 |
| Từ 1/7, nhiều quy định liên quan đến viên chức chính thức có hiệu lực. |
Mở rộng cơ chế trả lương
Một trong những thay đổi đáng chú ý của luật Viên chức 2025 là bổ sung quy định về nguồn thu nhập của viên chức. Nếu trước đây viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập thì theo luật mới, từ 1/7 thu nhập còn có thể đến từ các nguồn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Quy định này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý để các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế trả lương theo hiệu quả công việc, mức độ tự chủ tài chính và thu nhập tăng thêm.
Luật cũng mở rộng đáng kể quyền hoạt động nghề nghiệp của viên chức. Theo đó, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức khác nếu không thuộc trường hợp pháp luật cấm, không xảy ra xung đột lợi ích và không vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng.
Luật mới cũng thay đổi quy định về nguồn thu nhập của viên chức. Nếu trước đây viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập thì từ ngày 1/7, viên chức được hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Theo quy định mới, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật chuyên ngành không cấm, không phát sinh xung đột lợi ích và không vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng.
Đáng chú ý, viên chức còn được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Trước đây, luật Viên chức 2010 chỉ cho phép góp vốn nhưng không được trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp.
Việc mở rộng quyền này đi kèm với yêu cầu không xung đột lợi ích và tuân thủ pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tạo sự khác biệt rõ rệt so với luật hiện hành.
Nhiều quy định mới về hình thức kỷ luật viên chức
Từ ngày 1/7/2026, việc xử lý kỷ luật viên chức được thực hiện theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP với nhiều quy định mới về hình thức kỷ luật, nguyên tắc xử lý, tái phạm và các trường hợp được tạm hoãn xem xét kỷ luật.
 |
| Chưa xem xét xử lý kỷ luật viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc mất khả năng nhận thức; đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. |
Theo Nghị định, viên chức có thể bị áp dụng một trong bốn hình thức kỷ luật gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Ngoài việc bị xử lý kỷ luật, viên chức còn bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.
Đáng chú ý, viên chức bị Tòa án tuyên phạt tù không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật. Đối với viên chức quản lý bị kết án, khi bản án có hiệu lực sẽ đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.
Nghị định quy định các hành vi bị xử lý kỷ luật gồm vi phạm quy định của Đảng và pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm; vi phạm nghĩa vụ của viên chức, những việc viên chức không được làm; vi phạm đạo đức nghề nghiệp, văn hóa công sở, quy chế của cơ quan, đơn vị.
Mức độ vi phạm được phân thành ba cấp: ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và rất nghiêm trọng, căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả và phạm vi ảnh hưởng của hành vi vi phạm. Một trong những nguyên tắc quan trọng được Nghị định nhấn mạnh là mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật.
Khi xem xét xử lý kỷ luật, cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá toàn diện nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi, nguyên nhân vi phạm, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, thái độ khắc phục cũng như kết quả sửa chữa sai phạm của viên chức.
Nghị định cũng quy định rõ việc xử lý kỷ luật hành chính phải tương xứng với kỷ luật Đảng. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày công bố quyết định kỷ luật Đảng, cơ quan, đơn vị phải xem xét xử lý kỷ luật hành chính, trừ các trường hợp được tạm hoãn theo quy định. Nếu quyết định kỷ luật Đảng được thay đổi hoặc hủy bỏ thì quyết định kỷ luật hành chính cũng phải được điều chỉnh tương ứng.
Theo quy định, quyết định xử lý kỷ luật có hiệu lực trong 12 tháng. Nếu trong thời gian này viên chức không tiếp tục vi phạm đến mức phải xử lý kỷ luật thì quyết định đương nhiên hết hiệu lực. Trường hợp tái phạm trong thời hạn 12 tháng sẽ bị coi là tái phạm và bị xử lý theo quy định.
Nghị định cũng quy định một số trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật, như viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc mất khả năng nhận thức; đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi; đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền và một số trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
