Theo quy định của Luật Việc làm, NLĐ tham gia BH thất nghiệp khi mất việc làm sẽ được hỗ trợ kinh phí; tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ học nghề miễn phí... Để được hỗ trợ học nghề miễn phí, NLĐ cần phải đáp ứng đủ 4 điều kiện. Cụ thể, NLĐ đã nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động theo đúng quy định của pháp luật; NLĐ đã tiến hành nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm trong vòng 3 tháng, kể từ ngày nghỉ việc; NLĐ chưa tìm kiếm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp; NLĐ đã đóng BH thất nghiệp từ đủ 9 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng kể từ khi nghỉ việc.
Lao động thất nghiệp tham gia lớp học dạy nghề.
Mức hỗ trợ học nghề hiện nay cũng được quy định rất linh hoạt. Theo đó, NLĐ tham gia khóa đào tạo nghề đến 3 tháng có thể được hỗ trợ theo gói và tối đa là 4.500.000 đồng. Trường hợp NLĐ tham gia khóa học nghề trên 3 tháng thì được hỗ trợ theo tháng tối đa là 1.500.000 đồng/người/tháng với thời gian tối đa 6 tháng, tổng mức hỗ trợ lên tới 9.000.000 đồng.
Tuy vậy, thống kê của Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho thấy, nhiều năm qua, tỷ lệ lao động thất nghiệp đi học nghề còn thấp. Đa phần NLĐ thất nghiệp quan tâm đến chính sách trợ cấp thất nghiệp. Chỉ tính trong quý II/2025 có trên 345.000 NLĐ có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng số người tham gia học nghề chỉ chiếm khoảng 3,5%.
Theo chia sẻ của bà Vũ Thị Thanh Liễu - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong những năm qua, số NLĐ đăng ký học nghề đã tăng lên theo từng năm. Cụ thể, năm 2023 mới có 778 NLĐ đăng ký học nghề thì sang năm 2024 đã có 1.162 người đăng ký. 8 tháng năm 2025, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tiếp nhận 49.111 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp và 720 người có quyết định học nghề.
Hiện nay, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đào tạo 3 nghề cho lao động hưởng chính sách BH thất nghiệp gồm: kỹ thuật pha chế đồ uống; kỹ thuật chế biến món ăn; tin học văn phòng. Ngoài ra, Trung tâm phối hợp tuyên truyền thu hút thêm 13 cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo hơn 40 ngành nghề để NLĐ có nhiều lựa chọn.
Nhận định số lao động tham gia học nghề còn thấp, bà Hồ Thị Kim Ngân - Phó Trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng, chỉ khoảng 2 - 4% NLĐ thất nghiệp đăng ký học nghề bởi NLĐ mong muốn có ngay một khoản trợ cấp để trang trải sinh hoạt hàng ngày nên chưa muốn đầu tư thời gian đi học nghề. Mặc dù mức hỗ trợ học nghề đã được điều chỉnh tăng lên tới 9.000.000 đồng/6 tháng nhưng một số đối tượng gặp khó khăn vì chi phí thực tế sẽ cao hơn, ví dụ như chi phí đi lại do nhà ở xa nơi học nghề. “Bên cạnh đó, NLĐ cho rằng các nghề đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu và sở trường của họ. Một số NLĐ cho rằng, họ thất nghiệp ở nghề này, lại đi học nghề khác trong vài tháng, liệu có tìm được việc mới không. Cho nên, thay vì chọn đi học nghề, NLĐ tạm thời chạy xe công nghệ, shipper... để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống”, bà Ngân phân tích.
Để thu hút lao động hưởng BH thất nghiệp tham gia học nghề, bà Vũ Thị Thanh Liễu cho rằng cần phải có sự nỗ lực cố gắng từ tất cả các bên liên quan. Ví dụ, Trung tâm Dịch vụ làm Hà Nội được giao nhiệm vụ tiếp nhận hồ sơ và tư vấn các chính sách liên quan đến BH thất nghiệp. Khi NLĐ đến đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp thì đơn vị đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền các chính sách, quyền lợi mà NLĐ được hưởng khi tham gia BH thất nghiệp, trong đó có chương trình hỗ trợ học nghề miễn phí.
Cùng với đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia đào tạo nghề cần gắn đào tạo với giải quyết việc làm. Điều này có thể thực hiện bằng cách kết hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp để khi NLĐ hoàn thành khóa học, họ được công ty tiếp nhận ngay vào làm việc. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân cũng mở ra nhiều cơ hội. NLĐ sau khi hoàn thành khóa học có thể tự khởi nghiệp, chẳng hạn như mở quán ăn, nhà hàng, bán hàng online. Bằng cách này, NLĐ không chỉ tự tạo việc làm cho bản thân mà còn giải quyết việc làm cho người thân, bạn bè và những người xung quanh.
Để giúp nhiều lao động thất nghiệp đăng ký học nghề, Luật Việc làm năm 2025 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2026 đã bổ sung một số điểm mới liên quan đến đào tạo nghề cho NLĐ. Trong đó, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ từ quỹ BH thất nghiệp để đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho NLĐ ngay từ sớm để dự phòng và chủ động chuyển đổi việc làm thay vì cứ thất nghiệp mới được học nghề.
Nguyệt Hà
