Mở rộng an sinh, bắt nguồn từ cơ sở

Cán bộ BHXH cơ sở Măng Đen (Quảng Ngãi) đưa thông tin chính sách BHXH, BHYT về tận làng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giao chỉ tiêu đến cơ sở, đổi mới cách triển khai

Trong giai đoạn mới, việc mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT tại Quảng Ngãi tiếp tục đặt ra yêu cầu mới về tổ chức thực hiện. Năm 2026, chỉ tiêu phát triển người tham gia do BHXH Việt Nam giao đối với BHXH Quảng Ngãi ở mức cao hơn, đặt ra áp lực lớn trong mở rộng diện bao phủ trên địa bàn.

Trên cơ sở đó, BHXH Quảng Ngãi đã tham mưu UBND tỉnh cụ thể hóa mục tiêu điều hành, giao chỉ tiêu đến từng xã, phường, đặc khu nhằm làm rõ trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Điểm nhấn là Quyết định số 220/QĐ-UBND ngày 31/3/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, giao tổng chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH năm 2026 là 263.794 người (tăng 31.730 người so với năm 2025). Trong đó, BHXH bắt buộc chiếm 207.877 người và BHXH tự nguyện là 55.917 người.

Chỉ tiêu được phân bổ đến 96 xã, phường, đặc khu, tạo nền tảng triển khai đồng bộ từ cơ sở. Còn chỉ tiêu BHYT sẽ được giao riêng nhằm hướng tới bao phủ toàn dân.

Trong mô hình này, chính quyền cơ sở giữ vai trò trung tâm thay vì chỉ phối hợp. Chủ tịch UBND cấp xã làm Trưởng Ban chỉ đạo; công chức văn hóa - xã hội tham mưu thực hiện; trưởng thôn, tổ dân phố trực tiếp rà soát, vận động và theo dõi biến động lao động tại cộng đồng.

Cách làm này thể hiện sự chuyển dịch từ phân bổ theo cấp hành chính sang quản lý theo địa bàn, đưa chính sách an sinh sát với từng không gian sống.

Ba điểm nhấn liên vùng, khi cách làm tạo nên kết quả

BHXH cơ sở Kon Tum là đơn vị có quy mô lớn nhất trong 7 BHXH cơ sở phía Tây tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai mô hình “đến tận nơi, giải thích tận gốc”, tiếp cận trực diện cư dân phố núi. Đơn vị tập trung vào các nhóm dễ bị bỏ sót như chủ hộ kinh doanh, quản lý doanh nghiệp không hưởng lương và lao động không trọn thời gian. Đối thoại trực tiếp được xác định là giải pháp then chốt nhằm làm rõ trách nhiệm, quyền lợi và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tham gia.

Tư vấn, vận động tham gia BHXH, BHYT theo nhóm nhỏ tại hộ gia đình tiểu thương.

Song song đó, các tổ tuyên truyền nhóm nhỏ bám sát địa bàn, tư vấn và hỗ trợ hồ sơ phù hợp với thời gian sinh hoạt, sản xuất của người dân. Việc kết hợp linh hoạt các hình thức đã chuyển nhận thức từ biết đến hiểu và chủ động tham gia.

Tính đến cuối tháng 3/2026, BHXH cơ sở Kon Tum có 16.659 người tham gia BHXH bắt buộc, đạt 93,06% kế hoạch; 4.233 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 62,65% và 151.194 người tham gia BHYT, đạt 95,53%.

Ông Nguyễn Đại Đồng, Giám đốc BHXH cơ sở Kon Tum,tinh Quảng Ngãi chia sẻ: “Muốn phát triển người tham gia phải đến tận nơi, phân tích rõ quyền lợi và trách nhiệm. Khi đã hiểu, người dân sẽ tự nguyện tham gia.”

Tại phía Đông tỉnh, BHXH cơ sở Sơn Tịnh – đơn vị có quy mô phát triển lớn trong khu vực – lựa chọn cách tiếp cận từ nội bộ. Thay vì chỉ tập trung vào người dân, đơn vị chủ động đối thoại trực tiếp với nhân viên thu để tháo gỡ vướng mắc thực tiễn. Cách làm này lấy nhân viên thu làm trung tâm, giúp kết nối chính sách đến người dân hiệu quả hơn.

