 |
| Sự kiện với chủ đề “Biến điều vô hình thành hữu hình: Môi trường làm việc tâm lý – xã hội”. |
Theo báo cáo mới đây về Môi trường làm việc tâm lý - xã hội: Diễn biến toàn cầu và định hướng hành động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các rủi ro tâm lý - xã hội tại nơi làm việc đang góp phần gây ra hơn 840.000 ca tử vong liên quan đến công việc mỗi năm. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng số hóa và cạnh tranh, giới chuyên gia cho rằng sức khỏe tinh thần không còn là vấn đề cá nhân mà đã trở thành một phần quan trọng của an toàn lao động và phát triển bền vững.
Những rủi ro như thời giờ làm việc kéo dài, căng thẳng thường xuyên, bạo lực và quấy rối tại nơi làm việc hay ranh giới ngày càng mờ nhạt giữa công việc và cuộc sống cá nhân đang tác động trực tiếp đến người lao động, đặc biệt là lao động trẻ.
Chia sẻ tại sự kiện “Biến điều vô hình thành hữu hình: Môi trường làm việc tâm lý - xã hội” do dự án Vision Zero Fund của ILO phối hợp cùng dự án ILO - Hàn Quốc về việc làm cho thanh niên tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động quốc gia năm 2026 tổ chức ngày 12/5/2026, bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam cho rằng các công cụ số, trí tuệ nhân tạo (AI), lao động nền tảng và làm việc từ xa đang làm thay đổi cách công việc được tổ chức và quản lý.
Theo bà Sinwon Park, những thay đổi này mang lại cơ hội cho đổi mới và nâng cao năng suất, nhưng nếu không được quản lý tốt cũng có thể dẫn đến căng thẳng gia tăng, cảm giác cô lập và thiếu ổn định. “Chúng có thể không dễ nhìn thấy, nhưng tác động của chúng là hoàn toàn có thật”, bà nhấn mạnh.
Bà Trần Thị Hồng Liên, Phó giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho rằng, cùng với tác động của AI và chuyển đổi số, vấn đề an toàn tinh thần tại nơi làm việc đang dần được nhìn nhận nghiêm túc hơn trong cộng đồng doanh nghiệp.
Theo đại diện VCCI, trước đây doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào an toàn thể chất như môi trường làm việc, máy móc hay quy trình vận hành, trong khi sức khỏe tinh thần thường bị xem là câu chuyện cá nhân. Tuy nhiên, áp lực công việc và thay đổi của môi trường lao động hiện đại đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận.
“AI có thể hỗ trợ rất nhiều công việc, nhưng AI không có trái tim. Vì thế, môi trường làm việc an toàn không chỉ là an toàn thể chất mà còn phải là an toàn về tâm lý và sức khỏe tinh thần”, bà Trần Thị Hồng Liên chia sẻ. Vì thế, giải quyết các vấn đề tâm lý tại nơi làm việc cần có sự phối hợp từ cả người sử dụng lao động và người lao động. Doanh nghiệp cần tạo ra môi trường cởi mở để người lao động có thể chia sẻ áp lực, căng thẳng thay vì âm thầm chịu đựng.
Tại các doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp FDI, vấn đề này đang được quan tâm nhiều hơn thông qua các hoạt động hỗ trợ nội bộ và cơ chế đối thoại. Tuy nhiên, tại các doanh nghiệp sản xuất có quy mô lớn, việc quan tâm đến từng người lao động vẫn là thách thức nếu thiếu sự hợp tác và chủ động từ chính người lao động.
 |
| Nguồn: ILO |
Ở góc độ chuyên gia, bà Yuka Ujita, Chuyên gia cao cấp về An toàn, vệ sinh lao động của ILO khu vực Đông Á, Đông Nam Á và Thái Bình Dương cho rằng, việc phòng ngừa rủi ro tâm lý - xã hội cần bắt đầu từ khả năng nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường tại nơi làm việc. Sự giao tiếp giữa đồng nghiệp với nhau, cũng như giữa quản lý và người lao động, là yếu tố quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề tâm lý. Những biểu hiện như giảm năng suất, gia tăng nghỉ việc hoặc thay đổi trạng thái tinh thần có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bà Yuka Ujita cũng nhấn mạnh vai trò của kiểm tra sức khỏe định kỳ và các công cụ tự đánh giá sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc. Một số quốc gia như Nhật Bản đã đưa đánh giá căng thẳng tâm lý vào chương trình kiểm tra sức khỏe lao động định kỳ nhằm hỗ trợ phát hiện sớm rủi ro.
Trong khi đó, ông Ngô Xuân Liễu, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm, Cục Việc làm, Bộ Nội vụ cho biết Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động để phù hợp với những thay đổi của thị trường lao động hiện nay, bao gồm cả các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần. “Có những ngành nghề đòi hỏi sự chịu đựng không chỉ về thể chất mà còn cả về tinh thần. Vì thế, việc lựa chọn môi trường phù hợp và chuẩn bị tâm lý cho người lao động là rất quan trọng”, đại diện này cho biết.
Tại sự kiện, ILO cũng dành không gian để các bạn trẻ chia sẻ góc nhìn về môi trường làm việc thông qua cuộc thi ảnh “Mosaics of Work - Những mảnh ghép của việc làm”. Các tác phẩm phản ánh những áp lực và điều kiện lao động khó thể hiện đầy đủ qua số liệu thống kê đã được trưng bày nhằm nâng cao nhận thức xã hội về sức khỏe tinh thần trong công việc.
ILO cũng kêu gọi người sử dụng lao động và người lao động thúc đẩy thực thi hiệu quả các tiêu chuẩn lao động quốc tế nhằm xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh và tôn trọng lẫn nhau. Trong đó, Công ước số 155 về an toàn, vệ sinh lao động và môi trường làm việc và Công ước số 187 về cơ chế thúc đẩy an toàn, vệ sinh lao động - đều đã được Việt Nam phê chuẩn - được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường phòng ngừa các rủi ro tâm lý - xã hội tại nơi làm việc. Đồng thời, Công ước số 190 về xóa bỏ bạo lực và quấy rối trong thế giới việc làm cũng được xem là cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục nghiên cứu khả năng phê chuẩn trong thời gian tới.
