 |
| Các Mẹ Việt Nam Anh hùng dự Hội nghị Tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026. Ảnh: VGP |
Thương binh, liệt sĩ và người có công đã hy sinh xương máu, phần lớn cuộc đời để bảo vệ Tổ quốc, mang lại độc lập, tự do cho nhân dân. Vì vậy, tri ân là để “đền ơn đáp nghĩa”, giữ gìn truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và bù đắp một phần hy sinh của họ. Chăm sóc họ không phải là việc “cứu trợ” hay làm từ thiện, mà là nghĩa vụ của cả xã hội.
Pháp lệnh Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 8/7/2026, và sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Văn bản này có một số điểm mới: Mở rộng công nhận liệt sĩ và thương binh; Bổ sung đối tượng được công nhận là người có công và chế độ, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; Nâng mức chăm sóc sức khỏe; Bổ sung trợ cấp người phục vụ; Hỗ trợ nhà ở ổn định…
Mở rộng công nhận liệt sĩ và thương binh
Pháp lệnh Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng làm rõ quy định về người có công với cách mạng, khẳng định sự ghi nhận, biểu dương những người có công lao cống hiến, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận. Đồng thời, hoàn thiện các điều kiện, tiêu chuẩn xem xét công nhận người có công với cách mạng, bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn, ghi nhận đầy đủ, xứng đáng, tôn vinh đúng đối tượng và giải quyết “vướng mắc, tồn đọng” trong thời gian qua.
Một trong những nội dung quan trọng là sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ (khoản 1 Điều 14), bổ sung một số trường hợp hi sinh: Do ốm đau, tai nạn khi đang trực tiếp làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo có điều kiện đặc biệt khó khăn theo danh mục do Chính phủ quy định (điểm h); Trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm (điểm i); Dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước, của Nhân dân hoặc dũng cảm ngăn chặn, bắt giữ người có hành vi phạm tội (điểm k); Do vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong đối với thương binh, người hưởng chính sách như thương binh quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 23 của Pháp lệnh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên (điểm l).
Hoặc Điều 23 - Điều kiện, tiêu chuẩn thương binh, người hưởng chính sách như thương binh: Thêm trường hợp sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sỹ quan, binh sỹ trong Quân đội nhân dân và sỹ quan, hạ sỹ quan, chiến sỹ trong Công an nhân dân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên do “dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước, của Nhân dân hoặc dũng cảm ngăn chặn, bắt giữ người có hành vi phạm tội” (điểm k) thì được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xem xét công nhận là thương binh, cấp Giấy chứng nhận thương binh và Huy hiệu thương binh.
Pháp lệnh Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng cũng quy định mới về nội dung: Người bị thương đã được khám giám định, thuộc các trường hợp sau đây được khám giám định lại tỷ lệ tổn thương cơ thể: Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh có vết thương đặc biệt tái phát, vết thương còn sót, vết thương bổ sung; người bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 21% có vết thương còn sót, vết thương bổ sung; thương binh loại B có vết thương còn sót, vết thương bổ sung.
Bổ sung chế độ, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng
Pháp lệnh bổ sung đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng (người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế). Cụ thể, công nhận người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; làm nghĩa vụ quốc tế ở Lào, Campuchia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công (hiện nay, cả nước đang có 85.578 người) là người có công với cách mạng. Sửa đổi, bổ sung Điều 35 của Pháp lệnh trước, việc này nhằm ghi nhận những cống hiến, đóng góp và kịp thời động viên những người đã có nhiều công lao trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.
Bên cạnh nhóm đối tượng người có công có tình trạng sức khỏe đặc biệt nặng hoặc suy giảm khả năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày (Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên sống ở gia đình), Pháp lệnh bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 (cán bộ lão thành cách mạng, bổ sung điểm c, khoản 1 Điều 12) và người hoạt động cách mạng từ ngày 1/1/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (cán bộ tiền khởi nghĩa, bổ sung khoản 1 Điều 13). Thực hiện chính sách này, có 793 cán bộ lão thành cách mạng, cán bộ tiền khởi nghĩa được bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ.
Sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 16, theo Pháp lệnh mới, thân nhân của liệt sĩ sẽ được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, bao gồm: Cha đẻ, mẹ đẻ liệt sĩ, người có công nuôi liệt sĩ; trường hợp là thân nhân của nhiều liệt sĩ thì được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng theo các mức thân nhân của 2 liệt sĩ, thân nhân của 3 liệt sĩ trở lên; Vợ hoặc chồng liệt sĩ; Con liệt sĩ chưa đủ 18 tuổi; Con liệt sĩ từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học hoặc bị khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng; Cha đẻ, mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sỹ, vợ hoặc chồng liệt sỹ và con liệt sĩ quy định tại điểm d khoản 3 Điều này sống cô đơn; con liệt sỹ chưa đủ 18 tuổi mồ côi cả cha mẹ thì được hưởng thêm trợ cấp tuất nuôi dưỡng hằng tháng.
Một số sửa đổi, bổ sung khác
Ngoài ra, thể hiện sự quan tâm, tri ân sâu sắc của Đảng và Nhà nước, không ngừng chăm sóc người có công cả về vật chất lẫn tinh thần, Pháp lệnh cũng bổ sung nguyên tắc bảo đảm người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng có mức sống từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú; quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ là chính sách thường xuyên, ổn định, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; huyển đổi một phần đối tượng thương binh, bệnh binh, người nhiễm chất độc hóa học (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%) từ chế độ điều dưỡng 2 năm/lần sang chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm…