Đến 31/3/2026, BHXH cơ sở Sơn Tịnh có 34.119 người tham gia BHXH bắt buộc, đạt 93,79% kế hoạch; 4.175 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 117,47% và 131.112 người tham gia BHYT, đạt 93,77%. Kết quả này phản ánh sự duy trì ổn định và nỗ lực mở rộng đối tượng tham gia.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, nhân viên thu lâu năm, chia sẻ: “Được trao đổi và tháo gỡ vướng mắc cụ thể giúp chúng tôi tự tin hơn. Muốn vận động hiệu quả phải hiểu rõ chính sách và hoàn cảnh từng người để có cách tiếp cận phù hợp, giúp người dân thấy chính sách thực sự gần gũi.”

Tại điểm giữa trục Đông - Tây của tỉnh, BHXH cơ sở Đức Phổ tạo dấu ấn bằng cách làm gần dân, đồng hành cùng người dân. Mô hình “đôi bạn an sinh” tại đây đã trở nên quen thuộc. Trưởng thôn tiếp cận bằng sự am hiểu địa bàn, còn nhân viên thu tư vấn, hoàn thiện hồ sơ và cập nhật dữ liệu tại chỗ.

Những cuộc trao đổi trực tiếp giúp chính sách an sinh trở thành lựa chọn thiết thực. Đến 31/3/2026, địa bàn có 8.072 người tham gia BHXH bắt buộc, đạt 94,59% kế hoạch; 3.966 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 78,19% và 276.422 người tham gia BHYT, đạt 99,1%.

Chị Đỗ Thị Thùy Trang, Trưởng thôn Tân Định, xã Long Phụng, bộc bạch: “Tôi ghi chép kỹ hoàn cảnh từng hộ vào sổ. Khi vận động, mình nắm chắc tình hình để nói đúng tâm lý, có như vậy bà con mới tin và nghe theo.”

Từ dữ liệu cơ sở đến chuyển dịch tư duy an sinh

Không chỉ ở ba điểm đại diện, từ các buổi rà soát trực tiếp tại cơ sở, dữ liệu được tổng hợp, làm căn cứ phát triển BHXH, BHYT sát với từng đối tượng, nhu cầu. Trên cơ sở đó, đến nay, BHXH tỉnh và 15 BHXH cơ sở đã phối hợp tổ chức các hội nghị làm việc với gần toàn bộ 96 Ban Chỉ đạo xã, phường, đặc khu, qua đó tiếp tục rà soát, phân tích và xây dựng kế hoạch phù hợp từng địa bàn.

Phát triển người tham gia BHXH, BHYT không còn là các đợt cao điểm tuyên truyền, mà trở thành công việc thường xuyên.

Các lớp tập huấn nghiệp vụ được tổ chức nhằm nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, từng bước chuyển từ vai trò phối hợp sang chủ thể triển khai chính sách.

Ông Trịnh Quang Nghĩa, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ngãi, nhấn mạnh: “Muốn tăng trưởng bền vững số người tham gia phải làm từ sớm, bắt đầu từ cơ sở và dựa trên dữ liệu thực. Khi mỗi xã nắm chắc địa bàn, mỗi thôn hiểu rõ nhóm lao động, chính sách mới đến đúng nơi cần đến.”

Đổi mới theo phương châm “làm từ sớm, từ cơ sở, dựa trên dữ liệu” không chỉ là thay đổi cách làm, mà còn là chuyển dịch tư duy quản trị an sinh. Khi dữ liệu được triển khai đến từng thôn, tổ, chính quyền địa phương dần trở thành lực lượng chủ động cùng ngành BHXH trong tổ chức thực hiện.

Khi đó, phát triển đối tượng không còn là các đợt cao điểm tuyên truyền, mà trở thành công việc thường xuyên, gắn với từng biến động dân cư và hoàn cảnh cụ thể.

Năm 2026, an sinh tại Quảng Ngãi không chỉ đo bằng con số, mà bằng cách chính sách hiện diện trong từng gia đình, từng lựa chọn của người dân - thước đo thực chất của độ bao phủ, đồng thời là nền tảng bền vững cho một hệ thống an sinh hiện đại, gần dân, vì dân.