Nhiều năm liền vướng vì không thể…phá sản!
Làm việc tại Tổ hợp giải trí Cocobay từ năm 2017- 8/2019, chị L.T. Nữ cho biết, dù biết doanh nghiệp đang chậm đóng BHXH của mình và một số lao động, nhưng vì hoàn cảnh khó khăn và nghĩ rồi công ty sẽ đóng đủ nếu mình còn làm việc nên chị vẫn làm việc theo hợp đồng.
 |
| Đã hơn 6 năm qua nhiều người lao động làm việc tại dự án Cocobay bị cầu cứu khắp nơi đòi quyền lợi BHXH, BHYT. Ảnh: TL |
Đầu năm 2020, khi thấy tình hình dịch bệnh Covid-19 phức tạp, chị xin nghỉ việc để về làm gần nhà. Thế nhưng chỉ vài tháng sau đó, ngành du lịch dịch vụ ở Quảng Nam, Đà Nẵng đều đóng cửa, chị cùng chồng thất nghiệp.
“Lúc này tôi đến BHXH quận Ngũ Hành Sơn (nay là BHXH cơ sở Hòa Cường), TP. Đà Nẵng, để xin chốt sổ BHXH, nhận tiền một lần thì được thông báo không thực hiện được vì công ty nợ BHXH. Tôi cùng nhiều lao động lên công ty nhưng họ cứ bắt chờ. Chờ hoài tới hơn 6 năm rồi nhưng không giải quyết được gì hết trong khi kinh tế gia đình cạn kiệt”, chị Nữ cho biết.
Tương tự, chị N.T. Hiền không nhớ nổi số lần cùng mọi người đến doanh nghiệp để đòi quyền lợi. “Chúng tôi đi suốt, ngày nào cũng vài ba nhóm lao động đem sổ BHXH lên công ty, xin được chốt sổ. Nhưng vào được công ty thì cũng chỉ gặp được bộ phận nhân sự, nên họ không giải quyết được. Dù rất nhiều lần gọi điện thoại cho lãnh đạo công ty, nhưng chưa có câu trả lời chính thức cho người lao động", chị Hiền bức xúc chia sẻ.
Chị Nguyễn Thị N., một trong những lao động bị Công ty Empire Hospitality nợ BHXH từ cuối năm 2019 đến nay cho biết, từ cuối tháng 6/2023, người lao động nhận được thông tin BHXH Việt Nam đã có công văn hướng dẫn thực hiện chế độ BHXH với lao động tại các đơn vị chưa đóng đủ BHXH nhưng đã phá sản, đang làm thủ tục phá sản, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc doanh nghiệp không còn người đại diện pháp luật.
“Lúc đó chúng tôi hy vọng được nhận BHXH một lần vì tại cuộc làm việc với BHXH TP. Đà Nẵng được biết, doanh nghiệp này đang bị yêu cầu làm thủ tục phá sản. Tôi tham gia BHXH hơn 11 năm nhưng vì bị doanh nghiệp nợ BHXH nên không nhận được chế độ một lần”, chị N. cho hay.
Trao đổi với chúng tôi về vụ việc này, ông Võ Văn Hảo, Phó Giám đốc BHXH cơ sở Hòa Cường cho biết, Công ty Empire Hospitality đang nợ hơn 6,5 tỷ đồng tiền BHXH, BHYT của người lao động. Thế nhưng từ hơn 6 năm qua, dù đã bị BHXH TP. Đà Nẵng thanh tra, kiểm tra, thậm chí UBND TP. Đà Nẵng ra quyết định xử phạt 2 lần vì nợ BHXH, làm ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động nhưng chủ doanh nghiệp vẫn ngó lơ, không đóng tiền phạt, không trả nợ BHXH.
Nhận thấy quyền lợi của NLĐ bị chiếm dụng trắng trợn, ngày 21/6/2023, BHXH Việt Nam đã có công văn hướng dẫn BHXH TP. Đà Nẵng thực hiện chế độ với lao động tại các đơn vị chưa đóng đủ BHXH nhưng đã phá sản, đang làm thủ tục phá sản, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc doanh nghiệp không còn người đại diện pháp luật. Từ đó cơ quan BHXH TP. Đà Nẵng có thể áp dụng cho vụ việc cụ thể tại Cocobay Đà Nẵng.
