho thấy sự chuyển dịch trong cách tiếp cận, từ “đẩy bệnh nhân lên tuyến trên” sang “kéo năng lực về tuyến dưới”.

Ký kết hỗ trợ giữa bệnh viện tuyến trên và trạm y tế phường nhằm nâng cao năng lực khám chữa bệnh của y tế cơ sở.

Bác sĩ Phạm Xuân Hải, Phó Giám đốc điều hành Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú, nhận định việc ký kết hợp tác góp phần giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống. Năm 2026, địa phương đặt mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần, hướng tới quản lý sức khỏe toàn dân.

Sự kết nối giữa tầm soát cộng đồng, y tế cơ sở và bệnh viện tuyến trên đang tạo nên chuỗi chăm sóc liên tục. Thực tế cho thấy, khi hệ thống vận hành đồng bộ, hiệu quả không chỉ nằm ở phát hiện bệnh mà còn ở khả năng quản lý, theo dõi người bệnh lâu dài trong hệ thống.

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy bệnh mạn tính đang gia tăng nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và quản lý hiệu quả. Việc đẩy mạnh tầm soát, nâng cao năng lực y tế cơ sở và mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế sẽ là những giải pháp then chốt để xây dựng hệ thống y tế bền vững, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn dân.