 |
| Phiên tòa xét xử vụ Viện Kiểm sát khởi kiện 2 doanh nghiệp nợ gần 28 tỷ đồng BHXH, BHYT. Ảnh: BH |
Sáng ngày 29/9, TAND khu vực 4 TP. Hồ Chí Minh đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm 2 vụ án dân sự công ích về hành vi “vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN”. Nguyên đơn khởi kiện là Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 4 TP. Hồ Chí Minh.
Ở vụ án thứ nhất, Công ty Cổ phần P.P (phường Hòa Hưng, TP. Hồ Chí Minh) đã chậm đóng BHXH bắt buộc kéo dài 23 tháng, trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của 68 người lao động. Dù Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã ra quyết định xử phạt 180 triệu đồng từ tháng 11/2024 và các cơ quan chức năng liên tục đôn đốc, kiểm tra, doanh nghiệp vẫn không thực hiện nghĩa vụ.
Tại phiên tòa, đại diện doanh nghiệp giải trình khó khăn tài chính do ảnh hưởng kéo dài của dịch Covid-19, chi phí truy thu thuế lớn và nghẽn dòng tiền công nợ. Doanh nghiệp đề nghị phân kỳ trả nợ đến cuối năm 2027. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử (HĐXX) khẳng định, tiền đóng BHXH là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc để bảo đảm an sinh xã hội, không thể tự thỏa thuận gia hạn hay kéo dài như nợ thương mại.
Theo đại diện VKSND khu vực 4, tính đến ngày 31/8/2026, Công ty P.P còn nợ hơn 13,75 tỷ đồng. Ngay trước ngày xét xử doanh nghiệp đã nộp khắc phục một phần và nộp thêm 400 triệu đồng. Sau khi tính toán, HĐXX tuyên buộc Công ty P.P phải nộp ngay hơn 13,32 tỷ đồng (gồm hơn 11,72 tỷ đồng nợ gốc và hơn 1,6 tỷ đồng tiền lãi chậm đóng) cho cơ quan BHXH cơ sở Hòa Hưng. Từ ngày 1/9/2026, doanh nghiệp tiếp tục chịu lãi chậm đóng 0,03%/ngày trên số tiền còn nợ.
Ở vụ án thứ hai, Công ty TNHH T.T (phường Diên Hồng, TP. Hồ Chí Minh) bị VKSND khu vực 4 khởi kiện do vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH kéo dài tới 70 tháng (từ tháng 10/2020 đến tháng 8/2026), ảnh hưởng tới 71 người lao động. Doanh nghiệp này từng bị UBND TP. Hồ Chí Minh xử phạt hành chính vào tháng 12/2024.
Lý giải về khoản nợ, đại diện Công ty T.T cho rằng các dự án xây dựng bị vướng mặt bằng, chậm tiến độ làm ảnh hưởng dòng tiền và xin khắc phục từ 200 - 400 triệu đồng/tháng. Bác bỏ kiến nghị này, HĐXX tuyên bố nghĩa vụ đóng BHXH là bắt buộc. Do sát ngày xét xử Công ty mới khắc phục được 60 triệu đồng, Tòa buộc Công ty T.T phải nộp ngay hơn 14,62 tỷ đồng cho BHXH cơ sở Hòa Hưng để chốt sổ cho người lao động, đồng thời chịu lãi chậm đóng 0,03%/ngày từ ngày 1/9/2026 và nộp 56,6 triệu đồng án phí sơ thẩm.
Điểm chung là tại phiên tòa cả 2 doanh nghiệp đều đề nghị được trả dần số tiền chậm đóng, tuy nhiên HĐXX đã bác bỏ và buộc nộp ngay toàn bộ số tiền, nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động và bảo vệ lợi ích công theo đúng tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15.
