Không quyết liệt, số nợ sẽ còn dày thêm
Ngày 11/3, Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh cho biết, tính đến hết tháng 2/2026, toàn Thành phố có tới 22.291 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp từ 3 tháng trở lên.
 |
| CTCP Tập đoàn xây dựng Hòa Bình đứng đầu danh sách chậm đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp ở TP. Hồ Chí Minh với số tiền lên đến hơn 64 tỷ đồng |
Trong số này có 34 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng với số tiền trên 10 tỷ đồng, thậm chí có doanh nghiệp chậm đóng hàng chục tỷ đồng, kéo dài trong nhiều năm liền, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động trong thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay khám chữa bệnh BHYT.
Đứng đầu trong danh sách nợ “khủng” này là Công ty Cổ phần (CTCP) Tập đoàn xây dựng Hòa Bình với số tiền chậm đóng lên đến hơn 64 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 25 tháng. Tại thời điểm thống kê, doanh nghiệp này đang có 1.158 lao động người lao động.
Tiếp theo là CTCP Dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài Gòn với số tiền hơn 41 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 95 tháng. Kế đến là CTCP trải nghiệm Toàn Cầu (chậm đóng trên 33 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 23 tháng); CTCP Trần Đức (trên 22 tỷ đồng, 7 tháng); Công ty TNHH Việt Thắng Jean (gần 19 tỷ đồng, 62 tháng); CTCP Đầu tư Hoàng Phúc Quốc tế (trên 16 tỷ đồng, 29 tháng); Công ty TNHH Thảo Hà (trên 15,6 tỷ đồng, 55 tháng); Tổng Công ty Tư vấn thiết kế Dầu khí – CTCP (trên 15,6 tỷ đồng, 44 tháng); Công ty TNHH May mặc sản xuất Quang Thái (gần 15,5 tỷ đồng, 64 tháng); Công ty TNHH Xây dựng dân dụng và Công nghiệp Nam Việt (gần 15,4 tỷ đồng, 62 tháng)…
Ông Hồ Hải Luận, Trưởng Phòng Kiểm tra, BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, để thực hiện hiệu quả công tác đôn đốc thu hồi nợ phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, BHXH Thành phố thường xuyên gửi thông báo đôn đốc, nhắc nhở đơn vị khắc phục số tiền chậm đóng và yêu cầu đơn vị đóng đủ số tiền chậm đóng. Nếu đơn vị không khắc phục hành vi chậm đóng trong 60 ngày thì hành vi chậm đóng sẽ chuyển sang hành vi trốn đóng và bị xử lý nghiêm theo pháp luật theo Điều 3, Điều 6 Nghị định 274/2025/NĐ-CP.
Rõ ràng, căn cứ để vận dụng chế tài xử phạt các doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH là không thiếu, quan trọng là cần sự phối kết hợp thường xuyên và đồng bộ hơn giữa các cơ quan có thẩm quyền để tình trạng “chây ỳ” BHXH phải được chuyển biến, làm sao để thiệt thòi không đè lên vai người lao động khiến họ bất an và đảo lộn cuộc sống.
Theo đó, chỉ trong tháng 1/2026, BHXH TP. Hồ Chí Minh đã ban hành 44 quyết định xử phạt vi phạm hành chính về đóng BHXH, BHYT với số tiền xử phạt trên 4,3 tỷ đồng.
Đơn cử, xử phạt Công ty TNHH Sản xuất thương mại Tấn Phú Tài 185 triệu đồng; CTCP Goody Group 165 triệu đồng; Công ty TNHH Thương mại sản xuất Anh Khoa 158 triệu đồng; Công ty TNHH Sản xuất bao bì Hải Sơn 157 triệu đồng; CTCP Đầu Tư - Quản Lý Bất động Sản CPG 154 triệu đồng…
 |
| CTCP Kinh doanh chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Quốc Việt dẫn đầu danh sách chậm đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp ở tỉnh Cà Mau với số tiền trên 42 tỷ đồng. |
Tương tự tại tỉnh Cà Mau, ông Lê Hùng Cường, Phó giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau cũng cho biết, tính đến hết tháng 2/2026, trên địa bàn tỉnh Cà Mau có 265 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp từ 3 tháng trở lên.
Đáng chú ý trong danh sách này, có 2 doanh nghiệp chậm đóng với số tiền “khủng” là CTCP Kinh doanh chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Quốc Việt (chậm đóng trên 42 tỷ đồng; thời gian chậm đóng 86 tháng) và CTCP chế biến và Xuất nhập khẩu thủy sản Cadovimex (gần 28 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 139 tháng).
Ngoài ra trên địa bàn tỉnh Cà Mau còn có hàng chục đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng với số tiền hàng tỷ đồng như: CTCP thực phẩm thủy sản xuất khẩu Cà Mau (trên 10 tỷ đồng, 131 tháng); CTCP Thực Phẩm Đại Dương (trên 8,5 tỷ đồng, 181 tháng); CTCP Cảng Năm Căn (trên 4,5 tỷ đồng; 126 tháng); Công ty TNHH Một thành viên Công nghiệp Tàu thủy Cà Mau (trên 4,2 tỷ đồng, 143 tháng); Công ty TNHH Xây dựng Quang Tiền (trên 4,3 tỷ đồng, 40 tháng); Công ty TNHH Nhật Đức Cà Mau (gần 4 tỷ đồng, 182 tháng); CTCP Thương mại dịch vụ và Xuất nhập khẩu Huỳnh Hương (trên 3,1 tỷ đồng, 132 tháng)…
Chia sẻ với Phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về tình trạng nợ đọng BHXH, BHYT trên địa bàn, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau Lê Hùng Cường cho biết, trên địa bàn vẫn còn tình trạng đơn vị sử dụng né tránh trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động; không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng thời vụ, khoán việc hoặc chỉ thuê mướn trả công theo ngày, theo sản phẩm... để lách luật, né tránh trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp.
