Suy tim mới mắc chiếm tỷ lệ lớn
Tại Hội nghị khoa học Suy tim trong kỷ nguyên y học cá thể hóa và chuyển đổi số mới diễn ra gần đây, các báo cáo chuyên môn của ThS.BS.CKII. Lê Hồng Tuấn và ThS.BS. Nguyễn Thị Kim Vui (Khoa Nội Tim mạch – Lão học Bệnh viện Lê Văn Thịnh) đã cung cấp thêm bằng chứng khoa học và dữ liệu thực hành lâm sàng.
![]() |
| Điều trị cho bệnh nhân suy tim tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh. |
Hai chuyên gia đã nhấn mạnh vai trò của tối ưu hóa điều trị nội khoa theo khuyến cáo (GDMT) ở bệnh nhân suy tim mới mắc, cũng như khả năng đảo ngược tái cấu trúc tim nếu can thiệp sớm và đầy đủ.
Theo ThS.BS.CKII. Lê Hồng Tuấn – Trưởng khoa Nội tim mạch - Lão học (Bệnh viện Lê Văn Thịnh), suy tim mới mắc được hiểu là tình trạng bệnh nhân lần đầu xuất hiện các triệu chứng suy tim như khó thở, phù, mệt, trong khi trước đó chưa từng có tiền sử hay chẩn đoán bệnh tim. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy, suy tim mới mắc chiếm khoảng 30 - 50% số bệnh nhân nhập viện vì suy tim cấp; tại Việt Nam, con số này khoảng 50% số ca suy tim cấp nhập viện.
So với bệnh nhân suy tim mạn mất bù, nhóm suy tim mới mắc thường trẻ hơn, ít bệnh đi kèm, nguyên nhân không do thiếu máu cơ tim chiếm tỷ lệ cao hơn và đặc biệt là chưa được điều trị GDMT trước đó. Nhờ vậy, tiên lượng dài hạn của nhóm này nhìn chung tốt hơn, với tỷ lệ tử vong và tái nhập viện thấp hơn nếu được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nguy cơ tử vong nội viện và trong vòng 3 - 6 tháng sau xuất viện vẫn ở mức cao, đòi hỏi chiến lược điều trị sớm, quyết liệt ngay từ giai đoạn nằm viện.
Một trong những thông điệp quan trọng được ThS.BS.CKII. Lê Hồng Tuấn nhấn mạnh là vai trò của tối ưu hóa GDMT ngay từ giai đoạn sớm. GDMT hiện nay bao gồm 4 nhóm thuốc nền tảng: Ức chế hệ renin–angiotensin; chẹn beta giao cảm; kháng thụ thể mineralocorticoid; thuốc ức chế SGLT2.
Theo chuyên gia, các thử nghiệm lâm sàng lớn như PIONEER-HF và PREMIER cho thấy, việc khởi trị sớm sacubitril hay valsartan ở bệnh nhân suy tim cấp, bao gồm cả nhóm suy tim mới mắc, giúp giảm NT-proBNP rõ rệt hơn so với enalapril, đồng thời làm giảm nguy cơ tử vong tim mạch và tái nhập viện vì suy tim. Đáng chú ý, hiệu quả này được ghi nhận nhất quán ở cả bệnh nhân châu Á.
Bên cạnh đó, nhiều phân tích gộp từ các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy, khởi trị sớm SGLT2i trong thời gian nằm viện vì suy tim cấp là an toàn, giúp cải thiện kết cục lâm sàng và không làm tăng biến cố bất lợi nghiêm trọng. Theo chuyên gia, giai đoạn nội viện và ngay sau xuất viện chính là “cửa sổ vàng” để thiết lập và tối ưu GDMT, đặc biệt ở bệnh nhân suy tim mới mắc – nhóm bệnh nhân còn nhiều tiềm năng hồi phục.