Thành công của 2 vụ kiện không phải là sự ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình phối hợp bài bản, chặt chẽ và kiên trì giữa VKSND khu vực 4 và BHXH cơ sở Hòa Hưng.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Trinh, Giám đốc BXHXH cơ sở Hòa Hưng, căn cứ Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội và chỉ đạo của BHXH TP. Hồ Chí Minh, tháng 7/2026, BHXH cơ sở Hòa Hưng và VKSND khu vực 4 đã chính thức ký kết Quy chế phối hợp số 491/QCPH-BHXH-VKSND.
 |
| Đây là vụ việc doanh nghiệp nợ BHXH bị Viện Kiểm sát khởi kiện đầu tiên trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: BH |
Ngay sau khi ký kết, chuỗi hành động quyết liệt đã được triển khai. Cụ thể, đợt 1 vào tháng 7/2026, 2 cơ quan đã mời 92 doanh nghiệp nợ tổng cộng 48,552 tỷ đồng. Sau khi làm việc đã thu hồi được hơn 30 tỷ đồng (trong đó 34 doanh nghiệp dự họp khắc phục 16,178 tỷ đồng; 51 doanh nghiệp không dự nhưng đã nộp 13,849 tỷ đồng), đạt tỷ lệ khắc phục 61,85%.
Tiếp đó, ngày 31/7/2026, 2 đơn vị tiếp tục phối hợp mời 11 đơn vị, doanh nghiệp nợ 30,736 tỷ đồng, thu hồi thêm 700 triệu đồng. Trong đợt 3 vào ngày 13/8/2026 đã mời 10 doanh nghiệp nợ 14,277 tỷ đồng liên quan 188 lao động, tiếp tục thu hồi 301 triệu đồng.
Theo BHXH cơ sở Hòa Hưng, đối với 2 doanh nghiệp nợ lớn là Công ty P.P và Công ty T.T, quy trình chuẩn bị khởi kiện cũng đã được thực hiện chặt chẽ.
Cụ thể, ngày 1/7 BHXH cơ sở Hòa Hưng và VKSND khu vực 4 đã mời 2 doanh nghiệp đến để tuyên truyền về Nghị quyết số 205/2025/QH15, đồng thời lập biên bản làm việc và tiếp nhận hồ sơ vi phạm.
Đến ngày 13/7/2026 VKSND khu vực 4 ra quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm. Sau đó, vào tháng 8/2026, VKSND khu vực 4 đã lấy ý kiến Liên đoàn Lao động, BHXH, tiếp tục đôn đốc và làm việc trực tiếp với Công đoàn cơ sở.
Ngày 9/9/2026 Quyết định khởi kiện chính thức được ban hành. TAND khu vực 4 nhanh chóng thụ lý (số 48/TLST-LĐ và 49/TLST-LĐ), tổ chức phiên họp kiểm tra chứng cứ ngày 14/9 và đưa ra xét xử vào ngày 29/9/2026.
Theo thống kê của BHXH TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 31/8/2026, toàn Thành phố vẫn còn 114.446 lao động bị các doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT.
Việc VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích thành công, buộc 2 doanh nghiệp khắc phục gần 28 tỷ đồng tiền nợ BHXH, BHYT vì thế mang ý nghĩa vô cùng to lớn. Đây không chỉ là chiến thắng riêng cho 139 công nhân của hai công ty P.P và T.T, mà còn tạo tiền lệ pháp lý quan trọng cho các vụ kiện khác của VKSND các khu vực trên địa bàn Thành phố.
Bản án là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các đơn vị, doanh nghiệp cố tình trốn đóng, chậm đóng BHXH; đồng thời mở ra cánh cửa hy vọng lớn cho hơn 100.000 người lao động trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong việc được bảo vệ quyền lợi an sinh hợp pháp của mình qua các vụ kiện tương tự trong tương lai.
Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh, cho biết cơ chế phối hợp liên ngành giúp việc xử lý các trường hợp chậm đóng được thực hiện đồng bộ hơn, từ khâu rà soát, cung cấp thông tin, đôn đốc đến xử lý theo thẩm quyền. Sự tham gia của Viện Kiểm sát tạo thêm một cơ chế pháp lý để xử lý những trường hợp chậm đóng kéo dài, có ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động và thuộc phạm vi, điều kiện áp dụng của pháp luật.
Theo ông Nguyễn Duy Hiểu, thực tế cho thấy nhiều đơn vị, doanh nghiệp sau khi được làm việc, giải thích và yêu cầu khắc phục đã chủ động thực hiện nghĩa vụ, qua đó góp phần thu hồi tiền chậm đóng và bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Đây là những kết quả khả quan bước đầu của việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại TP. Hồ Chí Minh. Điều này cũng cho thấy quyết tâm của cơ quan BHXH và Viện Kiểm sát trong việc xử lý dứt điểm tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH kéo dài, bảo đảm an sinh xã hội vững chắc cho người lao động.
