Vào “điểm nóng” nợ bảo hiểm xã hội để cùng doanh nghiệp tháo gỡ

Ông Ngô Chí Tâm, Giám đốc BHXH cơ sở An Châu làm việc với doanh nghiệp để tháo gỡ nợ BHXH. Ảnh: DN

Chủ động tìm cách tháo gỡ nợ bảo hiểm xã hội

Sau nhiều lần gửi văn bản, đôn đốc, nhắc nhở với doanh nghiệp nhưng chưa hiệu quả, mới đây BHXH cơ sở An Châu đã trực tiếp làm việc với Công ty TNHH ORIENTAL GARMENT An Giang, đóng tại Khu công nghiệp Bình Hòa, để rà soát tình hình chậm đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Công ty ORIENTAL GARMENT An Giang là một trong những doanh nghiệp có số tiền chậm đóng lớn, trong khi vẫn đang duy trì hoạt động và sử dụng hàng trăm lao động.

Cụ thể, tính đến ngày 28/10/2026, doanh nghiệp có 416 lao động tham gia BHXH, BHYT, với quỹ lương hằng tháng hơn 2,6 tỷ đồng. Số tiền doanh nghiệp phải đóng các loại BHXH, BHYT, BHTN mỗi tháng hơn 843 triệu đồng.

Tuy nhiên, tính đến tháng 10/2026, doanh nghiệp còn chậm đóng 3,37 tỷ đồng, tương ứng 4 tháng, từ tháng 7 đến tháng 10/2026.

Tại buổi làm việc với cơ quan BHXH, đại diện lãnh đạo doanh nghiệp cho biết, khó khăn tài chính thời gian qua chủ yếu xuất phát từ việc khách hàng chậm thanh toán. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của thiên tai, lũ lụt tại Thái Lan cũng tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, khiến doanh nghiệp gặp khó trong cân đối nguồn lực để thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT.

Trước tình hình này, ông Ngô Chí Tâm, Giám đốc BHXH cơ sở An Châu đã phân tích làm rõ các quy định pháp luật liên quan, thiệt thòi của người lao động và cảnh báo những tình huống có thể gặp phải nếu để chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT của người lao động. Đồng thời, lãnh đạo BHXH cơ sở An Châu đã yêu cầu doanh nghiệp làm rõ nguyên nhân, thống nhất số liệu công nợ và xây dựng phương án khắc phục nợ cụ thể.

Điểm đáng chú ý là buổi làm việc không chỉ dừng ở việc nhắc nhở trách nhiệm pháp lý mà hướng đến tìm giải pháp thanh toán phù hợp với khả năng tài chính của doanh nghiệp, đồng thời xác định rõ thời hạn hoàn thành.

Kết quả, Ban Giám đốc công ty đã thống nhất ký biên bản cam kết phân kỳ thanh toán toàn bộ số tiền chậm đóng thành hai đợt. Trong đó, đợt 1, doanh nghiệp phải hoàn thành thanh toán số tiền phải đóng của tháng 7 và tháng 8/2026 chậm nhất ngày 30/10/2026. Đợt 2, số tiền phải đóng của tháng 9 và tháng 10/2026 phải được thanh toán chậm nhất ngày 30/11/2026.

Doanh nghiệp cũng cam kết nếu phát sinh tăng lao động hoặc điều chỉnh tăng tiền lương làm thay đổi số tiền phải đóng sẽ thực hiện truy đóng phần chênh lệch và tiền lãi theo quy định. Đồng thời chịu trách nhiệm đối với những vấn đề phát sinh khi giải quyết chế độ cho người lao động trong thời gian chậm đóng.

BHXH cơ sở An Châu cũng khẳng định sẽ theo dõi sát tiến độ thực hiện từng đợt cam kết. Nếu doanh nghiệp không khắc phục đúng thời hạn, BHXH tỉnh An Giang sẽ chuyển hồ sơ đề nghị thanh tra theo quy định.

Ông Ngô Chí Tâm chia sẻ, những doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT kéo dài thường có xu hướng né tránh, không muốn tiếp xúc với cơ quan chức năng. Vì vậy, bên cạnh các hình thức thông báo, nhắc nhở, gửi tin nhắn đôn đốc, đơn vị phải chủ động phân loại từng nhóm doanh nghiệp để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp.

Đối với những doanh nghiệp quy mô lớn, có đông lao động, số tiền phải đóng hằng tháng cao hoặc nợ kéo dài nhưng vẫn đang hoạt động, BHXH cơ sở An Châu ưu tiên tìm cách tiếp cận trực tiếp, nắm bắt tình hình thực tế, xác định nguyên nhân và yêu cầu đơn vị xây dựng phương án khắc phục.

Theo ông Tâm, việc cảnh báo sớm, phổ biến kịp thời các quy định pháp luật giúp doanh nghiệp nhận diện rõ trách nhiệm, chủ động điều chỉnh kế hoạch tài chính, tránh để khoản nợ ngày càng lớn và chuyển thành tình trạng chây ỳ, khó khắc phục.

Cách làm này càng có ý nghĩa khi tính đến hết tháng 9/2026, tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tại BHXH cơ sở An Châu là 8,9 tỷ đồng, chiếm 0,89% số phải thu, đạt chỉ tiêu kiểm soát chậm đóng trong tháng (không quá 0,95%). Tuy nhiên, số tiền chậm đóng tăng 1,1 tỷ đồng so với kỳ trước, cho thấy công tác đôn đốc thu hồi nợ vẫn còn nhiều áp lực, đòi hỏi phải tập trung xử lý dứt điểm tại từng đơn vị có số chậm đóng lớn.

