TP. Hồ Chí Minh: Củng cố ba trụ cột chăm sóc sức khỏe người dân

Đội chăm sóc sức khỏe liên tục ở TP. Hồ Chí Minh được triển khai khá hiệu quả. Ảnh: Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh

Nâng cao vai trò điều phối của Sở Y tế

Theo Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng, tính đến hết tháng 10/2026, toàn Thành phố đã khám sức khỏe cho 6.833.898 người, tương đương 53,5% dân số Thành phố. Trong đó, hơn 6,1 triệu người đã được lập hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt 90% số người được khám.

Như vậy, từ nay đến cuối năm, TP. Hồ Chí Minh còn phải tổ chức khám sức khỏe cho hơn 5,9 triệu người dân. Bình quân, mỗi ngày cần khám khoảng 94.000 người mới có thể hoàn thành mục tiêu đề ra.

Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, muốn thực hiện được mục tiêu này cần phải củng cố vững chắc ba trụ cột (Sở Y tế – Chính quyền địa phương và trạm y tế), từ đó phân nhiệm cụ thể cho từng trụ cột: Sở Y tế điều phối các bệnh viện công lập đồng hành, hỗ trợ chuyên môn; chính quyền địa phương bảo đảm điều kiện hoạt động và trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện; trạm y tế chủ động tiếp nhận hỗ trợ, nâng cao năng lực và đổi mới phương thức chăm sóc.

Theo ông Tăng Chí Thượng, từ thực tiễn triển khai các chương trình y tế cộng đồng tại TP. Hồ Chí Minh, muốn nâng cao chất lượng y tế cơ sở, bên cạnh sự hỗ trợ chuyên môn của ngành y tế, nhất thiết phải có sự lãnh đạo của cấp ủy, sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên và trách nhiệm của chính quyền địa phương. Đồng thời, chính Trạm Y tế phải chủ động đổi mới, chuyển sự hỗ trợ thành năng lực phục vụ người dân.

Chăm sóc sức khỏe ban đầu gắn với đời sống của từng gia đình, từng khu dân cư. Từ phòng, chống dịch bệnh, khám sức khỏe, phát hiện sớm nguy cơ đến quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi và hỗ trợ người hạn chế đi lại… mỗi hoạt động đều cần chuyên môn y tế, điều kiện tổ chức thực hiện và sự tham gia của cộng đồng.

“Sự phát triển bền vững của y tế cơ sở cần được xây dựng trên một cơ chế phối hợp rõ trách nhiệm, có kế hoạch chung và được đánh giá bằng kết quả chăm sóc sức khỏe người dân”, ông Tăng Chí Thượng cho biết.

Khám sàng lọc miễn phí cho người dân phường Sài Gòn. Ảnh: Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh

Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, Thành phố hiện có hệ thống bệnh viện đa khoa, chuyên khoa công lập với đội ngũ nhân lực giàu kinh nghiệm. Trách nhiệm của Sở Y tế là tổ chức, điều phối nguồn lực này để hỗ trợ trạm y tế theo nhu cầu thực tế, bảo đảm đúng năng lực, đúng địa bàn và hạn chế chồng chéo.

Thông qua Chương trình kết nối các bệnh viện với 168 trạm y tế xã, phường, đặc khu, Sở Y tế phân công bệnh viện đa khoa đồng hành với từng trạm, đồng thời huy động các bệnh viện chuyên khoa hỗ trợ toàn mạng lưới theo lĩnh vực. Mỗi trạm y tế nhờ đó có đầu mối hỗ trợ thường xuyên và được tiếp cận nguồn lực chuyên môn cần thiết.

Việc hỗ trợ phải bắt đầu từ khảo sát thực trạng: Trạm đang làm được gì, còn thiếu năng lực nào và cần những điều kiện gì để có thể tự thực hiện nhiệm vụ sau một thời gian được hỗ trợ. Trên cơ sở đó, bệnh viện và Trạm Y tế cùng xây dựng kế hoạch nâng cao năng lực, xác định mục tiêu, tiến độ, người chịu trách nhiệm và kết quả cần đạt.

Luân phiên bác sĩ, đào tạo thực hành, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn và phối hợp chuyển viện cần được tổ chức thành quá trình đồng hành liên tục. Khi chuyển giao một kỹ thuật, phải xác định người tiếp nhận, điều kiện triển khai và khả năng duy trì tại trạm. Khi hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính, phải gắn với hướng dẫn chuyên môn, thuốc, xét nghiệm và cơ chế phối hợp theo dõi người bệnh.

Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng

Nói về vai trò của chính quyền địa phương, ông Tăng Chí Thượng cho rằng, trước hết, UBND xã, phường, đặc khu cần quan tâm bảo đảm điều kiện để trạm y tế hoạt động thuận lợi. Những khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện làm việc và nguồn lực phải được rà soát, giải quyết theo thẩm quyền; những vấn đề vượt thẩm quyền cần được phối hợp, kiến nghị xử lý kịp thời.

Sự hỗ trợ chuyên môn chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng điều kiện tiếp nhận. Bác sĩ được tăng cường cần có nơi làm việc và điều kiện hành nghề phù hợp; kỹ thuật được chuyển giao cần có nhân lực, thiết bị và vật tư để triển khai; hoạt động chăm sóc tại nhà cần có sự kết nối với địa bàn dân cư.

“Chính quyền địa phương còn giữ vai trò quyết định trong huy động cộng đồng. Trong khám sức khỏe toàn dân, đó là chỉ đạo rà soát danh sách, tổ chức vận động, bố trí thời gian và địa điểm phù hợp, hỗ trợ những người gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ”, Bác sĩ Tăng Chí Thượng cho biết.

Đối với Đội chăm sóc sức khỏe liên tục, đó là kết nối nhân viên y tế với khu phố, ấp, các đoàn thể và cộng tác viên sức khỏe cộng đồng để tiếp cận từng hộ gia đình, theo dõi những người cần được chăm sóc.

Trong phòng, chống dịch bệnh, chính quyền địa phương chỉ đạo các lực lượng phối hợp với trạm y tế thực hiện giám sát, xử lý nguy cơ, truyền thông và vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Trước xu hướng già hóa dân số, địa phương cần quan tâm tổ chức các hoạt động chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng, huy động tổ chức xã hội, đoàn thể và tình nguyện viên tham gia; phối hợp với trạm y tế theo dõi sức khỏe, hỗ trợ sinh hoạt, phục hồi chức năng và chăm sóc những người có hoàn cảnh khó khăn.

Hàng ngàn người dân phường Long Trường cũng đã được khám sức khỏe miễn phí. Ảnh: Lê Văn

Trụ cột thứ 3, trạm y tế là nơi trực tiếp chuyển các chủ trương, nguồn lực và sự phối hợp thành dịch vụ chăm sóc người dân. Vì vậy, sự chủ động và trách nhiệm của trạm là trụ cột thiết yếu trong “kiềng ba chân”.

Mỗi trạm y tế cần nắm chắc đặc điểm dân cư, nhu cầu chăm sóc và những vấn đề sức khỏe ưu tiên trên địa bàn; tự đánh giá năng lực, xác định khoảng trống và đề xuất nội dung hỗ trợ cụ thể. Việc tiếp nhận hỗ trợ phải gắn với phân công nhân viên học tập, thực hành, tiếp nhận kỹ thuật và duy trì hoạt động sau chuyển giao.

Đổi mới còn thể hiện ở cách tổ chức chăm sóc. Trạm cần chủ động sử dụng kết quả khám sức khỏe, hồ sơ sức khỏe điện tử và thông tin từ cộng đồng để lập danh sách người cần theo dõi, phân tầng nguy cơ, hẹn tái khám và phối hợp chăm sóc phù hợp.

Thông qua các Đội chăm sóc sức khỏe liên tục, trạm có thể tăng cường tiếp cận hộ gia đình, theo dõi người mắc bệnh mạn tính, phát hiện những thay đổi về sức khỏe và phối hợp xử trí kịp thời. Sự gắn bó với cộng đồng cũng giúp trạm hiểu rõ hơn những rào cản khiến người dân chưa đến khám hoặc chưa duy trì điều trị.

"Niềm tin của người dân được xây dựng từ những việc cụ thể, được hướng dẫn rõ ràng, được theo dõi đúng hẹn, được giải đáp khi cần và được kết nối với bệnh viện kịp thời khi vượt khả năng của trạm.

Khi sự phối hợp ấy trở thành nề nếp, các chương trình y tế cộng đồng sẽ tạo được sự tiếp nối sau mỗi đợt triển khai. Người dân được theo dõi sức khỏe lâu dài, được hỗ trợ đúng lúc và được chăm sóc ngày càng tốt hơn ngay tại nơi sinh sống. Đó chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững của y tế cơ sở", ông Tăng Chí Thượng cho biết.