 |
Cán bộ chủ chốt tại đặc khu Lý Sơn tham dự hội nghị tuyên truyền, nêu gương vận động người thân, gia đình tham gia BHXH tự nguyện. |
Từ sự nêu gương của cán bộ
Ở đặc khu đảo tiền tiêu Lý Sơn, việc phát triển BHXH tự nguyện bắt đầu từ một cách làm giản dị khi cán bộ nêu gương vận động người thân tham gia.
Theo Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) của đặc khu, trong cộng đồng dân cư không lớn, nơi các mối quan hệ gia đình và làng xóm gắn bó, lời vận động sẽ thuyết phục hơn khi bắt đầu từ mỗi gia đình cán bộ.
Từ nhận thức đó, phong trào “cán bộ, công chức, viên chức, người lao động vận động người thân tham gia BHXH tự nguyện” được phát động trên toàn địa bàn. Nhiệm vụ này được giao chỉ tiêu cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, đồng thời đưa vào sinh hoạt chi bộ và các cuộc họp giao ban định kỳ để theo dõi kết quả.
Khi trách nhiệm được lượng hóa đến từng cá nhân, phong trào đã nhanh chóng tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Đến cuối năm 2025, toàn đặc khu có 1.541 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 104,26% kế hoạch được giao. Trong số này, hơn 300 người là thân nhân của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, được vận động tham gia ngay từ mỗi gia đình.
Ông Phạm Văn Mịnh - Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ đặc khu, là một trong những cán bộ tích cực trong phong trào này. Từ chính gia đình mình, ông đã vận động vợ con, cháu và người thân tham gia BHXH tự nguyện, tổng cộng 14 người, phần lớn lựa chọn phương thức đóng mỗi năm một lần.
Ông Mịnh chia sẻ: “Ở Lý Sơn, muốn bà con tham gia thì mình phải làm trước. Khi phong trào triển khai, tôi vận động sáu người thân trong gia đình tham gia BHXH tự nguyện, đóng sáu tháng một lần. Sau đó, gia đình vận động thêm tám người thân nữa, lần này đóng luôn một năm cho tiện. Thấy vậy, bà con xung quanh cũng yên tâm làm theo. Gần nhà tôi có hai đôi vợ chồng trẻ, một đôi làm nghề trồng hành, tỏi, đôi kia là ngư dân, đầu năm 2026 đều đăng ký tham gia BHXH tự nguyện.”
300 người có thể không lớn nếu đặt cạnh các địa phương đông dân trên đất liền. Nhưng với một đặc khu hải đảo có quy mô dân số hạn chế như Lý Sơn, kết quả này cho thấy hiệu quả rõ rệt của phong trào nêu gương khi mỗi cán bộ trở thành hạt nhân vận động, từ đó BHXH tự nguyện dần lan ra từng gia đình, từng thôn xóm.
Quan trọng hơn, nhóm người tham gia từ phong trào này có tính ổn định cao. Khi quyết định tham gia xuất phát từ nhận thức về nhu cầu an sinh lâu dài của mỗi gia đình, việc duy trì tham gia cũng trở nên bền vững hơn.
Tại nhiều xóm nhỏ trên đảo, câu chuyện về BHXH tự nguyện vì thế xuất hiện nhiều hơn trong những cuộc trò chuyện thường ngày, không còn là chính sách xa lạ mà được xem như “của để dành” cho tuổi già.
Chính từ những câu chuyện đời thường ấy, BHXH tự nguyện dần trở thành lựa chọn an sinh quen thuộc của nhiều gia đình trên đảo.
Đến cách tổ chức phong trào ở cơ sở
Từ hiệu quả của cách làm nêu gương ở Lý Sơn, có thể thấy mỗi địa phương đang tìm ra những cách tiếp cận phù hợp để đưa chính sách an sinh đến gần hơn với người dân.
Nếu Lý Sơn cho thấy hiệu quả từ sự nêu gương của cán bộ, thì tại các xã thuộc địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý, kết quả phát triển BHXH tự nguyện lại đến từ một cách tiếp cận khác. Ở đây, phong trào được tổ chức như một nhiệm vụ điều hành thường xuyên của chính quyền cơ sở.
Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, BHXH cơ sở Sơn Tịnh tiếp nhận thêm địa bàn quản lý, chỉ tiêu phát triển đối tượng cũng tăng lên đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với việc tổ chức thực hiện chính sách an sinh trên địa bàn.
 |
Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ngãi Trịnh Quang Nghĩa trao đổi giải pháp phát triển người tham gia BHXH tự nguyện tại Sơn Tịnh. |
Thay vì tập trung chủ yếu vào công tác tuyên truyền, địa phương đưa nhiệm vụ phát triển BHXH tự nguyện vào chương trình điều hành thường xuyên. Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các xã được kiện toàn theo hướng thực chất, do Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban; các thành viên phụ trách từng địa bàn, từng nhóm đối tượng cụ thể.
Chỉ tiêu phát triển người tham gia được phân bổ đến từng thôn, từng đoàn thể và từng nhân viên thu. Trong các cuộc họp Ban Chỉ đạo, ngoài việc cập nhật số liệu, những địa bàn tăng chậm và các nhóm đối tượng khó vận động đều được phân tích cụ thể để kịp thời điều chỉnh giải pháp.
Nhờ cách tổ chức chặt chẽ này, việc phát triển BHXH tự nguyện tại các xã thuộc địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý dần trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị ở cơ sở.
Ông Nguyễn Tấn Lực, Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban Chỉ đạo xã Nghĩa Giang (thuộc khu vực BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý), cho biết: “Khi chính quyền xã đứng ra điều phối, công tác phát triển người tham gia BHXH tự nguyện và BHYT không còn là nhiệm vụ riêng của ngành bảo hiểm. Ban Chỉ đạo phân công rõ trách nhiệm cho từng thôn, từng đoàn thể cùng vào cuộc vận động người dân tham gia. Nhờ vậy, phong trào được duy trì thường xuyên và lan tỏa rộng trong cộng đồng.”
Đến cuối năm 2025, các xã trên địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý có 3.377 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 1.318 người so với năm trước, đạt 96,82% kế hoạch. Với kết quả này, BHXH cơ sở Sơn Tịnh và Lý Sơn trở thành hai đơn vị dẫn đầu toàn tỉnh về phát triển BHXH tự nguyện; trong đó, BHXH cơ sở Sơn Tịnh có quy mô người tham gia lớn hơn.
Những kết quả này cho thấy khi cách làm phù hợp với đặc thù địa phương, việc phát triển BHXH tự nguyện có thể tạo ra chuyển biến rõ rệt trong cộng đồng dân cư.
Tuy nhiên, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở con số tăng trưởng. Điều đáng chú ý là sự thay đổi trong cách vận hành phong trào ở cơ sở. Chính quyền xã giữ vai trò điều phối, các đoàn thể cùng tham gia vận động, cán bộ thôn và nhân viên thu bám sát từng nhóm dân cư. Khi trách nhiệm được phân công rõ ràng và gắn với từng địa bàn, phong trào không còn phụ thuộc vào một vài cá nhân mà trở thành nhiệm vụ chung của cả hệ thống.
Ông Trịnh Quang Nghĩa - Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng: “Điều quan trọng không chỉ là tăng số người tham gia trong từng đợt vận động, mà là xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa chính quyền, các đoàn thể và hệ thống nhân viên thu ở cơ sở. Khi cơ chế này vận hành ổn định, chính sách BHXH tự nguyện sẽ đi vào đời sống một cách bền vững”.
Mở rộng nền tảng an sinh bền vững
Thực tiễn từ Lý Sơn và các xã trên địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý cho thấy, phát triển BHXH tự nguyện không chỉ phụ thuộc vào công tác tuyên truyền hay các chiến dịch vận động ngắn hạn nhằm tăng số người tham gia, mà còn gắn với sự thay đổi nhận thức trong cộng đồng.
Khi cán bộ sẵn sàng nêu gương từ chính gia đình mình và chính quyền cơ sở trực tiếp tổ chức, điều hành phong trào, nền tảng an sinh trong cộng đồng sẽ được củng cố vững chắc hơn.
Nhờ những cách làm cụ thể ấy, BHXH tự nguyện đang dần trở thành lựa chọn an sinh chủ động của người dân, thay vì chỉ là một chỉ tiêu trong các kế hoạch phát triển.
