 |
| Tòa án nhân dân khu vực 6 - Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án “Gian lận bảo hiểm xã hội” xảy ra tại Doanh nghiệp tư nhân Bảo Tụ. |
Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2022 đến năm 2024, Đặng Đình Tụ, sinh năm 1967, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân (DNTN) Bảo Tụ, đã lợi dụng chính sách hưởng chế độ thai sản đối với người lao động tham gia BHXH bắt buộc để thực hiện hành vi gian lận, tạo điều kiện cho một số cá nhân được giải quyết chế độ dù không làm việc thực tế tại doanh nghiệp.
Quá trình phát hiện vụ việc bắt đầu từ những dấu hiệu bất thường trong giải quyết chế độ. Năm 2023, nhận thấy DNTN Bảo Tụ có tần suất thanh toán chế độ thai sản cao, riêng năm 2022 có 5 người được thanh toán, BHXH huyện Chương Mỹ, nay là BHXH cơ sở Chương Mỹ, đã đề xuất BHXH thành phố Hà Nội thành lập đoàn kiểm tra tại doanh nghiệp.
Ngày 22/3/2023, đoàn kiểm tra tiến hành rà soát việc đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT và giải quyết chế độ tại DNTN Bảo Tụ. Tại thời điểm kiểm tra, hồ sơ của những lao động tham gia đều có hợp đồng lao động, bảng thanh toán tiền lương, bảng chấm công cùng tài liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo hồ sơ doanh nghiệp cung cấp.
 |
| Đại diện Viện Kiểm sát và BHXH cơ sở Chương Mỹ tại phiên tòa. |
Sau đợt kiểm tra này, DNTN Bảo Tụ tiếp tục đề nghị thanh toán chế độ thai sản cho thêm 3 lao động. Những phát sinh mới khiến cơ quan BHXH tiếp tục rà soát sâu hơn. Ngày 17/5/2024, BHXH huyện Chương Mỹ kiểm tra hồ sơ theo yêu cầu của BHXH thành phố Hà Nội, qua đó phát hiện nhiều chi tiết có dấu hiệu thiếu thống nhất cần tiếp tục xác minh.
Trong số những bất thường được ghi nhận có hồ sơ xin việc lập sau ngày ký hợp đồng lao động; sơ yếu lý lịch có dấu hiệu tẩy, xóa, sửa ngày ký; chữ ký của một số lao động trên hợp đồng lao động, bảng lương và sơ yếu lý lịch không trùng khớp. Những dấu hiệu này trở thành cơ sở để cơ quan BHXH tiếp tục mở rộng việc kiểm tra.
Ngày 21/5/2024, BHXH huyện Chương Mỹ báo cáo BHXH thành phố Hà Nội về kết quả rà soát tình hình đóng, hưởng các chế độ BHXH tại DNTN Bảo Tụ. Ba ngày sau, cơ quan BHXH gửi văn bản tới Công an huyện Chương Mỹ để phối hợp theo dõi. Đến ngày 13/1/2025, tin báo về doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro BHXH được chuyển tới cơ quan điều tra.
Trong quá trình xác minh, cơ quan BHXH tiếp tục phối hợp với lực lượng công an, cung cấp thông tin và tài liệu liên quan đến 12 lượt người hưởng chế độ thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe tại DNTN Bảo Tụ. Việc trao đổi dữ liệu giữa hai cơ quan từng bước giúp làm rõ quá trình tham gia BHXH, hồ sơ lao động và các khoản tiền đã được giải quyết.
Ngày 12/2/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an huyện Chương Mỹ quyết định khởi tố vụ án hình sự về hành vi gian lận BHXH, BHTN xảy ra tại DNTN Bảo Tụ. Sau đó, cơ quan điều tra trưng cầu cơ quan BHXH giám định, xác định số tiền hưởng chế độ thai sản, dưỡng sức sau sinh đã gây thiệt hại cho quỹ BHXH.
Kết luận giám định ban hành tháng 3/2025 xác định tổng số tiền thiệt hại là 409,67 triệu đồng, gồm 394,94 triệu đồng tiền hưởng chế độ thai sản và 14,73 triệu đồng tiền dưỡng sức. Từ kết quả điều tra, cơ quan tố tụng tiếp tục làm rõ phương thức hợp thức hóa hồ sơ để các trường hợp không làm việc thực tế được tham gia, hưởng chế độ BHXH.
Lập hồ sơ khống để hưởng chế độ, lĩnh 18 tháng tù treo
Theo kết quả điều tra, từ năm 2022 đến năm 2024, Đặng Đình Tụ đã chỉ đạo vợ, con gái, con dâu và nhân viên kế toán nhận tiền gửi đóng BHXH của 12 lượt người có quan hệ quen biết với bị cáo cùng các thành viên trong gia đình. Mục đích là giúp những cá nhân này đủ điều kiện trên hồ sơ để hưởng tiền thai sản và dưỡng sức.
Để hợp thức hóa điều kiện hưởng chế độ, Đặng Đình Tụ bị xác định đã chỉ đạo lập khống các phiếu chi tiền lương, hợp đồng lao động, tài liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân cùng những giấy tờ liên quan. Trên cơ sở các hồ sơ được lập, thủ tục đề nghị hưởng chế độ được thực hiện, dẫn tới quỹ BHXH chi trả cho những trường hợp không làm việc thực tế.
