 |
| Hội nghị phổ biến, tuyên truyền pháp luật về BHXH năm 2026. Ảnh: BH |
Doanh nghiệp tham gia BHXH cần quan tâm
Hội nghị do bà Nguyễn Võ Minh Thư, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh và ông Trần Dũng Hà, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh chủ trì. Tham dự còn có lãnh đạo, viên chức các phòng nghiệp vụ của BHXH Thành phố và đại diện các doanh nghiệp thuộc các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn Thành phố.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Hằng, Phó Trưởng phòng Kiểm tra BHXH TP. Hồ Chí Minh, đã phân tích một số điểm doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm khi áp dụng các quy định mới.
Bà Hằng cho biết, trong quá trình làm việc trực tiếp với các đơn vị sử dụng lao động, Phòng kiểm tra nhận thấy một số doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hiểu đủ, hiểu đúng các quy định mới liên quan đến đối tượng đóng, mức đóng, thời hạn đóng cũng như những thay đổi về chế độ mà người lao động được thụ hưởng.
Một trong những nội dung mới khá quan trọng mà bà Hằng đề nghị doanh nghiệp cần hết sức lưu ý là việc xử lý vi phạm hành chính hiện đã được tách biệt từng hành vi. Theo quy định cũ, khi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cơ quan BHXH sẽ gom chung lại để xử phạt một hành vi chung.
Nhưng với quy định mới, khi doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH thì xử lý vi phạm hành chính sẽ tách biệt thành 3 sai phạm là chậm đóng (hoặc trốn đóng) BHXH; chậm đóng (hoặc trốn đóng) BHYT và chậm đóng (hoặc trốn đóng) BHTN. Khi đó, chế tài xử phạt cũng dành riêng cho từng hành vi.
 |
| Bà Nguyễn Võ Minh Thư phát biểu. Ảnh: BH |
Bà Hằng ví dụ, khi doanh nghiệp không thực hiện lập thủ tục tham gia các loại bảo hiểm cho một người lao động thuộc đối tượng bắt buộc, nếu quá thời hạn 60 ngày sẽ bị xem trốn đóng. Khi đó, cơ quan BHXH sẽ xác định hành vi vi phạm gồm có: Hành vi thứ nhất là không đăng ký cho người thuộc đối tượng tham gia BHXH; hành vi thứ hai không đăng ký cho người tham gia BHYT và thứ ba là không đăng ký cho người thuộc đối tượng tham gia BHTN. Đồng nghĩa, số tiền xử phạt vi phạm hành chính của doanh nghiệp là 3 lần, khác với trước kia.
Bên cạnh việc không đăng ký người lao động, doanh nghiệp cần lưu ý việc kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, BHYT. Đăng ký mức lương thấp hơn mức quy định cũng có thể thuộc nhóm hành vi bị xử lý theo quy định về trốn đóng, tùy trường hợp cụ thể.
Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra số tiền đã nộp mà cần rà soát toàn bộ quy trình, từ xác định đúng người thuộc diện tham gia, đăng ký đầy đủ thông tin, kê khai tiền lương làm căn cứ đóng đến bảo đảm thời hạn chuyển tiền theo quy định.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Hằng đã triển khai toàn diện các nội dung mới theo quy định tại Nghị định số 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và Nghị định số 283/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, các hành vi vi phạm nghĩa vụ đăng ký, đóng BHXH, BHYT, BHTN.
Theo đó, đối với lĩnh vực BHXH, đại diện BHXH Thành phố cho biết, tại Điều 43 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định các hành vi chậm đóng, đăng ký không đầy đủ số người tham gia BHXH bắt buộc có thể bị xử phạt tùy tính chất, mức độ vi phạm. Cụ thể, hành vi chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền BHXH bắt buộc theo hồ sơ đã đăng ký kể từ sau thời hạn đóng chậm nhất, mức phạt được xác định từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng.
Trong khi đó, theo Điều 44 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc sau thời hạn 60 ngày có thể bị phạt từ 6 triệu đồng đến 75 triệu đồng.
Đối với hành vi trốn đóng BHXH, mức phạt được xác định từ 18% đến 20% tổng số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa không quá 75 triệu đồng.
Đối với lĩnh vực BHYT, theo Điều 81 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, hành vi không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người tham gia BHYT trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn theo quy định, có thể bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 35 triệu đồng, tùy số người vi phạm. Trường hợp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ nhưng thuộc diện không bị coi là trốn đóng, mức phạt có thể từ 2 triệu đồng đến 70 triệu đồng, tùy số người vi phạm.
 |
| Bà Nguyễn Thị Hằng chia sẻ. Ảnh: BH |
Với BHTN, hành vi chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền BHTN mức phạt có thể từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính, tối đa không quá 75 triệu đồng.
Tăng cường xử lý vi phạm, bảo vệ quyền lợi người lao động
Ngoài nguy cơ bị xử phạt hành chính, doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng còn cần lưu ý đến các biện pháp xử lý khác theo quy định pháp luật. Tại hội nghị, đại diện BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết đang phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện doanh nghiệp nợ BHXH.
Theo bà Hằng, đã có 2 vụ kiện đầu tiên được tòa án đưa ra xét xử, với phán quyết buộc doanh nghiệp vi phạm khắc phục nghĩa vụ. Đây là một trong những biện pháp nhằm thúc đẩy việc thực hiện trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.
 |
| Đại diện doanh nghiệp đặt câu hỏi. Ảnh: BH |
Bà Nguyễn Võ Minh Thư cho rằng, doanh nghiệp cần kịp thời cập nhật những quy định pháp luật mới, đặc biệt là Nghị định số 90/2026/NĐ-CP và Nghị định số 283/2026/NĐ-CP.
Theo bà Thư, các quy định mới đã làm rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc đăng ký tham gia, đóng BHXH, BHYT và xử lý những trường hợp chậm đóng, trốn đóng. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra tình hình thực hiện nghĩa vụ, kịp thời khắc phục thiếu sót, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động.
Bà Nguyễn Võ Minh Thư cũng nhấn mạnh doanh nghiệp cần nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc, không xem việc chậm đóng hoặc nợ BHXH, BHYT là vấn đề có thể kéo dài mà không phát sinh hệ quả pháp lý.
“Hiện ở Thành phố, một số trường hợp Viện Kiểm sát đã mời làm việc, khởi kiện và tòa án cũng đã tiếp nhận hồ sơ”, bà Thư lưu ý thêm.
Tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp cũng nêu nhiều vướng mắc liên quan đến việc đóng BHXH, BHYT cho lao động nước ngoài; các quyền lợi thai sản, chế độ ốm đau, sử dụng sổ BHXH điện tử và thủ tục chốt sổ. Những trường hợp cụ thể được cán bộ chuyên môn cơ quan BHXH giải đáp, tiếp nhận, hướng dẫn cung cấp mã số BHXH để tra cứu và xử lý.
Tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật hay đối thoại, gỡ vướng cho các doanh nghiệp là hoạt động thường niên, được BHXH TP. Hồ Chí Minh và BHXH các cơ sở liên tục tổ chức. Thông qua các chương trình giúp cộng đồng doanh nghiệp kịp thời nắm bắt và thực hiện tốt các chính sách an sinh cho người lao động.
