 |
| Người dân cần nắm rõ mốc thời gian tham gia và đóng BHXH tự nguyện. Ảnh AI minh họa. |
Đã nhận lương hưu không thể đóng thêm BHXH tự nguyện
Khi gần đến tuổi nghỉ hưu, nhiều người lao động quan tâm liệu có thể đóng thêm BHXH tự nguyện để kéo dài thời gian tham gia, qua đó nâng tỷ lệ hưởng lương hưu. Đặc biệt, việc nên đóng thêm trước hay sau thời điểm nghỉ hưu là vấn đề cần được xác định rõ để bảo đảm quyền lợi.
Theo khoản 4 Điều 2 Luật BHXH 2024, người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời không phải người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng.
Như vậy, khi đã được cơ quan BHXH giải quyết chế độ hưu trí và bắt đầu nhận lương hưu hằng tháng, người lao động không còn thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện. Việc tiếp tục đóng để cộng thêm thời gian tham gia hoặc nâng mức lương hưu đã được xác định vì thế không thể thực hiện.
Điểm người lao động cần lưu ý là thời gian tham gia BHXH cùng mức hưởng lương hưu được xác định tại thời điểm giải quyết chế độ hưu trí. Vì vậy, nếu có nhu cầu kéo dài thời gian đóng nhằm cải thiện quyền lợi, người lao động cần tính toán trước khi làm thủ tục hưởng lương hưu.
Trường hợp đã đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng chưa làm thủ tục hưởng, nếu tiếp tục tham gia BHXH thì thời gian đóng thêm có thể được tính khi giải quyết chế độ hưu trí sau đó. Đây là mốc quan trọng đối với người đang cân nhắc nghỉ hưu ngay hay tiếp tục tham gia BHXH thêm một thời gian.
Việc đóng thêm có thể mang lại lợi ích khi số năm tham gia BHXH hiện tại chưa đạt tỷ lệ hưởng mong muốn. Tuy nhiên, người lao động cũng cần căn cứ số năm đã đóng, mức thu nhập làm căn cứ đóng cùng khả năng tài chính để lựa chọn phương án phù hợp.
Lương hưu tối đa bằng 75% mức bình quân thu nhập đóng BHXH
Theo Điều 99 Luật BHXH 2024, lương hưu hằng tháng của người tham gia BHXH tự nguyện được xác định dựa trên tỷ lệ hưởng lương hưu và mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
Đối với lao động nữ, tỷ lệ hưởng lương hưu bằng 45% tương ứng với 15 năm đóng BHXH. Sau mốc này, mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%. Như vậy, việc kéo dài thời gian tham gia có thể giúp người lao động nữ từng bước nâng tỷ lệ hưởng khi về hưu.
 |
| Tỷ lệ hưởng lương hưu của nam và nữ. Ảnh AI minh họa. |
Đối với lao động nam, trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH, tỷ lệ hưởng là 40% tương ứng với 15 năm, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 1%. Khi có từ đủ 20 năm đóng, tỷ lệ hưởng đạt 45%; mỗi năm tiếp theo được cộng thêm 2%.
Dù thời gian tham gia tiếp tục tăng, tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa theo quy định vẫn là 75%. Điều này có nghĩa đóng thêm BHXH có thể giúp nâng tỷ lệ hưởng tới mức tối đa, song không làm tỷ lệ lương hưu vượt ngưỡng 75%.
Với người có thời gian đóng BHXH cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng tối đa 75%, Điều 100 Luật BHXH 2024 được nguồn dẫn quy định người lao động được hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu. Mỗi năm đóng vượt được tính bằng 2 lần mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
BHXH tự nguyện năm 2026 đóng bao nhiêu?
Theo quy định, mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập người tham gia lựa chọn làm căn cứ đóng BHXH, sau đó tính mức hỗ trợ của Nhà nước theo từng nhóm đối tượng.
Với mức thu nhập thấp nhất được nguồn dẫn là 1,5 triệu đồng/tháng trong năm 2026, mức đóng trước hỗ trợ tương ứng 330.000 đồng/tháng. Sau hỗ trợ, hộ nghèo, người sống tại xã đảo, đặc khu đóng 165.000 đồng/tháng; hộ cận nghèo 198.000 đồng; người dân tộc thiểu số 231.000 đồng; các đối tượng khác 264.000 đồng.
 |
| Mức đóng BHXH tự nguyện năm 2026. Ảnh AI minh họa. |
Mức hỗ trợ được tính trên mức đóng BHXH tự nguyện theo chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, thay vì tính trên toàn bộ mức thu nhập do người tham gia lựa chọn. Vì vậy, nếu lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng cao hơn, số tiền thực tế phải đóng cũng tăng tương ứng.
Với người đang tiến gần thời điểm nghỉ hưu, việc rà soát tổng thời gian tham gia BHXH trước khi nộp hồ sơ hưởng chế độ có ý nghĩa quan trọng. Nếu muốn đóng thêm BHXH tự nguyện để cải thiện quyền lợi hưu trí, cần thực hiện khi vẫn thuộc đối tượng tham gia, thay vì chờ đến khi đã được giải quyết và bắt đầu hưởng lương hưu.