Theo Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau Lê Hùng Cường, không chỉ cơ quan BHXH mà các đơn vị chức năng như Công an, Thanh tra, Thuế...đã tích cực vào cuộc bảo vệ quyền lợi BHXH, BHYT cho người lao động. Tuy nhiên, năm 2025, tỷ lệ nợ BHXH, BHYT ở tỉnh Cà Mau vẫn ở mức cao, nguyên nhân nằm ở một bộ phận doanh nghiệp, cụ thể là tại 13 đơn vị, doanh nghiệp đã giải thể, phá sản, nhưng chiếm tới 2/3 số nợ BHXH, BHYT ở Cà Mau.
“Sau khi hoàn tất các thủ tục giải thể, phá sản tại các doanh nghiệp này, Cơ quan BHXH đã làm việc cơ quan Thi Hành án trên địa bàn tỉnh Cà Mau về việc giải quyết nợ BHXH, BHYT của các doanh nghiệp nhằm đảm bảo quyền lợi BHXH, BHYT, BH thất nghiệp cho người lao động sau khi thanh lý tài sản. Thế nhưng đáng tiếc, khi thanh lý tài sản của các doanh nghiệp này, quyền lợi về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp lại không được các cơ quan chức năng ưu tiên giải quyết đầu tiên. Vì vậy hàng trăm người lao động tại các doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục chờ quyền lợi của mình”, ông Cường cho biết.
Mặc dù, công tác thu hồi nợ BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh Cà Mau còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, BHXH tỉnh Cà Mau vẫn quyết tâm đặt mục tiêu cho năm 2026: Thu quỹ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp đạt 100% trở lên so với kế hoạch được giao; giảm tiền chậm đóng quỹ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp xuống dưới 3,5% so với số phải thu.
“Để thực hiện được nhiệm vụ này, BHXH tỉnh Cà Mau sẽ xây dựng kế hoạch kiểm tra cụ thể cho năm 2026; phối hợp với các sở, ban, ngành có liên quan thực hiện công tác kiểm tra liên ngành, kiểm tra chuyên ngành đột xuất để kịp thời chấn chỉnh các sai phạm và kiến nghị xử lý nghiêm các hành vi chậm đóng BHXH, BHYT”, ông Lê Hùng Cường cho biết.
Quy trình xử lý đã rất rõ ràng
Ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, để giải quyết tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, vừa qua, BHXH TP. Hồ Chí Minh vừa triển khai hướng dẫn của Bộ Công an về việc kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, qua đó tăng cường phòng ngừa, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền lợi của người lao động.
 |
| Các cơ quan chức năng cần xử lý quyết liệt để không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động |
Theo đó, việc triển khai được thực hiện trên cơ sở Công văn số 5659/BCA-CSKT ngày 15/12/2025 của Bộ Công an, hướng dẫn kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm theo các Điều 214, 215 và 216 Bộ luật Hình sự trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, thống nhất với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao.
BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, hồ sơ kiến nghị khởi tố gồm văn bản kiến nghị của cơ quan BHXH kèm theo các giấy tờ, tài liệu, chứng cứ liên quan là bản chính, bản sao hợp pháp hoặc tài liệu, dữ liệu điện tử đã được chuyển đổi bảo đảm tính pháp lý theo quy định.
Hồ sơ được lập đối với các hành vi có dấu hiệu tội gian lận BHXH, BH thất nghiệp theo Điều 214; gian lận BHYT theo Điều 215; và trốn đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp cho người lao động theo Điều 216 Bộ luật Hình sự.
Đối với các hành vi chậm đóng BHXH theo quy định tại Điều 3, Điều 6 Nghị định số 274/2025 ngày 16/10/2025, nếu người sử dụng lao động chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng theo quy định, hoặc sau khi cơ quan BHXH đã có văn bản đôn đốc mà vẫn không thực hiện, thì hành vi chậm đóng sẽ bị xác định là trốn đóng.
Trường hợp cơ quan BHXH gửi văn bản đôn đốc trong vòng 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng chậm nhất mà doanh nghiệp vẫn không nộp (sau 60 ngày), hành vi được xác định là trốn đóng kể từ ngày thứ 61. Nếu văn bản đôn đốc được gửi sau 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng chậm nhất, thì hành vi trốn đóng được tính từ ngày thứ 15 kể từ ngày cơ quan BHXH ban hành văn bản đôn đốc.
Đối với đơn vị thuộc diện tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp nhưng không thực hiện đăng ký, nếu sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký tham gia BHXH theo quy định của Luật BHXH năm 2024 mà vẫn chưa thực hiện, thì hành vi chậm đóng cũng được xác định là trốn đóng.
Trường hợp doanh nghiệp kê khai mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp thấp hơn thực tế, hành vi này được xác định là trốn đóng, với thời điểm tính trốn đóng được xác định theo kỳ hoặc chu kỳ đóng của đơn vị.
BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết trong quá trình xem xét, xử lý các vụ việc, nếu phát hiện hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải chuyển toàn bộ hồ sơ liên quan cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự theo quy định.
Việc triển khai hướng dẫn của Bộ Công an thể hiện quyết tâm của BHXH TP. Hồ Chí Minh trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp; qua đó góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, xây dựng môi trường tuân thủ pháp luật và củng cố niềm tin của người dân đối với chính sách an sinh xã hội.
