Xác định tiêu chí hộ nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình
BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc cùng với Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí xác định hộ nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2026-2030, qua đó nghiên cứu hỗ trợ mức đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) phù hợp cho người dân.
 |
| Ông Phan Văn Tấn, Trưởng phòng Giảm nghèo, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc |
Ông Phan Văn Tấn, Trưởng phòng Giảm nghèo, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí xác định hộ gia đình làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.
Để có cơ sở và căn cứ thực tiễn từ các địa phương, đặc biệt là các cơ quan, đơn vị, cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ rà soát, xác định và phê duyệt hộ gia đình làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình; Việc triển khai chính sách BHXH tự nguyện, BHYT cho người dân, trong đó đặc biệt quan tâm đến các chính sách hỗ trợ của Trung ương, địa phương trong việc đóng BHXH tự nguyện, BHYT đối với nhóm người này.
Để Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) có cơ sở đánh giá tổng thể về hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, ông Phạm Duy Hà, Giám đốc BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc đã cung cấp những thông tin rất chi tiết về tình hình tham gia BHXH, BHYT của người dân trên địa bàn.
Cụ thể, theo ông Hà, giai đoạn 2022-2025, trên địa bàn các xã do BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc quản lý có 8.690 người tham gia BHXH, đạt 10,93% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH (trong đó tham gia BHXH tự nguyện là 955 người); có 160.334 người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ BHYT năm 2025 là 95,9% dân số.
Đối với các nhóm đối tượng tham gia BHYT được ngân sách trung ương và địa phương hỗ trợ: Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo đạt 100%; học sinh, sinh viên (HSSV) đạt 99,2%; hộ gia đình làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình đạt 63,5%; người dân tộc thiểu số tham gia BHYT theo Nghị định số 75/2023/NĐ-CP đạt 94,7%.
Về tỷ lệ hỗ trợ: Ngân sách Trung ương hỗ trợ người thuộc hộ nghèo 100%, hộ cận nghèo 70%, HSSV và hộ gia đình làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình 30%.
Giai đoạn 2022-2025, ngân sách địa phương hỗ trợ người thuộc hộ cận nghèo 30%; HSSV và hộ gia đình làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình 3% theo Nghị quyết số 19/2020/NQ-HĐND ngày 3/12/2020 của HĐND tỉnh Bình Thuận.
Từ ngày 1/1/2026, thực hiện Nghị quyết số 68/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 của HĐND tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ ngân sách đóng BHYT cho người thuộc hộ cận nghèo, hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình 30%; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã được xác định không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn được hỗ trợ 30%; HSSV là người dân tộc thiểu số không sống trong vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hỗ trợ 50%; HSSV thuộc đối tượng còn lại hỗ trợ 5% mức đóng BHYT.
Cần nâng mức hỗ trợ phù hợp
Theo ông Phạm Duy Hà, đối với chính sách BHXH tự nguyện, người lao động làm việc tự do, buôn bán nhỏ, người làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình chưa thật sự quan tâm và mặn mà, nên tỷ lệ tham gia rất thấp, khoảng 0,92% lực lượng lao động trong độ tuổi, trong đó người làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 15% tổng số người tham gia, mặc dù được ngân sách nhà nước hỗ trợ 20% mức đóng.
 |
| Ông Phạm Duy Hà, Giám đốc BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc đưa ra nhiều kiến nghị phù hợp với đời sống của người dân địa phương. Ảnh: BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc |
Nguyên nhân chủ yếu theo ông Hà là do đời sống kinh tế của người dân còn thấp, thu nhập không ổn định, làm ảnh hưởng rất lớn đến việc tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình; người lao động tự do, nông dân, nội trợ, không có việc làm ổn định, khi kinh tế khó khăn hoặc có thiên tai, hạn hán họ buộc phải ưu tiên chi phí sinh hoạt trước.
Đặc biệt là tâm lý, tư tưởng của người dân địa phương còn thơ ơ, ít quan tâm đến chính sách BHYT, BHXH tự nguyện, dù được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất, trợ cấp thai sản và được cấp thẻ BHYT trọn đời khi hưởng lương hưu. Mặt khác, nguồn lực tài chính để thực hiện chính sách an sinh xã hội của địa phương còn hạn hẹp, mức hỗ trợ cho một số đối tượng chưa cao.
Trong khi đó lãnh đạo UBND các xã trên địa bàn do BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc quản lý cũng cho biết, đang gặp khó khăn trong công tác phát triển người tham gia BHXH, BHYT, nhất là công tác phát triển người tham gia BHXH tự nguyện. Lãnh đạo xã UBND xã Đông Giang và UBND xã Hàm Thuận Bắc cho rằng, tỷ lệ hỗ trợ của Nhà nước cho người tham gia BHXH tự nguyện vẫn còn thấp, nên đa phần người dân trên địa bàn còn khó khăn, chưa có điều kiện tham gia.
Trước tình hình trên ông Phạm Duy Hà, Giám đốc BHXH cơ sở Hàm Thuận Bắc đề nghị các bộ, ngành, đơn vị có liên quan trong hoạch định chiến lược và xây dựng chính sách cần quan tâm đến tình hình thực tiễn từ đời sống, thu nhập, phong tục, văn hóa của các tầng lớp nhân, từng vùng miền, khu vực… để khi một chính sách được ban hành đảm bảo tính khả thi, công bằng và đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của xã hội, đặc biệt là đảm bảo tính đồng bộ, logic về chính sách và pháp luật, tránh sự chồng chéo, mâu thuẫn kéo lùi sự phát triển.
Cụ thể theo ông Hà, nếu nâng tiêu chí thu nhập khu vực nông thôn từ 2,5 triệu đồng/người/tháng đến 3 triệu đồng/người/tháng (hiện nay là 1,5 triệu đồng/người/tháng) thì mức đóng BHXH tự nguyện cũng sẽ tăng tương ứng, sẽ là gánh nặng tài chính cho người tham gia. Vì vậy, cũng cần thay đổi tỷ lệ hỗ phù hợp để khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện.
Tỷ lệ hỗ trợ hiện nay đối với người tham gia BHXH tự nguyện vẫn chưa phù hợp với nhóm đối tượng hộ cận nghèo 40%, người dân tộc thiểu số 30%, người làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình 20%. Nên thông nhất chung tỷ lệ hỗ trợ 40% đối với các nhóm trên.
Cũng theo ông Hà, khi xã xây dựng nông thôn mới, bắt buộc tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo, người làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình phải giảm. Nhưng khi rà soát, phê duyệt hộ nghèo, cận nghèo, người làm nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình thấp thì người dân không còn được hưởng chính sách BHYT, BHXH tự nguyện tương ứng. Từ đó, sẽ kéo theo tỷ lệ bao phủ BHYT không đạt tiêu chí quy định.
“Đây là những vấn đề còn bất cập trong mục tiêu phấn đấu hoàn thành BHYT toàn dân theo Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” và phấn đấu đến năm 2030 đạt khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi; khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội theo Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách BHXH”, ông Hà lưu ý.