Tại phiên tòa sơ thẩm, bị cáo cơ bản thừa nhận hành vi theo nội dung truy tố. Hội đồng xét xử xem xét lời khai của bị cáo, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cùng các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ để đánh giá tính chất, mức độ hành vi, hậu quả gây ra và trách nhiệm của những người có liên quan trong vụ án.
 |
| Hội đồng xét xử tuyên phạt Đặng Đình Tụ 18 tháng tù, cho hưởng án treo, thời gian thử thách 36 tháng. |
Về trách nhiệm dân sự, số tiền thiệt hại 409,67 triệu đồng đã được DNTN Bảo Tụ khắc phục 100%, hoàn trả vào tài khoản của BHXH cơ sở Chương Mỹ. Việc khắc phục hậu quả được cơ quan tiến hành tố tụng xem xét cùng quá trình khai báo, thái độ hợp tác, nhân thân và những tình tiết giảm nhẹ khác khi cân nhắc mức hình phạt đối với bị cáo.
Tại phần tranh luận, đại diện Viện kiểm sát xác định hành vi của bị cáo đã xâm phạm hoạt động quản lý, thực hiện chính sách BHXH và ảnh hưởng tới quỹ an sinh được hình thành để bảo đảm quyền lợi cho người tham gia. Trên cơ sở hậu quả đã được khắc phục cùng các tình tiết của vụ án, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo hưởng án treo.
| Hội đồng xét xử nhận định hành vi lập hồ sơ nhằm giải quyết chế độ BHXH được thực hiện nhiều lần, liên quan đến nhiều trường hợp nên cần xử lý theo quy định. Sau khi đánh giá tính chất vụ án, hậu quả, nhân thân cùng các tình tiết giảm nhẹ, Hội đồng xét xử tuyên phạt Đặng Đình Tụ 18 tháng tù, cho hưởng án treo, thời gian thử thách 36 tháng. |
Tăng kiểm tra, ngăn chặn từ sớm hành vi trục lợi BHXH
Theo Điều 214 Bộ luật Hình sự 2015, gian lận BHXH gồm các hành vi lập hồ sơ giả, làm sai lệch nội dung hồ sơ hoặc sử dụng hồ sơ giả để lừa dối cơ quan BHXH nhằm chiếm đoạt tiền, gây thiệt hại. Đây là cơ sở pháp lý để nhận diện, ngăn chặn và xử lý các hành vi trục lợi chính sách BHXH, BHTN.
Để phòng ngừa vi phạm, BHXH thành phố Hà Nội triển khai đồng bộ các giải pháp từ thu, cấp sổ, thẻ đến giải quyết chế độ. Cơ quan BHXH tăng đối soát trường hợp có dấu hiệu bất thường, đẩy mạnh kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra đột xuất; khai thác các ứng dụng phần mềm trong xét duyệt chế độ BHXH và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT.
BHXH thành phố cũng thường xuyên rà soát việc cấp Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH tại các cơ sở khám, chữa bệnh, nhất là khu vực có nhiều doanh nghiệp, người lao động. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cơ quan BHXH phối hợp với Sở Y tế và các đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh, xử lý hoặc chuyển cơ quan điều tra khi có dấu hiệu tội phạm.
Phối hợp với cơ quan Công an tiếp tục được tăng cường thông qua kiểm tra liên ngành đột xuất và trao đổi thông tin, hồ sơ về các dấu hiệu vi phạm. Hoạt động này được thực hiện theo Công văn số 5659/BCA-CSKT ngày 15/12/2025 của Bộ Công an về hướng dẫn kiến nghị khởi tố theo Điều 214, 215, 216 Bộ luật Hình sự.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, BHXH thành phố Hà Nội đã kiểm tra, kiểm tra chuyên ngành tại 1.331 đơn vị. Qua đó, cơ quan BHXH yêu cầu đóng, truy đóng 5,9 tỷ đồng cho 873 lao động; truy giảm 119,8 triệu đồng đối với 20 lao động; đồng thời phát hiện 552 lượt người hưởng BHXH, BHTN sai quy định, phải thu hồi 1,3 tỷ đồng.
Cùng với kiểm tra, công tác xử lý nợ qua cơ chế khởi kiện được đẩy mạnh. Đến ngày 8/9/2026, 4 VKSND khu vực đã quyết định khởi kiện 5 đơn vị nợ tổng cộng 18,3 tỷ đồng. Ngày 7/9, TAND khu vực 12 - Hà Nội đã xét xử vụ án dân sự công ích “Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm”, bị đơn là Công ty MD.
| Liên quan đến công tác phối hợp giữa BHXH cơ sở Đông Anh và VKSND khu vực 7 - Hà Nội trong thí điểm thực hiện thu hồi số tiền hưởng sai chế độ BHXH. Đến nay đã phối hợp thu hồi tiền hưởng BHXH một lần do người lao động vi phạm điều kiện hưởng theo quy định của Luật BHXH đối với 08/08 trường hợp, với tổng số tiền phải thu hồi là 280.465.362 đồng; trong đó, bước đầu số tiền đã thu hồi ngay là 95.095.530 đồng. Sau đó số tiền còn lại của những lao động vi phạm, đã cam kết khắc phục hoàn trả theo đúng quy định. Đối với các trường hợp đã khắc phục toàn bộ số tiền hưởng không đúng quy định, BHXH cơ sở Đông Anh đã thực hiện khôi phục thời gian đã hưởng BHXH một lần, đồng thời cộng nối với thời gian đang tham gia BHXH (nếu có) nhằm đảm bảo tối đa quyền lợi cho người lao động. Đối với các cá nhân nộp dần hằng tháng, BHXH cơ sở Đông Anh tiếp tục giám sát, đôn đốc thực hiện theo đúng lộ trình đã cam kết. Từ những kết quả trên, BHXH thành phố Hà Nội tiếp tục chỉ đạo BHXH các cơ sở phối hợp với VKSND các khu vực triển khai, rà soát đồng loạt trên toàn Thành phố. |
