Chính sách bảo hiểm thất nghiệp: Bảo vệ tốt hơn quyền lợi an sinh xã hội của người lao động

Người lao động làm thủ tục hưởng BHTN.

Chính sách BHTN ngày càng phát huy được vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Đây được xem là công cụ quản trị thị trường lao động hữu hiệu, gắn bó chặt chẽ với các chính sách việc làm, thông tin thị trường lao động... Mục tiêu của chính sách là hỗ trợ người lao động bảo vệ vị trí, duy trì việc làm, phòng tránh thất nghiệp. Trong trường hợp gặp rủi ro về việc làm, chính sách BHTN giúp bù đắp một phần thu nhập của người lao động, hỗ trợ họ tham gia học nghề để nâng cao trình độ, kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp; tư vấn, giới thiệu việc làm để người thất nghiệp nhanh chóng tìm được việc làm mới. Đặc biệt, người thất nghiệp còn được hưởng chế độ bảo hiểm y tế.

Năm 2026, TP. Hà Nội được giao 46,5% lực lượng lao động tham gia BHTN. Tính đến hết tháng 3/2026, Hà Nội có gần 2,5 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, chiếm 48,02% lực lượng trong độ tuổi lao động và gần 139.000 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, chiếm 3,62% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp là 2,415 triệu người, chiếm 46,03% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Đáng chú ý, trong quý I/2026, Sở Nội vụ TP ra quyết định hưởng trợ cấp BHTN cho 12.800 người với số tiền hỗ trợ 510 tỷ đồng, tăng 14,3% số người và tăng 16,3% số tiền so với cùng kỳ năm trước. Cùng với đó, có 14.960 người lao động hưởng trợ cấp BHTN được tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ học nghề cho 212 người với số tiền 839 triệu đồng.

Trong bối cảnh hiện nay, BHTN không chỉ là “phao cứu sinh” đối với người lao động khi mất việc mà còn là công cụ hỗ trợ để họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Vì vậy, bên cạnh khoản trợ cấp thất nghiệp, Luật Việc làm cũng đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ nhằm giúp người lao động sớm có việc làm trở lại.

Theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, khi tham gia BHTN, người lao động được hưởng nhiều quyền lợi. Trước hết, là trợ cấp thất nghiệp hằng tháng. Bên cạnh đó, trong thời gian hưởng trợ cấp, người lao động còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế. Đáng chú ý, người lao động còn được hưởng các chính sách hỗ trợ khác như tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại; hỗ trợ học nghề.

Hiện nay, các Trung tâm dịch vụ việc làm trên toàn quốc, trong đó có Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đang triển khai hiệu quả hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm. Các phiên giao dịch việc làm được tổ chức thường xuyên, bao gồm cả phiên hằng ngày, phiên lưu động và phiên chuyên đề, tạo điều kiện để người lao động tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp.

Người lao động thất nghiệp được tư vấn giới thiệu việc làm.

Về hỗ trợ học nghề, theo Luật Việc làm năm 2025, người lao động được hỗ trợ chi phí đào tạo tối đa 6 tháng với mức hỗ trợ tối đa 1,5 triệu đồng/tháng (tương đương tối đa 9 triệu đồng). Đặc biệt, theo quy định mới áp dụng từ ngày 1/1/2026, người lao động tham gia học nghề còn được hỗ trợ tiền ăn theo ngày thực học với mức 50.000 đồng/ngày. Chính sách này góp phần khuyến khích người lao động tích cực tham gia học nghề. “Thực tế cho thấy, nhiều người lao động từ các địa phương lân cận như Hải Dương, Hòa Bình, Bắc Ninh, Bắc Giang… đã đăng ký học nghề tại Hà Nội, thậm chí phải di chuyển xa, ở lại trong ngày để tham gia khóa học. Việc bổ sung hỗ trợ tiền ăn vì vậy có ý nghĩa thiết thực”, bà Vũ Thị Thanh Liễu thông tin.

Cũng theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, hiện các cơ sở đào tạo nghề cũng tích cực tham gia, mở rộng ngành nghề đào tạo, tạo thêm lựa chọn cho người lao động. Nhiều trường hợp sau khi học nghề đã tìm được việc làm mới, hoặc tự mở cơ sở kinh doanh, tạo việc làm cho bản thân và cả những người xung quanh. Qua đó có thể thấy, BHTN không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính khi người lao động mất việc mà còn là công cụ giúp họ nâng cao kỹ năng, sớm quay trở lại thị trường lao động, góp phần điều tiết cung - cầu lao động và đảm bảo an sinh xã hội.

Để hỗ trợ ổn định thị trường lao động, kết nối giải quyết việc làm, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống sàn giao dịch việc làm và các phiên giao dịch việc làm. Hỗ trợ hiệu quả, nhanh chóng, thuận tiện giải quyết việc làm, kết nối thành công cho người lao động, nhất là lao động thất nghiệp, lao động hưởng BHTN sớm tìm được công việc phù hợp.

Theo ông Nguyễn Công Định, Phó Giám đốc BHXH TP. Hà Nội, trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh chóng, BHTN không còn đơn thuần là một khoản trợ cấp tài chính tạm thời mà còn là “phao cứu sinh” giúp người lao động duy trì cuộc sống tối thiểu ngay khi tạm thời mất thu nhập. Đây cũng là “đòn bẩy kỹ năng” thông qua chính sách hỗ trợ học nghề, đào tạo lại để người lao động không bị đào thải, sớm quay lại thị trường với vị thế tốt hơn.

Đáng chú ý, 2026 là năm đầu tiên triển khai Luật Việc làm năm 2025, trong đó, chính sách BHTN có những thay đổi quan trọng, điều chỉnh theo hướng mở rộng quyền lợi cho người lao động. Cụ thể, người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên hoặc làm việc không trọn thời gian chính thức được tham gia BHTN, rút ngắn thời gian giải quyết hưởng trợ cấp, bổ sung chế độ hỗ trợ tiền ăn khi tham gia đào tạo nghề... Ngoài ra, nhờ sự kết nối đồng bộ giữa dữ liệu bảo hiểm xã hội với hệ thống định danh VNeID, người lao động có thể nộp hồ sơ hưởng trợ cấp tại nhà thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Những điểm mới về của chính sách BHTN là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động và sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội.