Hiệu quả từ sự linh hoạt trong giai đoạn chuyển đổi
Danh sách Top 10 BHXH cơ sở này trải dài trên trục Đông - Tây của tỉnh Quảng Ngãi, với BHXH các cơ sở: Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Đức Phổ, Sơn Hà, Lý Sơn ở phía Đông; Đăk Pék, Bờ Y, Đăk Hà, Sa Thầy, Măng Đen ở phía Tây. Hai cực phát triển khác nhau, nhưng gặp nhau ở cùng một mẫu số, giữ nhịp thu đều và kiểm soát nợ ngay từ đầu kỳ.
 |
| BHXH cơ sở Sơn Tịnh tạo dấu ấn với các hội nghị truyền thông. |
Ở phía Đông, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp lớn, BHXH cơ sở Sơn Tịnh nổi bật về quy mô thu. Năm 2025, tổng thu BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp đạt 827,6 tỷ đồng, hoàn thành 107,6% kế hoạch. Cách thiết kế nhịp thu gắn với vòng đời sản xuất của doanh nghiệp đã biến kế hoạch năm thành các “nhịp ngắn”, giúp kiểm soát tiến độ và giảm áp lực nợ ngay từ đầu kỳ.
Ở phía Tây, bức tranh mang sắc thái riêng. BHXH cơ sở Bờ Y đóng ở vùng tam biên Việt Nam - Lào - Campuchia, nơi doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn - vẫn ghi nhận tổng thu 139,2 tỷ đồng, đạt 112,3% kế hoạch. Còn đại ngàn Măng Đen, khu du lịch sinh thái quốc gia đang tăng tốc phát triển, tổng thu BHXH cơ sở Măng Đen năm 2025 đạt 183,2 tỷ đồng, hoàn thành 104,6% kế hoạch, phản ánh khả năng giữ nhịp thu trong môi trường lao động dịch vụ, thời vụ biến động theo mùa du lịch.
Ở điểm giữa trục Đông - Tây, BHXH cơ sở Đức Phổ duy trì quy mô thu 473 tỷ đồng, đạt 105,4% kế hoạch, trở thành một trong những đầu mối thu lớn của khu vực Đông Nam tỉnh.
Những kết quả khi đặt cạnh nhau không phải để so “lớn - nhỏ”, mà để thấy dù là vùng công nghiệp, hải đảo hay miền núi, biên giới, khi nhịp thu được giữ đều và nợ được kiểm soát ngay từ đầu kỳ, chất lượng vận hành của mô hình mới được nâng lên.
 |
| Truyền thông chính sách sâu rộng đến người dân. |
Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ngãi Trịnh Quang Nghĩa nhìn nhận: “Thách thức lớn nhất trong giai đoạn đầu chính quyền hai cấp không nằm ở chỉ tiêu, mà ở yêu cầu tăng tốc và đồng bộ thông tin giữa các cấp. Khi chính sách liền mạch ở cơ sở, người dân và doanh nghiệp sẽ chủ động tham gia, qua đó giữ vững bao phủ BHYT, thúc đẩy BHXH bắt buộc, mở rộng BHXH tự nguyện và tạo nền cho thu - giảm nợ bền vững.”.
Theo ông Trịnh Quang Nghĩa, tỷ lệ nợ dưới 1% tại 10 BHXH cơ sở là một “chỉ báo quản trị”, đánh dấu sự chuyển dịch từ cách làm “nước rút cuối năm” sang quản lý thu - giảm nợ theo tiến độ và bám sát địa bàn.
Đông - Tây hòa nhịp
Bên bờ Bắc sông Trà Khúc, BHXH cơ sở Sơn Tịnh chuyển mình thành không gian công nghiệp - dịch vụ - đô thị quan trọng của tỉnh. Từ thực tế đó, Giám đốc BHXH cơ sở Sơn Tịnh Võ Văn Tâm cho rằng bài toán không chỉ là thu đủ, mà là “thu đúng nhịp”.
“Lao động biến động theo đơn hàng, nếu không bám sát, đóng thiếu hay đóng chậm rất dễ lan theo dây chuyền. Vì vậy, ngay từ đầu kỳ chúng tôi phân loại đơn vị theo từng nhóm rủi ro, làm việc trực tiếp và chốt mốc nộp theo từng giai đoạn”, ông Võ Văn Tâm nói dứt khoát.
 |
| BHXH cơ sở Măng Đen tạo niềm tin an sinh với người dân. |
Ở phía miền ngược, Giám đốc BHXH cơ sở Bờ Y Nguyễn Duy Tẩn chia sẻ về kỹ thuật triển khai tại địa bàn phân tán: “Chúng tôi không dàn trải, mà phân nhóm đối tượng ngay từ đầu kỳ, xác định điểm ưu tiên và mốc theo dõi cụ thể. Mỗi hộ kinh doanh, mỗi nhóm lao động được gắn với một đầu mối phối hợp ở cơ sở để nhắc tiến độ, đối soát kịp thời và giữ kỷ cương đóng nộp.”
Hai địa bàn, hai bối cảnh, nhưng cùng gặp nhau ở một trục xuyên suốt: phân loại đối tượng, làm việc trực tiếp, kiểm soát tiến độ ngay từ đầu kỳ để nuôi dưỡng nguồn thu và hạn chế phát sinh nợ.
Điều đáng chú ý là “Câu lạc bộ dưới 1%” không nghiêng hẳn về phía thuận lợi hay khó khăn. 5 đơn vị phía Đông, 5 đơn vị phía Tây tạo nên một thế cân bằng hiếm thấy. Không chỉ là trùng hợp địa lý, đó là dấu hiệu cho thấy cách làm đã vượt qua khác biệt về điều kiện tự nhiên và kinh tế để cùng hòa nhịp vận hành theo chuẩn nghiệp vụ chung.
Từ Sơn Tịnh - Trung tâm công nghiệp, dịch vụ, đến Bờ Y - Vùng tam biên, hay Măng Đen - Trung tâm du lịch sinh thái, các đơn vị đều chung một nguyên tắc: thu đi trước một bước, kiểm soát nợ ngay từ đầu kỳ, không để dồn “gánh nặng cuối năm”.
Khi chỉ tiêu thu và phát triển người tham gia tiếp tục tăng, giữa những biến động của lao động, doanh nghiệp và yêu cầu thích ứng với mô hình quản lý mới, Top 10 dưới 1% không chỉ là bảng thứ hạng, mà là “lát cắt” cho thấy an sinh trụ vững nhờ kỷ cương tài chính.
Từ vùng công nghiệp phía Đông đến miền núi, biên giới phía Tây Quảng Ngãi, những kết quả thu - nợ đang điểm xuyết một bức tranh chung: kỷ cương tài chính được giữ từ cơ sở, niềm tin an sinh được bồi đắp qua từng doanh nghiệp, từng nhóm lao động, từng thôn làng. Từ nền tảng ấy, hệ thống có thêm dư địa để vận hành vững vàng trên chặng đường chuyển đổi với nhiều thử thách phía trước.
