 |
| Vấn đề sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc đang được nhìn nhận như một yếu tố quan trọng trong chính sách nhân sự. Ảnh minh họa: HD |
Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), tái cấu trúc doanh nghiệp và áp lực năng suất, vấn đề sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc đang được nhìn nhận như một yếu tố quan trọng trong chính sách nhân sự, chứ không chỉ là câu chuyện cá nhân của người lao động.
Trao đổi tại một sự kiện gần đây, bà Trần Thị Hồng Liên, Phó Giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, trước đây, khi nói đến an toàn, vệ sinh lao động, doanh nghiệp thường tập trung nhiều hơn vào an toàn thể chất như nhà xưởng, máy móc, quy trình vận hành, không khí, bụi, lò hơi hay các tiêu chuẩn kỹ thuật... Trong khi đó, vấn đề tâm lý và sức khỏe tinh thần thường bị xem là chuyện cá nhân, khiến người lao động ngại chia sẻ, còn người sử dụng lao động cũng chưa quan tâm đầy đủ.
| Theo bà Yuka Ujita, Chuyên gia cao cấp về An toàn, vệ sinh lao động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) khu vực Đông Á, Đông Nam Á và Thái Bình Dương, việc phòng ngừa rủi ro tâm lý cần bắt đầu từ khả năng nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường như năng suất giảm, gia tăng nghỉ việc hoặc thay đổi trạng thái tinh thần của người lao động. Bên cạnh đó, kiểm tra sức khỏe định kỳ và các công cụ tự đánh giá sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc cũng cần được quan tâm nhiều hơn. |
Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang thay đổi. Đại diện VCCI cho rằng môi trường làm việc an toàn không chỉ là an toàn về thể chất, mà còn phải bao gồm an toàn về tâm lý và sức khỏe tinh thần. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ gắn bó của người lao động với doanh nghiệp.
Theo bà Trần Thị Hồng Liên, giải quyết vấn đề tâm lý tại nơi làm việc cần sự tham gia từ cả hai phía. Người sử dụng lao động cần tạo điều kiện để người lao động có thể bày tỏ, còn người lao động cũng cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ thông qua các kênh phù hợp, trong đó có công đoàn, bộ phận nhân sự, đồng nghiệp tin cậy hoặc người quản lý trực tiếp.
Tại một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp FDI hoặc doanh nghiệp làm việc trong môi trường văn phòng, các cơ chế hỗ trợ tâm lý và đối thoại nội bộ đã được quan tâm nhiều hơn. Một số doanh nghiệp hiện đã bố trí cán bộ phụ trách tư vấn hoặc hỗ trợ tâm lý cho người lao động.
Thực tế tại Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên cho thấy, doanh nghiệp đang tạo việc làm ổn định cho khoảng 30,9 nghìn lao động, 100% người lao động được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Công ty cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như ký túc xá cho công nhân xa quê, xe đưa đón, du lịch hằng năm, khen thưởng lao động, đào tạo kỹ năng...
Theo đại diện VCCI, đây là hướng đi cần được nhân rộng, nhất là tại các doanh nghiệp sản xuất sử dụng đông lao động. Cùng với đó, doanh nghiệp cần đưa các tiêu chí về môi trường làm việc an toàn, sức khỏe tinh thần, phòng chống bạo lực và quấy rối vào hệ thống đánh giá mức độ hài lòng của người lao động.
Ở góc độ người lao động, bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số đang tạo ra áp lực không chỉ với lao động trẻ mà cả những người lao động nhiều kinh nghiệm. Người lao động hiện phải đối mặt với cường độ làm việc cao hơn, yêu cầu năng suất lớn hơn, tái cấu trúc doanh nghiệp, tinh giản nhân sự và sự giám sát ngày càng chặt chẽ qua công nghệ.
Theo bà Ngân, nhiều người lao động phản ánh họ phải làm việc trong trạng thái lo âu, căng thẳng kéo dài, thường xuyên kết nối 24/7, thậm chí khi về nhà vẫn có thể tiếp tục nhận việc. Dù AI có thể hỗ trợ công việc, nhưng trong nhiều trường hợp, công nghệ lại khiến nhịp độ làm việc tăng lên, công việc nối tiếp công việc, làm người lao động khó có thời gian phục hồi.
Với những người đang căng thẳng, stress hoặc có nguy cơ kiệt sức, bà Ngân khuyến nghị không nên tự cô lập mình. Người lao động có thể chia sẻ trước hết với gia đình, sau đó là đồng nghiệp tin cậy, công đoàn cơ sở, bộ phận nhân sự hoặc các kênh hỗ trợ trong doanh nghiệp nếu có. Việc nói ra sớm có thể giúp người lao động tránh để áp lực tích tụ đến mức nghiêm trọng hơn.
Do vậy, việc tạo không gian gắn kết cho người lao động cũng đang được chú trọng trong các doanh nghiệp và khu công nghiệp, đó có thể là hoạt động hội thao, nghỉ mát... Đơn cử, Công ty Cổ phần Đầu tư - Phát triển N&G dự kiến tổ chức chương trình hội thao “Hanssip Summer 2026 - Trao gửi tương lai” trong 2 ngày 23-24/5/2026 tại Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội, với quy mô khoảng 500 người. Chương trình được tổ chức hướng tới tạo sân chơi thể thao, tăng kết nối giữa người lao động, doanh nghiệp và cộng đồng trong khu công nghiệp.
Dù là hoạt động phong trào, nhưng những chương trình như vậy có ý nghĩa thiết thực trong việc giảm áp lực sau giờ làm, khuyến khích vận động thể chất và tạo thêm cơ hội giao lưu cho người lao động. Đây cũng là một cách tiếp cận gần gũi để doanh nghiệp chăm lo sức khỏe toàn diện cho người lao động, bao gồm cả thể chất lẫn tinh thần.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc xây dựng môi trường làm việc an toàn, cởi mở và có khả năng hỗ trợ người lao động về tinh thần đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp. Khi người lao động được lắng nghe và hỗ trợ đúng lúc, doanh nghiệp không chỉ giữ chân nhân sự mà còn tạo nền tảng cho năng suất và sự gắn bó lâu dài.
