 |
| Thể chế về BHXH, BHYT tiếp tục được hoàn thiện, tạo thuận lợi cho công tác tổ chức thực hiện. |
Luật BHXH và Luật BHYT mới đã chính thức có hiệu lực từ 1/7/2025. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành các nghị định, các bộ ngành ban hành nhiều thông tư, qua đó, từng bước đưa các quy định của Luật vào thực tiễn.
Năm 2026, quá trình triển khai Luật BHXH, Luật BHYT tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới. BHXH Việt Nam, với vai trò là cơ quan tổ chức thực hiện BHXH, BHYT và trực thuộc Bộ Tài chính, có trách nhiệm tham mưu xây dựng các thông tư quan trọng để tiếp tục cụ hóa các quy định của Luật BHXH, Luật BHYT.
Quá trình xây dựng nội dung các thông tư này không chỉ đảm bảo tuân theo đúng các quy định của Luật, nghị định được ban hành trước đó, quan trọng hơn là phải bảo đảm tương thích với bộ máy mới sau quá trình sắp xếp, tinh gọn; và nhất là phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Cùng với đó là các yêu cầu về chuyển đổi số mạnh mẽ, tăng cường xây dựng dữ liệu, tin học hóa các quy trình nghiệp vụ, nhằm cải cách hành chính, rút gọn thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ, giấy tờ cho người dân, doanh nghiệp.
Đây là yêu cầu không dễ đáp ứng, nhất là đối với lĩnh vực nghiệp vụ BHXH, BHYT mang nhiều tính đặc thù, liên quan đến nhiều đầu mối, cơ quan tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, vượt qua nhiều áp lực, BHXH Việt Nam đã đang đảm bảo thực hiện tốt các yêu cầu đề ra trong quá trình tham mưu xây dựng thể chế về BHXH, BHYT.
Là cơ quan tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN, BHXH Việt Nam đã luôn chủ động tổng kết, đánh giá thực tiễn triển khai chính sách, từ đó tích cực phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính để tham mưu tham gia xây dựng, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nhiều văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực an sinh xã hội nói chung và BHXH, BHYT, BHTN nói riêng. Các quy định được đơn giản hóa theo hướng “dễ hiểu, dễ làm, dễ kiểm tra” đối với cả cơ quan BHXH và các tổ chức, doanh nghiệp, người dân, người sử dụng lao động, góp phần đưa các quy định của pháp luật vào thực tiễn đời sống.
Dấu ấn được thể hiện rõ qua Nghị định số 162/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng; cùng với đó là các thông tư quan trọng như: Thông tư số 09/2026/TT-BTC quy định về tạo lập sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử; Thông tư số 12/2026/TT-BTC quy định trình tự, thủ tục giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT, biểu mẫu tổng hợp thanh toán, quyết toán và biện pháp thi hành Nghị định số 188/2025/NĐ-CP.
Trong đó, Thông tư số 12/2026/TT-BTC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là công cụ thể chế hóa trực tiếp các định hướng lớn của Nghị quyết số 72-NQ/TW trong lĩnh vực tài chính y tế và BHYT. Qua việc ban hành Thông tư, vai trò quản lý tài chính và chuyển đổi số của Bộ Tài chính được thể hiện rõ nét ở hai phương diện: (1) Quy phạm hóa các quy định về trình tự, thủ tục giám định, thanh quyết toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh (KCB) BHYT theo hướng điện tử, đặc biệt là các nội dung thuộc trách nhiệm của cơ sở KCB, cũng như mối quan hệ giữa cơ quan BHXH với cơ sở KCB, đảm bảo minh bạch, công khai; (2) Đáp ứng nhiệm vụ chuyển đổi số trong thực hiện chính sách BHYT theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Với Thông tư số 09/2026/TT-BTC, các quy định mới đã giúp người tham gia BHXH, BHYT có thể tra cứu thông tin quá trình tham gia BHXH, BHYT dễ dàng, nhanh chóng; thông tin được cập nhật thường xuyên; thuận tiện và tiết kiệm thời gian trong giải quyết các chế độ BHXH, BHYT; dễ dàng trong việc bảo quản; tiết kiệm chi phí.
Từ đây, cơ quan BHXH cũng đã tiết kiệm rất đáng kể chi phí in ấn phôi sổ, phôi thẻ giấy, chi phí vận chuyển, bảo quản và nhân lực cấp sổ BHXH, thẻ BHYT bản giấy; thời gian xử lý hồ sơ; quản lý dữ liệu người tham gia tập trung, chính xác. Các cơ sở khám, chữa bệnh, Trung tâm dịch vụ việc làm thuận lợi trong tra cứu thông tin người tham gia nhanh chóng, tiết kiệm thời gian.
Từ quá trình xây dựng, hoàn thiện các quy định trên, công tác tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên cả nước đã và đang được duy trì thực hiện bài bản, nền nếp. Điều này được thể hiện qua độ bao phủ BHXH, BHYT tiếp tục tăng trưởng bền vững.
Tính đến hết tháng 6/2026, cả nước đã có 22,23 triệu người, tăng 17,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, số người tham gia BHXH bắt buộc là 19,53 triệu người, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025; số người tham gia BHXH tự nguyện là 2,7 triệu người, tăng 42% so với cùng kỳ 2025. Số người tham gia BHTN là 17,56 triệu người, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025. Số người tham gia BHYT là 98,68 triệu người, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Quyền lợi BHXH, BHYT tiếp tục được đảm bảo tốt theo đúng tinh thần của Luật BHXH, Luật BHYT mới. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống BHXH đã giải quyết cho: 44.970 người hưởng các chế độ BHXH hàng tháng; 441.757 người hưởng các chế độ trợ cấp BHXH một lần, giảm 24,17% so với cùng kỳ năm 2025; trên 4,67 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, tăng 6,58% so với cùng kỳ năm 2025. Đồng thời, thực hiện tiếp nhận và chi trả cho 349.204 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và 8.230 quyết định hưởng hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng số lượt KCB BHYT trên toàn quốc là hơn 94,4 triệu lượt, số chi KCB BHYT do cơ sở KCB đề nghị thanh toán là hơn 84,76 nghìn tỷ đồng với tỷ lệ sử dụng dự toán kinh phí KCB BHYT đạt 54,42%.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận đánh giá, BHXH Việt Nam đã kịp thời trình Bộ ban hành các Thông tư liên quan đến lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN. Dù lần đầu thực hiện vai trò chủ trì các nhiệm vụ về xây dựng Thông tư, nhưng BHXH Việt Nam không hề có sự bỡ ngỡ;
“Các thông tư đều được hoàn thành theo đúng thời hạn mà Bộ giao. Và đặc biệt, các Thông tư các đồng chí tham mưu Bộ ban hành có tính thực tiễn, ứng dụng rất cao và có sự cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quy trình do xuất phát từ thực tiễn triển khai chính sách”, Thứ trưởng Lê Tấn Cận đánh giá.
Tinh thần này sẽ tiếp tục được BHXH Việt Nam phát huy mạnh mẽ trong thời gian tới, nhất là với vai trò tham gia xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH số 41/2024/QH15 cùng nhiều dự thảo nghị định trong lĩnh vực có liên quan đến BHYT, chăm sóc sức khỏe…
