 |
| Người lao động Công ty cổ phần Kỹ thuật Công nghệ Sài Gòn đã nhiều lần yêu cầu doanh nghiệp đóng BHXH. Ảnh: Phạm Thọ |
Trước thực trạng này, BHXH TP. Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt đến phối hợp liên ngành nhằm thu hồi nợ; đồng thời kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý để xử lý nghiêm các trường hợp cố tình chây ỳ trốn đóng.
Theo BHXH TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 31/5/2026, tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trên địa bàn là 6.482,31 tỷ đồng, tương đương 4,03% kế hoạch thu. Đáng chú ý, có tới 22.830 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng từ ba tháng trở lên, cho thấy tình trạng nợ kéo dài vẫn diễn biến phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hàng chục nghìn người lao động.
Trong danh sách các doanh nghiệp nợ lớn, Công ty Cổ phần Tập đoàn xây dựng Hòa Bình tiếp tục đứng đầu với số tiền chậm đóng hơn 54 tỷ đồng của 1.172 lao động. Tiếp theo là Công ty Cổ phần Dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài Gòn với số tiền chậm đóng gần 42 tỷ đồng. Doanh nghiệp này có 30 lao động nhưng đã chậm đóng gần 98 tháng.
Tương tự, Công ty Cổ phần TINI với số nợ hơn 10,26 tỷ đồng, sử dụng 164 lao động và chậm đóng gần 19 tháng; Công ty Cổ phần Ba Huân chậm đóng gần 9 tỷ đồng, trong 22 tháng; Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Green Leaf Việt Nam cũng nằm trong nhóm nợ lớn khi chậm đóng hơn 10 tỷ đồng trong thời gian trên 53 tháng.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng ghi nhận số nợ hàng tỷ đồng. Trong đó, Công ty Cổ phần An Ánh Hùng nợ hơn 7,35 tỷ đồng dù chỉ có 4 lao động và đã chậm đóng trên 62 tháng; Công ty Cổ phần Đại Nam Việt nợ hơn 6,52 tỷ đồng, kéo dài gần 129 tháng - thuộc nhóm có thời gian chậm đóng dài nhất; Công ty Cổ phần Dream Viet Education nợ hơn 6,14 tỷ đồng với 255 lao động; Công ty TNHH Việt Nam Phát nợ gần 5,7 tỷ đồng và chậm đóng hơn 102 tháng; Công ty Cổ phần Tập đoàn Mai Linh nợ gần 4,9 tỷ đồng; Công ty TNHH Brancher.X Việt Nam nợ hơn 3,58 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Điện máy TP. Hồ Chí Minh nợ hơn 3,44 tỷ đồng và đã chậm đóng khoảng 54 tháng; Công ty Cổ phần Kỹ thuật Công nghệ Sài Gòn chậm đóng 2,6 tỷ đồng…
Theo đánh giá của BHXH TP. Hồ Chí Minh, tình trạng chậm đóng xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, nhận thức của một bộ phận chủ sử dụng lao động, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, về trách nhiệm tham gia BHXH, BHYT còn chưa đầy đủ. Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp cố tình lách quy định nhằm giảm chi phí đóng bảo hiểm cho người lao động.
Một nguyên nhân đáng lo ngại khác là nhiều đơn vị vẫn không khắc phục vi phạm dù đã được thanh tra, nhắc nhở và xử phạt hành chính. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp thay đổi địa điểm kinh doanh, tạm ngừng hoạt động, ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký, giải thể, phá sản hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn khiến việc thu hồi nợ gặp rất nhiều khó khăn, phát sinh nhiều khoản nợ khó thu.
Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Lò Quân Hiệp cho biết, cơ quan BHXH đã và đang triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp nhằm kéo giảm số tiền và tỷ lệ chậm đóng. Trước hết là tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BHXH, BHYT để nâng cao nhận thức của người sử dụng lao động và người lao động. Đồng thời, cơ quan BHXH tiến hành phân loại các nhóm doanh nghiệp chậm đóng để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.
 |
| Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Lò Quân Hiệp kiến nghị loạt giải pháp xử lý đến Hội đồng Quản lý BHXH. Ảnh: Phạm Thọ |
Hàng tháng, BHXH TP. Hồ Chí Minh gửi thư điện tử nhắc nhở các đơn vị chậm đóng, đồng thời công khai danh sách doanh nghiệp nợ trên cổng thông tin điện tử của đơn vị. Định kỳ hàng quý, danh sách các doanh nghiệp có số nợ lớn cũng được công bố rộng rãi nhằm tăng tính minh bạch và tạo áp lực xã hội đối với các đơn vị vi phạm.
Song song đó, BHXH TP. Hồ Chí Minh định kỳ chuyển thông tin các đơn vị chậm đóng, trốn đóng đến Sở Nội vụ và Thanh tra TP. Hồ Chí Minh để xem xét xử lý theo thẩm quyền; đồng thời tăng cường thanh tra chuyên ngành đột xuất, xử phạt vi phạm hành chính đối với các doanh nghiệp cố tình không thực hiện nghĩa vụ.
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh phối hợp liên ngành. Theo ông Lò Quân Hiệp, BHXH TP. Hồ Chí Minh đang phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ, Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh, Công an thành phố, cơ quan Thuế và Thanh tra thành phố nhằm triển khai đồng bộ các biện pháp thu hồi nợ quỹ BHXH, BHYT và BHTN.
Tuy nhiên, theo Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh, công tác xử lý nợ hiện vẫn gặp nhiều trở ngại. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, BHXH TP. Hồ Chí Minh phải quản lý phạm vi địa bàn rộng hơn với số lượng đơn vị sử dụng lao động tăng lên đáng kể, trong khi nguồn nhân lực chưa được bổ sung tương xứng. Điều này khiến việc tổ chức kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra chuyên đề mất nhiều thời gian, chi phí di chuyển và khó bảo đảm tiến độ.
Để nâng cao hiệu quả xử lý nợ, tại buổi giám sát mới đây, Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Lò Quân Hiệp kiến nghị Hội đồng Quản lý BHXH đề xuất Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHTN và y tế, đặc biệt là Nghị định số 12/2022/NĐ-CP và Nghị định số 117/2020/NĐ-CP. Theo đó, bên cạnh tháo gỡ vướng mắc cần bổ sung các chế tài mạnh hơn đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng nhằm tăng tính răn đe.
BHXH TP. Hồ Chí Minh cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các sở, ngành xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu về người lao động tại các doanh nghiệp để cơ quan BHXH có cơ sở rà soát, đối chiếu và phát hiện kịp thời các trường hợp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa tham gia hoặc tham gia chưa đầy đủ.
Ngoài ra, kiến nghị Hội đồng Quản lý BHXH có đề xuất với UBND TP. Hồ Chí Minh về việc tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT. Đồng thời, ban hành hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp doanh nghiệp sử dụng hợp đồng lao động không đúng bản chất quan hệ lao động để né tránh nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT.
Theo Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Lò Quân Hiệp, việc hoàn thiện cơ chế pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành cùng với các biện pháp quản lý quyết liệt sẽ là giải pháp quan trọng để giảm nợ đọng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách an sinh xã hội trên địa bàn Thành phố.
