Ngày 14/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh phối hợp với BHXH TP. Hồ Chí Minh tổ chức “Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền thành phố - Chuyên đề về chính sách BHXH, BHYT, BH thất nghiệp”. Tại hội nghị, BHXH TP. Hồ Chí Minh đã tháo gỡ kịp thời những vướng mắc cho hàng trăm doanh nghiệp, góp phần tạo môi trường kinh doanh ổn định và minh bạch.
Chế độ thai sản, BHXH cho người nước ngoài được quan tâm
Hội nghị thu hút hơn 350 đại biểu là đại diện các Sở, ban ngành, UBND các phường, xã, đặc khu, hội, hiệp hội, doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Ban Tổ chức đã tiếp nhận và trả lời trực tiếp hơn 40 câu hỏi, kiến nghị từ các doanh nghiệp liên quan đến thực tế triển khai chính sách BHXH, BHYT và BH thất nghiệp theo Luật BHXH, BHYT 2024.
BHXH TP. Hồ Chí Minh đã tháo gỡ kịp thời những vướng mắc cho doanh nghiệp liên quan đến nhiều lĩnh vực trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BH thất nghiệp
Trong đó hai vấn đề được các doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất là chế độ thai sản cho người lao động và quy định tham gia BHXH cho người nước ngoài như thế nào?
Giải đáp vấn đề chế độ thai sản cho người lao động làm việc tại các đơn vị, doanh nghiệp, Trưởng phòng Chế độ BHXH (BHXH TP. Hồ Chí Minh) Nguyễn Thị Hồng Thảo cho biết, khoản 2, 3, 5 Điều 50 Luật BHXH năm 2024 quy định cụ thể điều kiện hưởng chế độ thai sản; Khoản 1 và 2 Điều 53 Luật BHXH năm 2024 quy định rõ thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản. Và mức trợ cấp thai sản được quy định tại khoản 4 Điều 58; khoản 1 Điều 59; khoản 2 Điều 53 cho từng trường hợp cụ thể, các đơn vị, doanh nghiệp có thể tham khảo những điều khoản này.
Về băn khoăn của các đại diện đơn vị sử dụng lao động trong việc người lao động đi làm sớm hơn khi đang nghỉ chế độ thai sản.
Bà Nguyễn Thị Hồng Thảo cho biết, người lao động hoàn toàn có thể đi làm sớm hơn 2 tháng (so với chế độ nghỉ 6 tháng thai sản) nếu được cơ sở y tế chứng nhận người lao động hoàn toàn đủ sức khỏe đi làm lại. Trường hợp này người lao động vẫn được hưởng 6 tháng chế độ thai sản.
Tại hội nghị rất nhiều đơn vị, doanh nghiệp lúng túng trong việc tham gia BHXH cho người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.
Làm rõ vấn đề này, bà Phan Thị Mai – Trưởng Phòng Quản lý thu và Phát triển người tham gia (BHXH TP. Hồ Chí Minh) cho biết, người lao động là người nước ngoài chỉ phải đóng BHXH khi có giao kết hợp đồng lao động với người Việt Nam từ đủ 12 tháng trở lên. Những loại hợp đồng dưới 12 tháng hoặc hợp đồng tư vấn…không thuộc đối tượng phải tham gia BHXH.
Làm rõ thêm vấn đề này, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Trần Dũng Hà cho biết, quy định tham gia BHXH bắt buộc, nếu người lao động có quốc tịch Việt Nam, đơn vị, doanh nghiệp chỉ cần tham khảo khoản 1 Điều 2 Luật BHXH năm 2024; nếu là người lao động có quốc tịch nước ngoài đơn vị, doanh nghiệp chỉ cần tham khảo khoản 2 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 sẽ rất rõ ràng.
