 |
| BHYT mở rộng “điểm tựa” cho bệnh nhân ung thư. |
Số ca ung thư toàn cầu có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2050
Theo báo cáo mới công bố của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên thế giới, chỉ sau các bệnh tim mạch, với hơn 26.000 người tử vong mỗi ngày. Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca mắc mới và gần 10 triệu ca tử vong do căn bệnh này.
WHO dự báo nếu không có các biện pháp can thiệp hiệu quả, số ca ung thư mới hằng năm sẽ tăng từ 20,6 triệu hiện nay lên khoảng 35 triệu ca vào năm 2050, tương đương gần gấp đôi so với hiện tại. Tổ chức này cũng ước tính cứ 5 người thì có 1 người sẽ mắc ung thư trong suốt cuộc đời, trong đó ung thư phổi vẫn là loại ung thư gây tử vong nhiều nhất.
Theo WHO, mặc dù y học đã đạt nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị ung thư, cơ hội sống sót của bệnh nhân vẫn phụ thuộc rất lớn vào điều kiện kinh tế và nơi sinh sống. Tỷ lệ sống sau 5 năm đối với bệnh nhân ung thư vú và ung thư trẻ em vượt 85% tại các quốc gia có thu nhập cao, nhưng giảm xuống dưới 45% ở nhiều quốc gia thu nhập thấp.
Báo cáo cũng chỉ ra những bất bình đẳng trong hệ thống y tế toàn cầu. Hiện có 23 quốc gia chưa có cơ sở xạ trị, trong khi khoảng hai phần ba số quốc gia trên thế giới chưa đưa điều trị ung thư vào phạm vi chi trả của hệ thống bảo hiểm y tế toàn dân. Chi phí điều trị cao khiến khoảng 90% bệnh nhân tại một số khu vực phải từ bỏ việc chữa bệnh, đồng thời ít nhất 45% người mắc ung thư gặp khó khăn về tài chính.
WHO cảnh báo, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, đến năm 2050, khoảng 92% dân số thế giới sẽ bị ảnh hưởng bởi ung thư vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời, thông qua việc bản thân mắc bệnh hoặc có người thân gần mắc ung thư.
Trước thực trạng này, WHO kêu gọi các chính phủ và tổ chức quốc tế đẩy mạnh đầu tư vào phòng ngừa, tầm soát, chẩn đoán sớm và điều trị ung thư; đồng thời tích hợp các dịch vụ điều trị vào hệ thống BHYT toàn dân nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Bên cạnh những thách thức, nghiên cứu về vaccine điều trị ung thư cũng đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Hiện nhiều quốc gia như Nga, Mỹ, Anh, Cuba và Trung Quốc đang phát triển các loại vaccine ung thư theo nhiều hướng tiếp cận khác nhau.
Đáng chú ý, Nga đang thử nghiệm vaccine ung thư mRNA cá thể hóa, được thiết kế riêng theo đặc điểm khối u của từng bệnh nhân. Hai liệu pháp thử nghiệm gồm Neooncovac điều trị u hắc tố và Oncopept điều trị ung thư đại trực tràng đã được đưa vào thử nghiệm lâm sàng từ tháng 3.
Theo các nhà nghiên cứu, hơn 40 bệnh nhân đã tham gia chương trình, trong đó những người đầu tiên được tiêm cho thấy phản ứng miễn dịch khả quan. Nếu được xác nhận hiệu quả, các vaccine này dự kiến sẽ được cung cấp miễn phí thông qua hệ thống BHYT quốc gia của Nga.
WHO nhận định, cùng với việc mở rộng khả năng tiếp cận điều trị và tăng cường các biện pháp phòng ngừa, những tiến bộ trong nghiên cứu vaccine và liệu pháp miễn dịch có thể mở ra triển vọng mới trong cuộc chiến chống ung thư trên phạm vi toàn cầu.
Mở rộng mức chi trả thuốc ung thư chi phí lớn từ quỹ
Trước xu hướng số ca mắc ung thư ngày càng gia tăng, Việt Nam cũng đang từng bước hoàn thiện chính sách nhằm giảm gánh nặng chi phí điều trị cho người bệnh. Bộ Y tế hiện đang rà soát, sửa đổi và bổ sung Thông tư ban hành danh mục thuốc, hóa dược được quỹ BHYT thanh toán, trong đó có nhiều thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHYT.
Hiện nay, việc thanh toán thuốc điều trị ung thư được thực hiện theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT của Bộ Y tế về danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của các phác đồ điều trị và nhu cầu tiếp cận thuốc mới, Bộ Y tế đang lấy ý kiến để cập nhật danh mục này.
Theo quy định hiện hành, nhiều loại thuốc điều trị ung thư có chi phí cao đã được quỹ BHYT hỗ trợ thanh toán một phần. Đơn cử, thuốc chứa hoạt chất Oxycodone dạng uống được thanh toán 50% chi phí trong điều trị giảm đau cho bệnh nhân ung thư. Một số thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch như Bendamustine, Carmustin, Decitabin, Pemetrexed hay Cetuximab cũng được quỹ BHYT thanh toán 50% theo từng chỉ định chuyên môn. Riêng thuốc chứa hoạt chất Everolimus được thanh toán 100% đối với một số chỉ định ngoài ung thư và 50% khi sử dụng trong điều trị ung thư.
Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), việc cập nhật danh mục thuốc cần đi đôi với mở rộng phạm vi chi trả của quỹ BHYT đối với các thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch và những liệu pháp tiên tiến đã được chứng minh hiệu quả. Bên cạnh đó, tăng cường tầm soát, phát hiện sớm và nâng cao khả năng tiếp cận điều trị được xem là những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện tỷ lệ sống của người bệnh, đồng thời giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong tương lai.
Trong bối cảnh chi phí điều trị ung thư ngày càng đắt đỏ, việc mở rộng danh mục thuốc được quỹ BHYT thanh toán được kỳ vọng sẽ trở thành “điểm tựa” đối với hàng triệu người bệnh. Thực tế, nhiều loại thuốc điều trị đích và thuốc miễn dịch có giá từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn gia đình. Khi được quỹ BHYT hỗ trợ, người bệnh không chỉ giảm áp lực tài chính mà còn có thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại, qua đó nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống.