Từ thực tế đó, việc trực tiếp đến các doanh nghiệp có khả năng, tìm hiểu khó khăn và yêu cầu cam kết thời hạn khắc phục được xem là giải pháp cần thiết. Bởi phía sau mỗi khoản nợ BHXH, BHYT không chỉ là nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành của doanh nghiệp mà còn là quyền lợi thiết thân của hàng trăm người lao động có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Hội nghị làm việc với hơn 80 doanh nghiệp nợ BHXH vừa được BHXH tỉnh An Giang triển khai. Ảnh: Thu Hằng

Đáng chú ý, đây không phải là trường hợp doanh nghiệp đầu tiên được BHXH cơ sở An Châu trực tiếp đôn đốc, xử lý. Sâu sát cơ sở, làm việc cụ thể với các doanh nghiệp để tìm ra giải pháp phù hợp đã đem lại những kết quả thực tế trên địa bàn BHXH cơ sở An Châu quản lý.

Tăng cường đối thoại, phối hợp liên ngành để xử lý nợ từ sớm

Không chỉ triển khai tại từng doanh nghiệp, cách tiếp cận trực tiếp, sâu sát cơ sở còn được BHXH tỉnh An Giang mở rộng thông qua các hội nghị đối thoại và phối hợp liên ngành. Đây là hướng đi nhằm xử lý đồng thời hai yêu cầu: hỗ trợ những đơn vị thực sự gặp khó khăn và kiên quyết xử lý những trường hợp có khả năng nhưng cố tình chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT.

Mới đây, BHXH tỉnh An Giang mời hơn 80 doanh nghiệp, hộ kinh doanh chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn làm việc, trao đổi. Một hội nghị đối thoại trực tiếp, công khai để làm rõ khó khăn, vướng mắc cùng doanh nghiệp đã được tổ chức.

Theo Phó Giám đốc BHXH tỉnh An Giang Huỳnh Tấn Phố, điểm khác biệt của hội nghị là nội dung trao đổi được chuẩn bị trên cơ sở dữ liệu cụ thể của từng doanh nghiệp. Cơ quan BHXH xác định rõ số tiền phải đóng, số tiền còn chậm đóng, thời gian nợ, tình hình sử dụng lao động và những vướng mắc mà doanh nghiệp đang gặp phải.

Trên cơ sở đó, từng trường hợp được trao đổi, phân tích để tìm hướng xử lý. Với doanh nghiệp thực sự khó khăn, cơ quan BHXH hướng dẫn, hỗ trợ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Ngược lại, đối với những đơn vị có điều kiện thực hiện nhưng cố tình chậm đóng, trách nhiệm phải được làm rõ và yêu cầu khắc phục theo quy định pháp luật.

Ông Huỳnh Tấn Phố cho rằng, cách làm này giúp hoạt động đôn đốc thu nợ không đơn thuần là yêu cầu doanh nghiệp nộp tiền khắc phục, mà còn tạo cơ hội để các bên trao đổi thẳng thắn, tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở. Đồng thời, việc công khai tình hình nợ và lộ trình khắc phục cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với quyền lợi của người lao động.

Trực tiếp vào “điểm nóng” nợ bảo hiểm xã hội để cùng doanh nghiệp tháo gỡ cũng như xử lý rốt ráo là thông điệp mà lãnh đạo BHXH tỉnh An Giang vừa đưa ra.

Theo báo cáo, toàn tỉnh An Giang đang có 1.813 trong tổng số 19.725 đơn vị sử dụng lao động chậm đóng từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền chậm đóng 113 tỷ đồng.

Một cuộc phối hợp làm việc với doanh nghiệp nợ BHXH ở An Giang. Ảnh: BH

Trước tình hình này, tại hội nghị ký kết với Viện kiểm sát nhân dân tỉnh mới đây, Giám đốc BHXH tỉnh An Giang Đặng Văn Nở, nhấn mạnh để xử lý rốt ráo chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT thời gian tới cần phải tập trung vào những địa bàn, lĩnh vực và nhóm đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, qua đó phòng ngừa từ sớm, từ xa. Công tác tuyên truyền gắn với làm rõ quyền, nghĩa vụ của người sử dụng lao động, người lao động; những hành vi vi phạm và hậu quả pháp lý có thể phát sinh…

Từ thực tế đó, hoạt động ký kết phối hợp giữa BHXH tỉnh và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang đã đặt ra yêu cầu làm việc trực tiếp với từng doanh nghiệp, trong từng giai đoạn.

Cụ thể, trong tháng 11/2026, công tác tuyên truyền đến các doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT được đẩy mạnh; tập trung vào các quy định pháp luật về BHXH, BHYT, Nghị quyết số 205/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn liên quan. Tiếp theo là rà soát, xử lý những doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng kéo dài. BHXH tỉnh sẽ cung cấp danh sách các đơn vị vi phạm cho Viện kiểm sát nhân dân tỉnh để hai bên đánh giá hành vi, xác định hướng phối hợp và tổ chức đôn đốc, làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp vi phạm.

Khi cơ quan BHXH chủ động vào cuộc, doanh nghiệp được hỗ trợ tháo gỡ khó khăn nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm đến cùng với nghĩa vụ của mình, chính sách BHXH, BHYT trở thành điểm tựa bền vững cho người lao động ở An Giang.