Đưa chính sách an sinh đến gần hơn với nông dân từ mỗi chi, tổ Hội

Tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện cho hội viên hội nông dân.

Đưa chính sách về tận chi, tổ Hội

Với đặc thù thu nhập phụ thuộc mùa vụ, giá nông sản, thời tiết, việc tham gia BHXH tự nguyện lâu dài vẫn là bài toán khó với nhiều nông dân. Bởi vậy, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, thông tin cần đến đúng người, đúng thời điểm, được giải thích bằng cách gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Đó cũng là lý do sự phối hợp giữa Hội Nông dân Việt Nam với BHXH Việt Nam ngày càng đi sâu xuống cơ sở. Quy chế phối hợp số 04/QCPH-HND-BHXH giai đoạn 2022-2025 được ký ngày 14/7/2022, hướng tới tăng trách nhiệm của hai bên trong tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, bảo đảm quyền lợi người tham gia, đặc biệt là hội viên nông dân.

Tại tỉnh Nghệ An, cách làm được lựa chọn là đưa BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình vào những hoạt động vốn đã quen thuộc với nông dân. Đại diện Hội Nông dân, BHXH tỉnh cho biết, giai đoạn 2022-2025, nội dung chính sách được lồng ghép vào sinh hoạt của gần 2.000 chi hội, tổ hội nghề nghiệp, qua đó tạo thêm những điểm tiếp cận thường xuyên ngay tại cộng đồng.

Cùng với kênh sinh hoạt Hội, hơn 1.400 hội nghị đối thoại, tuyên truyền trực tiếp được tổ chức, giúp cán bộ BHXH, cán bộ Hội gặp gỡ người dân, giải đáp từng băn khoăn về mức đóng, phương thức đóng, quyền lợi được hưởng. Nghệ An cũng xây dựng 94 mô hình điểm phát triển người tham gia, tạo hạt nhân để kinh nghiệm tuyên truyền tiếp tục lan tỏa tại cơ sở.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của tỉnh Nghệ An là tuyên truyền được đặt song hành với chính sách hỗ trợ. Địa phương chú trọng tham mưu nguồn lực từ ngân sách tỉnh, qua đó tạo thêm điều kiện để người dân tham gia bảo hiểm. Với nhóm có thu nhập chưa ổn định, khoản hỗ trợ có thể trở thành “cú hích” để quyết định tham gia được đưa ra sớm hơn.

Thực tế toàn quốc cũng khẳng định hiệu quả của hướng tiếp cận này. Giai đoạn 2022-2025, Hội Nông dân các tỉnh, thành phố tổ chức 21.659 hội nghị tuyên truyền, tư vấn, đối thoại với gần 1,7 triệu lượt người. Hoạt động truyền thông còn được mở rộng qua tập huấn, hội thảo, hội thi, cổng thông tin điện tử, phát thanh - truyền hình, mạng xã hội.

Qua quá trình triển khai, hơn 705.600 nông dân được vận động tham gia BHXH tự nguyện; hơn 11,36 triệu lượt nông dân được vận động tham gia BHYT. Báo cáo đánh giá việc đưa chính sách vào sinh hoạt chi, tổ Hội, gắn với phong trào, mô hình sản xuất kinh doanh là phương thức phù hợp, có sức lan tỏa tại khu vực nông thôn.

Điều quan trọng nằm ở cách truyền thông trực tiếp tạo ra sự tương tác hai chiều. Thay cho việc người dân tiếp nhận thông tin một chiều, mỗi buổi đối thoại trở thành nơi họ có thể hỏi về trường hợp cụ thể của gia đình. Qua đó, chính sách BHXH tự nguyện, BHYT được giải thích bằng những quyền lợi thiết thực gắn với chăm sóc sức khỏe, thu nhập khi về già.

Kinh nghiệm từ Nghệ An cũng đặt ra yêu cầu mới cho giai đoạn tiếp theo. Đại diện địa phương đề xuất tiếp tục nâng cao năng lực cán bộ Hội, đẩy mạnh truyền thông số, xây dựng sản phẩm bằng tiếng dân tộc thiểu số phù hợp từng địa bàn, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận tới những nhóm hội viên còn gặp trở ngại về thông tin.

Một nhiệm vụ khác là phối hợp rà soát, chuẩn hóa dữ liệu hội viên. Việc xác định rõ người đã tham gia, người chưa tham gia, nhóm có nguy cơ gián đoạn sẽ giúp hoạt động tuyên truyền đi đúng đối tượng. Dữ liệu cũng tạo cơ sở giao chỉ tiêu sát thực tế, theo dõi kết quả vận động, hỗ trợ người dân duy trì quá trình tham gia bền vững.

