Thứ bảy 21/11/2026 04:19
Thời tiết: Hà Nội 16°C
Cà Mau 24°C
TP Hồ Chí Minh 27°C
Hải Phòng 16°C
Đà Nẵng 23°C
e-ISSN 3093-3552
Chuyên đề BHXH địa phương
aa

Bảo hiểm xã hội tự nguyện - “Của để dành” cho lao động phi chính thức

Nguyệt Hà
Trước sự chuyển dịch mạnh mẽ của cơ cấu lao động, nhất là lao động phi chính thức, TP Hà Nội xác định việc mở rộng đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là “chìa khóa” then chốt để đảm bảo an sinh lâu dài.

Tiên phong đảm bảo an sinh cho người dân

Hà Nội là thị trường lao động lớn với hàng triệu lao động tự do. Lao động phi chính thức từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kinh tế đô thị. Họ là những người bán hàng rong, chạy xe ôm công nghệ, phụ việc tại các cửa hàng, doanh nghiệp nhỏ, những người làm thuê không hợp đồng hay tự kinh doanh nhỏ lẻ. Song, đằng sau sự năng động đó là những góc khuất kéo dài về đời sống bấp bênh, thu nhập thấp và không có lương hưu khi hết tuổi lao động.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện - “Của để dành” cho lao động phi chính thức
Tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT tại khu dân cư.

Theo thống kê của Hà Nội, năm 2024, có tới 51,6% lực lượng lao động nằm trong khu vực kinh tế phi chính thức. Thu nhập trung bình từ công việc chính của nhóm này chỉ đạt từ 63 đến 80% so với lao động chính thức, mức chênh lệch thu nhập giữa hai khu vực còn tăng mạnh khi tính theo địa bàn thành thị và nông thôn. Đáng chú ý, có tới 41,1% lao động phi chính thức đã duy trì công việc này trong 3 tới 9 năm; 39,1% gắn bó lâu hơn. Họ chấp nhận làm việc dài hạn ở vị trí không hợp đồng, không BHXH, BHYT, dù nhận rõ sự bấp bênh.

Tuy nhiên, bức tranh này đang thay đổi tích cực nhờ chính sách BHXH tự nguyện. Được ví như “của để dành” an toàn và nhân văn nhất, BHXH tự nguyện mở ra cơ hội bình đẳng cho mọi người dân trong việc thụ hưởng chế độ hưu trí. Đồng thời, TP đã triển khai quyết liệt các giải pháp để đưa chính sách này đi vào cuộc sống. Không còn tâm lý e ngại, ngày càng nhiều người dân Thủ đô nhận thức được rằng: Tham gia BHXH tự nguyện không phải là chi phí mất đi mà là khoản đầu tư thông minh cho tương lai, đảm bảo sự độc lập về tài chính và tự chủ trong cuộc sống khi tuổi xế chiều.

Có thể thấy, các chính sách đặc thù của Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ mà còn là một chiến lược đầu tư dài hạn cho sự phát triển của thị trường lao động. Khi ngày càng nhiều người lao động được tiếp cận BHXH, BHYT thì những rủi ro lớn nhất của lao động phi chính thức là thiếu ổn định, dễ tổn thương trước các biến cố sẽ dần được giảm thiểu.

Không chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ theo quy định chung của Chính phủ, Hội đồng Nhân dân TP đã ban hành Nghị quyết quy định mức hỗ trợ thêm tiền đóng BHXH tự nguyện cho người tham gia trên địa bàn. Theo đó, người nghèo, người cận nghèo và cả các đối tượng khác đều được ngân sách TP hỗ trợ thêm một tỷ lệ đáng kể mức đóng hằng tháng. Đây là một “cú hích” mạnh mẽ, thể hiện tính ưu việt và sự sẻ chia của chính quyền Thủ đô. Chính sách này đã trực tiếp tháo gỡ khó khăn về tài chính - rào cản lớn nhất khiến người lao động thu nhập thấp ngần ngại tham gia BHXH, BHYT. Nhờ sự “tiếp sức” này, số lượng người tham gia BHXH tự nguyện tại các xã ngoại thành như Ứng Hòa, Mỹ Đức, Ba Vì đã tăng trưởng ấn tượng, đưa Hà Nội trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về tốc độ phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.

“Đòn bẩy” mở rộng an sinh

Để chính sách đến được với người dân, cách làm của Hà Nội cũng mang đậm dấu ấn sáng tạo và kiên trì. Mô hình “nhóm nhỏ”, hội nghị khách hàng được tổ chức linh hoạt ngay tại nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, thậm chí là tại các chợ truyền thống vào giờ nghỉ trưa của tiểu thương. Đặc biệt, các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng đã phát huy vai trò nòng cốt với phương châm “mưa dầm thấm lâu”. Sức hút của BHXH tự nguyện tại Hà Nội còn đến từ việc tuyên truyền rõ ràng về quyền lợi vượt trội. Người tham gia không chỉ được nhận lương hưu hàng tháng khi đủ điều kiện mà còn được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng cao (95%) trong suốt thời gian hưởng lương hưu.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện - “Của để dành” cho lao động phi chính thức
BHXH TP Hà Nội đã tổ chức tuyên truyền BHXH, BHYT theo các nhóm nhỏ.

Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, nhóm lao động phi chính thức phần lớn có trình độ học vấn thấp hoặc xuất thân từ nông thôn, ít cơ hội tiếp cận doanh nghiệp chính thức và kể cả khi họ có thu nhập ổn định, việc thiếu BHXH, BHYT cũng khiến cuộc sống của họ dễ bị đẩy vào nghịch cảnh nếu gặp biến cố.

Trước thực tế đó, Luật Thủ đô năm 2024 đã mở ra hành lang chính sách đặc thù, cho phép Hà Nội chủ động xây dựng cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho người dân. Điều 27 của Luật trao cho Hội đồng nhân dân TP quyền quyết định các chính sách an sinh vượt trội so với khung chung của cả nước, tạo ra nền tảng để triển khai hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện và BHYT ở mức rất cao.

Cụ thể hóa quy định này, Nghị quyết 19/2025/NQ-HĐND đưa vào thực hiện những chính sách hỗ trợ thiết thực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, Hà Nội sẽ hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho các nhóm đối tượng mới như hộ thoát nghèo, người cao tuổi chưa có thẻ bảo hiểm và người khuyết tật nhẹ. Đồng thời, người lao động thuộc hộ làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình cũng sẽ được hỗ trợ 30% phí BHYT.

Đối với BHXH tự nguyện, TP sẽ hỗ trợ thêm 50% mức đóng cho người thuộc hộ nghèo, 60% cho người cận nghèo và 10% cho một số đối tượng khác. Chính sách này được dự báo sẽ có khoảng 614.000 người hưởng lợi với tổng kinh phí từ ngân sách hơn 709 tỷ đồng. “Ngoài ra, các chính sách vĩ mô như Luật Việc làm (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 cũng sẽ góp phần mở rộng diện bao phủ BH thất nghiệp, hướng đến bảo vệ nhóm lao động hợp đồng ngắn hạn - đa phần thuộc khu vực phi chính thức”, ông Thành khẳng định.

Tin bài khác/

Hà Nội: Khởi kiện doanh nghiệp chậm đóng gần 4,5 tỷ đồng bảo hiểm xã hội

Hà Nội: Khởi kiện doanh nghiệp chậm đóng gần 4,5 tỷ đồng bảo hiểm xã hội

Trước tình trạng Công ty cổ phần 2 TH Việt Nam chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) kéo dài với số tiền gần 4,5 tỷ đồng, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 2 - Hà Nội đã quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Bảo hiểm xã hội TP. Cần Thơ: Phát huy những mô hình truyền thông, đưa chính sách đến gần người dân

Bảo hiểm xã hội TP. Cần Thơ: Phát huy những mô hình truyền thông, đưa chính sách đến gần người dân

Từ phương thức tuyên truyền phổ biến chính sách sang tiếp cận theo từng nhóm đối tượng, từ cung cấp thông tin một chiều sang đối thoại, tư vấn và hỗ trợ trực tiếp, Bảo hiểm xã hội TP. Cần Thơ đang từng bước đổi mới tư duy và cách thức tổ chức truyền thông chính sách.
Đưa chính sách đến từng khu chợ, gặp từng người dân

Đưa chính sách đến từng khu chợ, gặp từng người dân

Từ việc nhân rộng mô hình Điểm truyền thông cộng đồng tại các khu vực chợ đến vận động người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) qua tài khoản cá nhân, Bảo hiểm xã hội cơ sở Đông Hà (tỉnh Quảng Trị) đã chủ động đưa chính sách đến gần hơn với người dân.
Nghệ An: Đốc thúc tiến độ thu và phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Nghệ An: Đốc thúc tiến độ thu và phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Bảo hiểm xã hội tỉnh Nghệ An vừa tổ chức Đoàn công tác làm việc trực tiếp với nhiều đơn vị trực thuộc, nhằm đánh giá tiến độ thực hiện nhiệm vụ 10 tháng đầu năm; qua đó kịp thời tháo gỡ “điểm nghẽn” và đốc thúc triển khai quyết liệt tiến độ thu và phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
Đẩy nhanh tiến độ phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Đẩy nhanh tiến độ phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các sở, ngành và chính quyền phường, xã, đặc khu tập trung triển khai đồng bộ giải pháp, huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) trong những tháng cuối năm. Đáng chú ý, kết quả thực hiện các chỉ tiêu BHXH, BHYT được xác định là một trong những căn cứ đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân hằng năm.
Hải Phòng tích cực phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện, thêm nhiều người có cơ hội hưởng lương hưu

Hải Phòng tích cực phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện, thêm nhiều người có cơ hội hưởng lương hưu

Từ lựa chọn bền bỉ tham gia BHXH tự nguyện của một người lao động tự do đến niềm vui khi nhận quyết định hưởng lương hưu, câu chuyện của chị Ngô Thị Minh Hiền (phường Gia Viên, TP. Hải Phòng) cho thấy giá trị lâu dài của chính sách BHXH đối với mỗi người dân. Để ngày càng có thêm những người được hưởng thành quả ấy, BHXH TP. Hải Phòng đang triển khai nhiều giải pháp phát triển người tham gia, chú trọng tuyên truyền, vận động và hỗ trợ người dân kiên trì tích lũy cho tương lai an sinh của chính mình.
Bảo hiểm xã hội TP. Bắc Ninh: Phục vụ người dân, doanh nghiệp là trách nhiệm, là lời hứa từ trái tim

Bảo hiểm xã hội TP. Bắc Ninh: Phục vụ người dân, doanh nghiệp là trách nhiệm, là lời hứa từ trái tim

Với người dân, điều họ mong muốn khi đến cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) là được hướng dẫn rõ ràng, giải quyết thủ tục đúng hẹn, quyền lợi được bảo đảm. Với doanh nghiệp, đó là sự hỗ trợ kịp thời, những vướng mắc về chính sách được giải đáp thấu đáo để thực hiện đúng quy định, bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Đằng sau mỗi hồ sơ, mỗi lần giao dịch là thời gian, công sức và những quyền lợi thiết thực cần được trân trọng. Vì vậy, nâng cao chất lượng phục vụ không chỉ là yêu cầu trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm của mỗi cán bộ BHXH đối với người dân, doanh nghiệp và niềm tin mà xã hội gửi gắm.
TP. Đà Nẵng: Hướng tới một hệ thống an sinh số hiện đại

TP. Đà Nẵng: Hướng tới một hệ thống an sinh số hiện đại

Từ ngày 1/9/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam chính thức triển khai chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân, số căn cước công dân thay thế mã số BHXH trên toàn hệ thống. Tại TP. Đà Nẵng, tính đến ngày 16/10/2026, đã có trên 2,8 triệu người được chuyển đổi thành công, đạt tỷ lệ 99,53% tổng số người thuộc phạm vi triển khai.
Lạng Sơn đẩy nhanh tích hợp thẻ bảo hiểm y tế trên VNeID, lập Sổ sức khỏe điện tử

Lạng Sơn đẩy nhanh tích hợp thẻ bảo hiểm y tế trên VNeID, lập Sổ sức khỏe điện tử

Lạng Sơn đã và đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ tích hợp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) trên ứng dụng VNeID, khám sức khỏe định kỳ và lập Sổ sức khỏe điện tử cho người dân. Đáng chú ý, kết quả tích hợp thẻ BHYT tiếp tục có chuyển biến tích cực.
Ghép liều thuốc ung thư: Dư địa tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng cho quỹ bảo hiểm y tế

Ghép liều thuốc ung thư: Dư địa tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng cho quỹ bảo hiểm y tế

Chi phí thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch tại Hà Nội lên tới 3.452 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2026, tạo áp lực lớn đối với quỹ bảo hiểm y tế. Trong bối cảnh nhu cầu điều trị gia tăng, giải pháp pha chế, ghép liều thuốc được kỳ vọng giúp tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Cao Bằng: Phối hợp gia hạn thẻ bảo hiểm y tế năm 2027, bảo đảm quyền lợi người tham gia

Cao Bằng: Phối hợp gia hạn thẻ bảo hiểm y tế năm 2027, bảo đảm quyền lợi người tham gia

Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Cao Bằng ban hành Công văn số 1839/BHXH-QLT về việc phối hợp gia hạn thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) năm 2027, nhằm bảo đảm thẻ được gia hạn kịp thời, duy trì liên tục quyền lợi khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia.
Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu về đích trước ngày 25/12/2026

Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu về đích trước ngày 25/12/2026

Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao trước ngày 25/12/2026, về đích sớm trong năm 2026.
Gia Lai rà soát chính sách, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Gia Lai rà soát chính sách, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Chiều 16/11, Đoàn khảo sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Gia Lai đã làm việc với Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh về tình hình thực hiện nhiệm vụ, các chỉ tiêu được giao năm 2026 và việc triển khai chính sách hỗ trợ người dân tham gia BHXH tự nguyện, bảo hiểm y tế (BHYT).
Sơn La tập trung xử lý hơn 3.000 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội

Sơn La tập trung xử lý hơn 3.000 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội

Tính đến hết tháng 10/2026, tỉnh Sơn La có 3.035 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) với số tiền trên 28,7 tỷ đồng. Trước thực trạng này, cơ quan BHXH phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) và lực lượng Công an tăng cường đối thoại, đôn đốc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm, kiên quyết xử lý những trường hợp cố tình vi phạm nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động.