 |
| Một ca phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á. |
Béo phì làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim
Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á tiếp nhận trường hợp bệnh nhân T.H.M. (18 tuổi, TP. Hồ Chí Minh) nhập viện trong tình trạng lơ mơ, liệt hoàn toàn nửa người bên phải và mất khả năng nói. Khi đến bệnh viện, huyết áp của bệnh nhân ở mức rất cao, 200/100 mmHg.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) não xác định bệnh nhân bị nhồi máu não diện rộng bán cầu não trái, theo dõi tắc động mạch cảnh trong trái và hẹp nặng động mạch não giữa trái. Điều đáng chú ý là bệnh nhân còn rất trẻ nhưng có cân nặng lên tới 85kg, thuộc nhóm thừa cân, béo phì.
Theo BS. Nguyễn Huỳnh Thanh, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, ở độ tuổi của bệnh nhân M., cân nặng như trên là một dấu hiệu lâm sàng rất đáng lưu tâm và có thể được xem là yếu tố nguy cơ gián tiếp nhưng mạnh mẽ đối với các bệnh lý tim mạch và mạch máu.
Chuyên gia cho biết, mặc dù bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu não, song đây cũng là lời cảnh báo về những tác động nghiêm trọng của béo phì đối với toàn bộ hệ tuần hoàn. Những cơ chế gây tổn thương mạch máu dẫn đến đột quỵ cũng chính là những cơ chế làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Béo phì không chỉ là tình trạng tích tụ mỡ thừa mà còn được xem là một bệnh lý mạn tính có khả năng gây tổn thương sâu sắc đến hệ tim mạch. Khi cơ thể tích tụ quá nhiều mô mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, các phản ứng viêm kéo dài sẽ được kích hoạt, làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu.
Một khi lớp nội mạc bị tổn thương, cholesterol và các chất béo trong máu dễ dàng bám vào thành động mạch, hình thành các mảng xơ vữa. Theo thời gian, các mảng xơ vữa phát triển lớn dần, làm hẹp lòng mạch và cản trở lưu thông máu.
Nguy hiểm hơn, khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể sẽ kích hoạt quá trình hình thành cục máu đông để “sửa chữa” tổn thương. Nếu cục máu đông làm tắc động mạch vành – hệ thống mạch máu nuôi tim – người bệnh sẽ bị nhồi máu cơ tim cấp. Đây là tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại nhiều biến chứng nặng nề nếu không được điều trị kịp thời.
Theo BS. Nguyễn Huỳnh Thanh, béo phì còn là nguồn gốc thúc đẩy hội chứng chuyển hóa, làm xuất hiện đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch. Trong đó, tăng huyết áp là một trong những nguy cơ thường gặp nhất.
Khi trọng lượng cơ thể tăng lên, tim phải làm việc nhiều hơn để cung cấp máu cho toàn bộ cơ thể. Đồng thời, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích khiến mạch máu co lại, làm huyết áp tăng cao kéo dài. Huyết áp cao không chỉ làm tổn thương thành mạch mà còn thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Trường hợp bệnh nhân 18 tuổi nói trên nhập viện với huyết áp 200/100 mmHg là minh chứng rõ nét cho mức độ nguy hiểm của tình trạng này.
Bên cạnh đó, béo phì còn là nguyên nhân hàng đầu gây kháng insulin và đái tháo đường típ 2. Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, thành mạch máu sẽ bị tổn thương nhanh hơn, tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa hình thành và phát triển. Đây là một trong những yếu tố làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh động mạch vành và nhồi máu cơ tim.
| Người béo phì thường có tình trạng rối loạn mỡ máu với nồng độ cholesterol xấu (LDL-C) và triglyceride tăng cao, trong khi cholesterol tốt (HDL-C) giảm thấp. Sự mất cân bằng này khiến quá trình xơ vữa động mạch diễn ra nhanh hơn, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu nuôi tim. Điều đáng lo ngại là các tổn thương mạch máu thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều người trẻ không biết mình đang bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường cho đến khi xảy ra những biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. |
Chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe tim mạch
Theo khuyến cáo của các chuyên gia, việc kiểm soát cân nặng cần được thực hiện từ sớm và duy trì lâu dài. Không nên chỉ quan tâm đến cân nặng mà cần đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe và nguy cơ chuyển hóa.
Một trong những chỉ số đơn giản nhưng hữu ích là vòng eo. Đối với người châu Á, vòng eo nên duy trì dưới 90cm ở nam và dưới 80cm ở nữ. Vòng eo càng lớn thì lượng mỡ nội tạng càng nhiều và nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch càng cao.
Để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, người trẻ và trung niên nên duy trì vận động thể lực cường độ trung bình mỗi tuần như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc chơi thể thao. Hoạt động thể chất thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện độ nhạy insulin, hạ huyết áp và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.
Song song đó, cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế nước ngọt, trà sữa, thức ăn nhanh và các thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Đây là những biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Người thừa cân, béo phì nên chủ động khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ. Việc tầm soát và điều trị kịp thời không chỉ giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim mà còn giảm nguy cơ đột quỵ và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.
Chuyên gia cũng khuyến cáo, việc chủ động tham gia bảo hiểm y tế từ sớm sẽ giúp người bệnh giảm đáng kể gánh nặng tài chính. Hiện nay, nhiều dịch vụ khám chữa bệnh, thuốc điều trị và kỹ thuật chuyên sâu trong lĩnh vực tim mạch được quỹ bảo hiểm y tế chi trả theo quy định, góp phần nâng cao cơ hội điều trị và phục hồi cho người bệnh.