Từ “nhà nông tiết kiệm” đến những mô hình an sinh gần dân

Nếu Nghệ An tạo độ phủ thông qua mạng lưới chi, tổ Hội, Phú Thọ cho thấy sức lan tỏa của những mô hình gắn an sinh với đời sống hằng ngày. Giai đoạn 2022-2025, Hội Nông dân, BHXH tỉnh đã tổ chức hơn 1.200 hội nghị đối thoại, tập huấn trực tiếp tại cơ sở, đưa thông tin chính sách tới gần người dân bằng hình thức trao đổi trực tiếp.

Qua hoạt động phối hợp, địa phương vận động trên 30.000 hội viên tham gia BHXH tự nguyện, khoảng 368.000 hội viên có thẻ BHYT. Đằng sau những con số ấy là quá trình cán bộ Hội, cán bộ BHXH thường xuyên bám địa bàn, tiếp cận từng nhóm dân cư, giải đáp băn khoăn, giúp người dân nhìn thấy giá trị dài hạn của việc chủ động chuẩn bị an sinh.

Một cách làm đáng chú ý là mô hình “Nhà nông tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện”. Thay vì coi khoản đóng BHXH là một nghĩa vụ tài chính lớn phát sinh tại một thời điểm, mô hình hướng người dân hình thành thói quen dành một phần thu nhập để chuẩn bị cho tuổi già. Cách tiếp cận này phù hợp hơn với đặc điểm nguồn thu của nhiều hộ nông dân.

Bên cạnh đó, mô hình “Hỗ trợ, tặng thẻ BHYT cho hội viên nông dân thu nhập thấp, khó khăn” tạo thêm điểm tựa cho những trường hợp còn hạn chế về điều kiện kinh tế. Các mô hình tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện, hỗ trợ thẻ BHYT tại Phú Thọ cũng được báo cáo tổng kết ghi nhận trong nhóm cách làm tiêu biểu tại địa phương.

Mô hình “Thôn/Phường/Xã an sinh” tiếp tục mở rộng phạm vi từ từng cá nhân sang cộng đồng dân cư. Khi BHXH tự nguyện, BHYT trở thành nội dung được cùng bàn bạc, vận động trong cộng đồng, mỗi hội viên tham gia có thể trở thành một tuyên truyền viên, chia sẻ trải nghiệm với người thân, hàng xóm, tạo hiệu ứng lan tỏa tự nhiên hơn.

Trên phạm vi cả nước, cách làm dựa vào mô hình cơ sở đã tạo được mạng lưới khá rộng. Các cấp Hội xây dựng, duy trì 643 mô hình tuyên truyền, vận động BHXH tự nguyện với 32.598 người tham gia; 406 mô hình BHYT hộ gia đình với 392.536 người; 703 mô hình kết hợp BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình với 45.602 người.

Các tỉnh, thành Hội còn vận động tổ chức, cá nhân hỗ trợ 31.829 thẻ BHYT, 153 sổ BHXH tự nguyện cho nông dân. Những nguồn lực này góp phần giảm áp lực chi phí ban đầu cho hội viên khó khăn, tạo cơ hội để người dân tiếp cận chính sách, từng bước hình thành quá trình tham gia lâu dài.

Điểm mạnh của mạng lưới Hội nằm ở khả năng tiếp cận trực tiếp từng gia đình. Cán bộ Hội, cộng tác viên, hội viên tiêu biểu đều là những người hiểu địa bàn, gần gũi với nông dân. Qua sinh hoạt chi, tổ Hội, họ có thể giải thích chính sách theo từng hoàn cảnh, tiếp tục theo dõi, hỗ trợ người tham gia trong quá trình đóng BHXH, BHYT.

Trong giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh truyền thông theo hướng “thuyết phục - chuyển đổi hành vi - phát triển bền vững người tham gia”; tăng đối thoại tại cơ sở, nâng năng lực đội ngũ tuyên truyền, xây dựng tài liệu dễ hiểu theo từng nhóm nông dân, tiếp tục nhân rộng mô hình gắn phát triển sinh kế với an sinh xã hội.

Từ những buổi sinh hoạt chi Hội ở Nghệ An đến mô hình “Nhà nông tiết kiệm” tại Phú Thọ, điểm chung nằm ở việc đưa chính sách về gần đời sống nông dân. Khi mỗi cán bộ Hội trở thành cầu nối, mỗi mô hình trở thành một điểm tựa, BHXH tự nguyện, BHYT dần hiện diện như lựa chọn chủ động để người nông dân bảo vệ sức khỏe, tích lũy an sinh cho tuổi già.