Tuy nhiên, theo BHXH TP. Đà Nẵng, chiếu theo Công văn hướng dẫn trên thì Công ty Empire Hospitality không thuộc cả 4 nhóm trên: “Doanh nghiệp này chưa làm thủ tục phá sản, vẫn đóng thuế, vẫn hoạt động nên cơ quan BHXH không có căn cứ pháp lý giải quyết BHXH một lần cho NLĐ”.
Tại thời điểm 2023, đại diện BHXH TP. Đà Nẵng xác nhận, công ty mẹ của Công ty Empire Hospitality đã có đơn gửi tòa án đề nghị làm thủ tục phá sản với doanh nghiệp này. Tuy nhiên, theo quy định, doanh nghiệp phải là đơn vị tự làm thủ tục phá sản, được tòa án thụ lý thì người lao động mới được nhận BHXH một lần (bỏ qua những tháng doanh nghiệp nợ).
Để giải quyết quyền lợi cho NLĐ, thời điểm 2023, BHXH TP. Đà Nẵng đã 2 lần gửi văn bản cho Tòa án Nhân dân quận Ngũ Hành Sơn (nay là phường Hòa Cường) đề nghị xác nhận tình trạng doanh nghiệp này (do vụ việc đã được Tòa án Nhân dân quận Ngũ Hành Sơn thụ lý giải quyết), để BHXH TP. Đà Nẵng có căn cứ áp dụng theo công văn của BHXH Việt Nam hướng dẫn, nhưng vụ việc vẫn không được giải quyết tại thời điểm đó.
Trao đổi với chúng tôi về vụ việc này ông Võ Văn Hảo, Phó giám đốc BHXH cơ sở Hòa Cường cho biết, hiện doanh nghiệp này đang làm thủ tục phá sản. Về việc giải quyết quyền lợi cho người lao động, ông Hảo cho biết, người lao động có thể liên hệ với BHXH cơ sơ Hòa Cường để được chốt sổ đến thời điểm dừng đóng để giải quyết quyền lợi BHXH, BHYT liên quan. “Còn việc chốt sổ để nhận chế độ hưu trí vẫn phải chờ hướng dẫn của BHXH Việt Nam”, ông Hảo cho biết.
Cơ quan BHXH có quyền đề nghị “khai tử” doanh nghiệp
Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 chính thức có hiệu lực thi hành từ 1/3/2026, trong đó có một số nội dung đáng chú ý liên quan quyền lợi về lương, BHXH của người lao động. Cụ thể, người có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã bao gồm cả người lao động, Công đoàn và cơ quan BHXH.
 |
| Người lao động dự án Cocobay viết đơn cầu cứu cơ quan chức năng. Ảnh: TL |
Theo đó, người lao động, Công đoàn có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản khi hết thời hạn 6 tháng kể từ ngày phải thực hiện nghĩa vụ trả lương, các khoản nợ khác đến hạn đối với người lao động mà doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Cơ quan BHXH có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã khi đã thông báo đôn đốc đối với khoản chậm, trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), BHYT nhưng không có phản hồi trong 3 năm liên tiếp gần nhất theo quy định của pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN.
Cũng theo Luật Phục hồi, phá sản, sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp, hợp tác xã bị cấm thực hiện thanh toán khoản nợ không có bảo đảm, trừ khoản nợ không có bảo đảm (phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản) và khoản trả lương cho người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã.
Trường hợp thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản thì việc phân chia tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện theo thứ tự: Chi phí phá sản; khoản nợ lương; khoản nợ BHXH bắt buộc, BHTN, BHYT, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp thôi việc và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động…
Việc Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 bổ sung cơ quan BHXH là chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đã góp phần hoàn thiện cơ chế khởi xướng thủ tục phá sản, khắc phục tình trạng doanh nghiệp mất khả năng thanh toán kéo dài nhưng không được xử lý kịp thời.
Theo ông Văn Phú Quân, Phó giám đốc BHXH TP. Đà Nẵng, quy định này ra đời sẽ giúp chấm dứt hoạt động và “khai tử”, chấm dứt tồn tại pháp lý những doanh nghiệp nợ BHXH kéo dài, không còn tồn tại, hoạt động trên thực tế nhưng không thể rút khỏi thị trường do không có người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.
Quy định này góp phần giảm áp lực quản lý, theo dõi của các cơ quan quản lý nhà nước; đồng thời góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích công và an sinh xã hội, bảo đảm thu hồi các khoản thu ngân sách và quyền lợi của người lao động, nâng cao tính chủ động, hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp, hợp tác xã gặp khó khăn.