Từ dữ liệu nghiên cứu đến thực tế điều trị
ThS.BS.CKII. Lê Hồng Tuấn chia sẻ thêm, một yếu tố quan trọng giúp chiến lược điều trị sớm và tối ưu theo khuyến cáo được triển khai trên thực tế là vai trò của BHYT. Việc các thuốc nền tảng trong phác đồ GDMT hiện nay đã được quỹ BHYT chi trả theo quy định giúp người bệnh suy tim mới mắc có cơ hội tiếp cận điều trị chuẩn ngay từ giai đoạn nội viện, thay vì trì hoãn hoặc dùng phác đồ chưa đầy đủ do áp lực chi phí. Sự hỗ trợ của BHYT giúp người bệnh duy trì điều trị liên tục, đạt liều khuyến cáo và tái khám định kỳ. Khi gánh nặng chi phí được chia sẻ, người bệnh có điều kiện tuân thủ phác đồ, dùng thuốc đủ liều và theo dõi sát theo chương trình quản lý suy tim.
![]() |
| ThS.BS Nguyễn Thị Kim Vui chia sẻ vấn đề đảo ngược tái cấu trúc tim ở bệnh nhân suy tim. |
Bổ sung cho bức tranh điều trị suy tim mới mắc, ThS.BS. Nguyễn Thị Kim Vui nhấn mạnh vấn đề đảo ngược tái cấu trúc tim ở bệnh nhân suy tim phân suất tống máu thất trái giảm (HFrEF). Tái cấu trúc tim là quá trình biến đổi về hình thái, kích thước và chức năng của tim sau tổn thương, góp phần làm bệnh suy tim tiến triển nặng hơn. Ngược lại, “đảo ngược tái cấu trúc” là quá trình tim có thể cải thiện hoặc phục hồi một phần cấu trúc và chức năng khi được điều trị hiệu quả.
Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, nhóm nghiên cứu đã khảo sát 125 bệnh nhân HFrEF được đưa vào chương trình quản lý suy tim và điều trị nội khoa theo khuyến cáo. Kết quả cho thấy, sau thời gian theo dõi, có tới 51,2% bệnh nhân đạt tiêu chí đảo ngược tái cấu trúc (tăng phân suất tống máu thất trái ≥10%). Đồng thời, thể tích thất trái cuối tâm thu và cuối tâm trương giảm đáng kể, đi kèm với cải thiện rõ rệt triệu chứng lâm sàng: Tỷ lệ bệnh nhân NYHA I–II tăng từ 72,8% lên 96%.
Đáng chú ý, hơn 80% bệnh nhân trong nghiên cứu sử dụng thuốc đạt trên 50% liều khuyến cáo – yếu tố được xem là then chốt giúp đạt được hiệu quả đảo ngược tái cấu trúc. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế gần đây, cho thấy GDMT đầy đủ không chỉ giúp cải thiện triệu chứng và tiên lượng, mà còn tạo điều kiện cho tim “tái cấu trúc theo hướng có lợi”.
Dù hiệu quả của GDMT đã được chứng minh, các báo cáo cũng chỉ ra khoảng cách đáng kể giữa khuyến cáo và thực hành lâm sàng. Nhiều nghiên cứu “thế giới thực” cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân suy tim mới mắc được điều trị đủ 3 - 4 nhóm thuốc nền tảng vẫn còn thấp; không ít trường hợp chỉ dùng đơn trị hoặc liều dưới mức khuyến cáo. Để cải thiện kết cục cho bệnh nhân suy tim mới mắc, cần tiếp cận đa chiều: nâng cao nhận thức của bác sĩ và người bệnh, xây dựng mô hình quản lý suy tim liên tục sau xuất viện, cũng như cá thể hóa điều trị nhằm giúp bệnh nhân dung nạp thuốc tốt hơn và đạt liều tối ưu sớm nhất có thể.
Trong bối cảnh gánh nặng suy tim ngày càng gia tăng, những dữ liệu từ thực hành lâm sàng tại Việt Nam như tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh mang ý nghĩa quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa khuyến cáo quốc tế và điều trị thực tế, hướng tới chăm sóc toàn diện và hiệu quả hơn cho bệnh nhân suy tim.