Cụ thể khoản 2 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 quy định: Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khi làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam, trừ các trường hợp sau đây:
Di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam; Tại thời điểm giao kết hợp đồng lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động; Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Doanh nghiệp cần nhìn cuộc sống của người lao động khi về già
Tại hội nghị nhiều doanh nghiệp cho rằng, tổng mức đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BH thất nghiệp bằng 32% mức lương làm căn cứ đóng (trong đó người lao động đóng 10,5% và doanh nghiệp đóng 21,5%) là hơi cao.
Chia sẻ vấn đề này, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Trần Dũng Hà cho biết, việc quy định % mức đóng theo lương đã được các nhà làm luật nghiên cứu rất kỹ, con số này được cân đối phù hợp với tỷ lệ đóng – hưởng.
Cũng theo ông Hà, thoạt nhìn tỷ lệ 32% (của cả doanh nghiệp và người lao động) có vẻ hơi cao. Tuy nhiên, theo nếu xét trên bình diện thực tế thì con số này không hề cao. Bởi lẽ mức lương làm căn cứ đóng là chưa cao, chưa kể đến nhiều đơn vị, doanh nghiệp còn “chẻ nhỏ” tiền lương để tìm cách lách luật. Và đáng ngại hơn, còn nhiều đơn vị doanh nghiệp cố tình chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp của người lao động.
Theo ông Hà, tổng hợp những vấn đề trên để thấy rằng các nhà xây dựng Luật BHXH, BHYT đã nghiên cứu rất kỹ để đưa ra một tỷ lệ phù hợp, cân đối với tình hình thực tế và đời sống của người lao động.
Điều quan trọng nhất, theo ông Hà, nếu theo kiến nghị của các đơn vị, doanh nghiệp nên hạ tỷ lệ % đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp xuống thấp hơn nữa, thì e rằng mức lương hưu về già của người lao động sẽ rất thấp, không đảm bảo mức sống tối thiểu.
“Vậy thì theo các đơn vị, doanh nghiệp mục tiêu xây dựng cuộc sống an sinh cho người lao động thông qua chính sách BHXH, BHYT, BH thất nghiệp có còn ý nghĩa không?”- ông Trần Dũng Hà đặt câu hỏi.
Cũng tại Hội nghị, một số đơn vị doanh nghiệp còn cho rằng việc thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền lợi hưởng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp là việc của người lao động, đơn vị sử dụng lao động không có nghĩa vụ làm thay.
Về vấn đề này ông Trần Dũng Hà cho rằng, mỗi đơn vị, một doanh nghiệp đều có tổ chức, có quy định riêng. Chúng ta thử hình dung, liên quan đến giải quyết chế độ ốm đau cho người lao động. Nếu doanh nghiệp với hàng trăm người lao động, có vài chục người ốm đau, cứ thay nhau xin nghỉ việc đi giải quyết chế độ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, chưa nói đến các lĩnh khác như thuế, thì doanh nghiệp sẽ hoạt động kiểu gì?
Vì vậy việc đơn vị, doanh nghiệp phải có bộ phận thay người lao động giải quyết vấn đề này là hết sức cần thiết và có lợi cho doanh nghiệp.
Tại hội nghị, một số đơn vị, doanh nghiệp cũng phản ánh tình trạng sai lệch chức danh; lỗi hệ thống trong quá trình chuyển dữ liệu giữa các cơ quan BHXH; ứng dụng VssID thường xuyên bị lỗi, làm gián đoạn quá trình xác nhận, tra cứu và chốt sổ BHXH cho người lao động…Về vấn đề này ông Trần Dũng Hà đã giao Phòng Công nghệ thông tin kiểm tra xử lý ngay.
Bà Cao Thị Thanh Vân - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, Hội nghị đối thoại tiếp tục khẳng định vai trò của Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh là cầu nối giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường minh bạch hành chính trong lĩnh vực BHXH.
Trong thời gian tới, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh sẽ phối hợp chặt chẽ với BHXH TP. Hồ Chí Minh, tiếp tục tổ chức các hội nghị đối thoại chuyên đề trong từng lĩnh vực BHXH, BHYT nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phục hồi và phát triển bền vững kinh tế TP. Hồ Chí Minh
Lê Văn
