Thứ bảy 21/11/2026 04:01
Thời tiết: Hà Nội 16°C
Cà Mau 24°C
TP Hồ Chí Minh 27°C
Hải Phòng 16°C
Đà Nẵng 23°C
e-ISSN 3093-3552
Chuyển động an sinh
aa

Cần xây dựng chính sách phù hợp và bền vững hơn để chuyển dịch lao động

Nguyệt Hà
Chuyển dịch lao động không chỉ là sự thay đổi về số lượng mà là quá trình tái cấu trúc sâu sắc của nền kinh tế và đời sống xã hội. Từ nông thôn ra đô thị, từ lao động giản đơn sang yêu cầu kỹ năng cao, mỗi dịch chuyển đều phản ánh áp lực sinh kế, khoảng cách kỹ năng và những lựa chọn không dễ dàng của người lao động (NLĐ).
Cần xây dựng chính sách phù hợp và bền vững hơn để chuyển dịch lao động
Chất lượng việc làm và việc làm chính thức gia tăng trong quý I/2026.

Quy mô lao động tiếp tục mở rộng

Theo Cục Thống kê, thị trường lao động quý I/2026 ghi nhận những chuyển biến tích cực trên các khía cạnh quy mô, cơ cấu, chất lượng và thu nhập của NLĐ. Về quy mô, lực lượng lao động đạt khoảng 53,6 triệu người, giảm nhẹ hơn 200 nghìn người so với quý trước nhưng tăng 687,8 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Mức giảm theo quý chủ yếu mang tính thời điểm do ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, khiến một bộ phận lao động tạm thời rời thị trường. Tuy nhiên, xét theo xu hướng dài hạn, quy mô lực lượng lao động vẫn tiếp tục mở rộng.

Về cơ cấu, lao động tiếp tục dịch chuyển theo hướng tích cực. Khu vực dịch vụ giữ vai trò dẫn dắt với tỷ trọng khoảng 41%, tiếp đến là khu vực công nghiệp – xây dựng 33,7%, khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản còn 25,3%. Xu hướng chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ tiếp tục được duy trì.

Ở cấp ngành, một số lĩnh vực ghi nhận mức tăng lao động mạnh, đặc biệt là các ngành gắn với đầu tư hạ tầng. Cụ thể, ngành Xây dựng tăng khoảng 426 nghìn lao động, tăng 49,7% so với cùng kỳ. Ngành vận tải, kho bãi tăng 202 nghìn lao động, tương đương 9,3%.

Trong khi đó, một số ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, chế biến gỗ... lại ghi nhận xu hướng giảm. Một điểm đáng chú ý là tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm gia tăng nhanh số lao động trong các ngành kinh tế số. Từ mức khoảng 1,3 triệu lao động năm 2024, đến quý I/2026, con số này đã tăng lên khoảng 1,5 triệu người, tăng gần 300 nghìn lao động, tương đương 16% so với cùng kỳ.

Cũng theo Cục Thống kê, xét về chất lượng lao động, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,6%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ lao động phi chính thức giảm xuống còn 62,2%, cho thấy xu hướng cải thiện chất lượng việc làm và gia tăng việc làm chính thức.

Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ổn định ở mức 2,21%, trong đó khu vực thành thị được kiểm soát dưới 3%. Tỷ lệ lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng ở mức 4,2%, tương đương khoảng 2,24 triệu người, tăng nhẹ so với cùng kỳ.

“Chìa khóa vàng” cho tăng trưởng bền vững

Dự báo của Cục Thống kê cho thấy, thị trường lao động năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, ổn định và chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng. Việc làm sẽ tập trung nhiều hơn ở khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ; lao động nông nghiệp tiếp tục giảm. Tuy nhiên, tình trạng lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng và một số vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường lao động vẫn còn hiện hữu.

Cần xây dựng chính sách phù hợp và bền vững hơn để chuyển dịch lao động
Lao động tham gia ngày hội tuyển dụng.

Theo TS. Đỗ Thị Hoài, Phó Viện trưởng Viện Nhân tài Nhân lực (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), thực tế cho thấy, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, trong đó khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Điều này kéo theo nhu cầu lao động có kỹ năng, tay nghề và khả năng thích ứng cao ngày càng lớn. Trong khi đó, lao động nông nghiệp giảm dần là xu thế tất yếu của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không nằm ở số lượng mà nằm ở chất lượng và hiệu quả sử dụng lao động. Hiện nay, chúng ta vẫn đang đối mặt với tình trạng lao động chưa được khai thác hết năng suất; mất cân đối cung – cầu kỹ năng; thiếu lao động chất lượng cao ở nhiều ngành then chốt. Do đó, thị trường lao động trong thời gian tới sẽ không chỉ “ổn định” mà sẽ phân hóa mạnh, trong đó NLĐ có kỹ năng sẽ có nhiều cơ hội vượt trội hơn.

Từ góc độ thực tiễn doanh nghiệp và nghiên cứu nhân lực, TS. Đỗ Thị Hoài cho rằng có 4 hạn chế lớn cần giải quyết gồm: Chất lượng lao động chưa đồng đều (phần lớn lao động vẫn thiếu kỹ năng chuyên sâu, đặc biệt là kỹ năng số, ngoại ngữ và tư duy hệ thống); hiệu suất lao động còn thấp (nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng lao động theo mô hình truyền thống, chưa tối ưu hóa quy trình, dẫn đến năng suất chưa cao); thiếu chiến lược nhân sự dài hạn (không ít doanh nghiệp vẫn tuyển dụng theo nhu cầu ngắn hạn, chưa có hệ thống phát triển nhân tài bài bản); chậm thích ứng với chuyển đổi số (trong khi thế giới đang chuyển dịch sang kinh tế số, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó trong việc đào tạo lại (reskill) và nâng cao kỹ năng (upskill) cho NLĐ).

Hiện vẫn có tới 62,2% lao động làm việc trong khu vực phi chính thức – nhóm có thu nhập thấp, bấp bênh và thiếu ổn định. Dù thu nhập nhóm này có thể tăng nhanh hơn về tỷ lệ, nhưng nền thu nhập thấp khiến mức cải thiện tuyệt đối không đáng kể, từ đó ảnh hưởng đến cảm nhận chung. Chính vì thế, dù quý I/2026 thị trường lao động có xu hướng phục hồi và chuyển dịch tích cực. Song để cải thiện rõ nét chất lượng đời sống NLĐ, cần tiếp tục thúc đẩy tạo việc làm bền vững, mở rộng khu vực chính thức, đồng thời kiểm soát tốt chi phí sinh hoạt thiết yếu.

Tin bài khác/

TP. Đà Nẵng: Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

TP. Đà Nẵng: Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Ngày 20/11, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Đà Nẵng phát động đợt cao điểm tuyên truyền, vận động phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình.
Lâm Đồng: Quyết tâm hoàn thành mục tiêu bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế năm 2026

Lâm Đồng: Quyết tâm hoàn thành mục tiêu bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế năm 2026

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn vừa chủ trì làm việc với Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Lâm Đồng và các sở, ngành liên quan về kết quả thực hiện nhiệm vụ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) 10 tháng của năm 2026 và các giải pháp trọng tâm những tháng cuối năm.
Chính sách tín dụng ưu đãi mới hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Chính sách tín dụng ưu đãi mới hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Nghị định số 416/2026/NĐ-CP quy định chính sách tín dụng ưu đãi hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, với nhiều chính sách hỗ trợ về nhà ở, đất sản xuất, chuyển đổi nghề và phát triển sản xuất, kinh doanh.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam tạo bước đột phá trong cải cách hành chính và triển khai Đề án 06

Bảo hiểm xã hội Việt Nam tạo bước đột phá trong cải cách hành chính và triển khai Đề án 06

Năm 2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số gắn với Đề án 06. Với 83% dịch vụ công, thủ tục hành chính được cắt giảm thành phần hồ sơ khi đáp ứng điều kiện dữ liệu, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 98,5%, hàng triệu người dân và doanh nghiệp đang được hưởng lợi trực tiếp nhờ những thay đổi trong phương thức phục vụ.
Chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện lan tỏa mạnh mẽ tại TP. Đà Nẵng

Chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện lan tỏa mạnh mẽ tại TP. Đà Nẵng

Chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện đang lan tỏa mạnh mẽ tại TP. Đà Nẵng khi có sự tiếp sức từ Nghị quyết số 84/2026/NQ-HĐND của HĐND TP. Đà Nẵng. Bởi chính từ nghị quyết này, một quyết sách đầy nhân văn đã được ban hành từ 10/8/2026 và kéo dài tới hết ngày 31/12/2030 - hộ nghèo tham gia BHXH tự nguyện được hỗ trợ tới 80% mức đóng.
Nghiên cứu, đề xuất thanh toán bảo hiểm y tế với chi phí điều trị dinh dưỡng

Nghiên cứu, đề xuất thanh toán bảo hiểm y tế với chi phí điều trị dinh dưỡng

Đây là một trong những nội dung đang được nghiên cứu, đề xuất xây dựng trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế (BHYT) theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối của quỹ BHYT.
Đề xuất 6 cơ chế ưu đãi, tăng khả năng tiếp cận tín dụng chính sách xã hội

Đề xuất 6 cơ chế ưu đãi, tăng khả năng tiếp cận tín dụng chính sách xã hội

Việc ban hành Nghị định về tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước đảm bảo phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội mới; phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, góp phần nâng cao hiệu quả của tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước trong thời gian tới.
INFOGRAPHIC: 3 thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội không phụ thuộc địa giới hành chính

INFOGRAPHIC: 3 thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội không phụ thuộc địa giới hành chính

Từ ngày 12/11/2026, người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế có thể thực hiện 3 thủ tục hành chính về lĩnh vực bảo hiểm xã hội không phụ thuộc địa giới hành chính trên toàn quốc.
Xác định, lập danh sách đối tượng tham gia bảo hiểm y tế thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ

Xác định, lập danh sách đối tượng tham gia bảo hiểm y tế thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ

Bộ Nội vụ vừa ban hành Thông tư số 28/2026/TT-BNV hướng dẫn xác định, lập danh sách đối tượng tham gia BHYT (BHYT) thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ. Trong đó, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Lưu ý quy định mới, sửa đổi, bổ sung trường dữ liệu về chi phí khám, chữa bệnh

Lưu ý quy định mới, sửa đổi, bổ sung trường dữ liệu về chi phí khám, chữa bệnh

Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định sửa đổi, bổ sung một số trường dữ liệu phục vụ việc quản lý, giám định, thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh. Đáng chú ý là các quy định này có hiệu lực ngay từ ngày ký, 18/11/2026.
Chung tay trao tặng 272 sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho người dân khó khăn

Chung tay trao tặng 272 sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho người dân khó khăn

Bảo hiểm xã hội (BHXH) cơ sở Thanh Khê vừa phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam 4 phường: Hòa Khánh, Thanh Khê, Hải Vân, Liên Chiểu trao tặng 272 sổ BHXH, thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) cho người dân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Đề xuất sửa đổi chế độ trợ cấp một lần đối với sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân

Đề xuất sửa đổi chế độ trợ cấp một lần đối với sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân

Bộ Công an đang lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 54/2019/TT-BCA ngày 11/11/2019 quy định chế độ trợ cấp một lần đối với sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân và công nhân công an nghỉ hưu, chuyển ngành, xuất ngũ, thôi việc, hy sinh, từ trần. Dự thảo đề xuất điều chỉnh cách tính trợ cấp khi nghỉ hưu trước hạn tuổi, bổ sung quy định về thời gian công tác được quy đổi, đồng thời làm rõ quy trình lập hồ sơ, thẩm định và chi trả chế độ.
Đề xuất giữ nguyên hai mức quà Tết tặng người có công với cách mạng năm 2027

Đề xuất giữ nguyên hai mức quà Tết tặng người có công với cách mạng năm 2027

Bộ Nội vụ đề xuất tiếp tục áp dụng hai mức quà tặng 600.000 đồng và 300.000 đồng đối với người có công với cách mạng nhân dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi năm 2027, với tổng kinh phí dự kiến hơn 530 tỷ đồng.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoàn thành xử lý nhà, đất dôi dư

Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoàn thành xử lý nhà, đất dôi dư

Theo báo cáo công khai tiến độ khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư được Bộ Tài chính công bố, Bảo hiểm xã hội Việt Nam là một trong những đơn vị được ghi nhận hoàn thành tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư.