Duy trì và mở rộng điểm tựa an sinh cho hàng triệu nông dân

Hội nghị tổng kết thực hiện Quy chế phối hợp công tác giai đoạn 2022-2025.

Chiều 28/10, tại TP. Hà Nội, BHXH Việt Nam phối hợp Hội Nông dân Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện Quy chế phối hợp công tác giai đoạn 2022-2025. Hội nghị đồng thời mở ra giai đoạn phối hợp mới, với yêu cầu đưa chính sách BHXH, BHYT tiếp cận sâu hơn tới hội viên, nông dân trên cả nước.

Hơn 700 nghìn nông dân được vận động tham gia BHXH tự nguyện

Phát biểu tại Hội nghị, ông Đào Việt Ánh, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam nhấn mạnh, BHXH, BHYT là những chính sách an sinh xã hội quan trọng, có ý nghĩa thiết thực đối với người dân khu vực nông nghiệp, nông thôn. Đặc thù thu nhập phụ thuộc mùa vụ, thời tiết, thị trường khiến nhu cầu xây dựng một điểm tựa an sinh dài hạn càng trở nên cấp thiết.

Trong nhiều năm qua, BHXH Việt Nam cùng Hội Nông dân Việt Nam đã duy trì phối hợp trong tuyên truyền, vận động, tổ chức thực hiện chính sách. Mạng lưới Hội rộng khắp, khả năng tiếp cận trực tiếp từng hội viên trở thành lợi thế để chính sách BHXH tự nguyện, BHYT đi sâu hơn vào cộng đồng dân cư, nhất là tại khu vực nông thôn.

Kết quả giai đoạn 2022-2025 cho thấy quy mô phối hợp ngày càng được mở rộng. 34/34 tỉnh, thành phố đã ký Quy chế, chương trình hoặc kế hoạch phối hợp giữa Hội Nông dân với cơ quan BHXH cùng cấp. Các cấp Hội đã vận động trên 700 nghìn nông dân tham gia BHXH tự nguyện, hơn 11,3 triệu nông dân tham gia BHYT.

Cùng với phát triển người tham gia, các tổ chức, cá nhân đã được vận động hỗ trợ gần 32 nghìn thẻ BHYT dành cho hội viên, nông dân có hoàn cảnh khó khăn. Những tấm thẻ ấy mang ý nghĩa thiết thực đối với các gia đình có thu nhập hạn chế, giúp người dân có thêm điểm tựa tài chính khi phát sinh nhu cầu khám, chữa bệnh.

Nhiều cách làm gần gũi với đời sống nông dân cũng được hình thành tại cơ sở. “Câu lạc bộ nông dân hướng tới lương hưu” tại Hà Tĩnh hay mô hình “Nuôi heo đất tham gia BHYT, BHXH tự nguyện” tại TP. Cần Thơ cho thấy tuyên truyền chính sách có thể được chuyển hóa thành những hoạt động cụ thể, phù hợp điều kiện kinh tế, sinh hoạt của từng địa bàn.

Ông Đào Việt Ánh, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Theo ông Đào Việt Ánh, lợi thế “gần dân, hiểu dân” giúp cán bộ Hội đưa chính sách tới hội viên bằng những phương thức phù hợp với thực tế. Kết quả giai đoạn vừa qua đã tạo nền tảng về cơ chế phối hợp, phương thức tổ chức thực hiện, kinh nghiệm vận động để hai cơ quan tiếp tục kế thừa trong chặng đường 2026-2031.

Dư địa phát triển vẫn còn rất lớn, trong đó áng chú ý là nhóm người chưa tham gia, người từng tham gia rồi dừng đóng hoặc có nguy cơ gián đoạn quá trình đóng BHXH tự nguyện. “Việc xác định đúng từng nhóm, nắm bắt khả năng tài chính, thời điểm thu nhập phù hợp sẽ quyết định hiệu quả vận động trong giai đoạn tiếp theo”, ông Ánh nêu rõ.

Chuyển trọng tâm sang duy trì người tham gia bền vững

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Xuân Định, Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cho rằng, kết quả giai đoạn 2022-2025 vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai hệ thống tại một số địa phương. Phương thức tuyên truyền ở một số nơi chưa phù hợp từng nhóm đối tượng, năng lực tư vấn tại cơ sở còn hạn chế, việc chia sẻ các mô hình hiệu quả chưa thường xuyên.

Một vấn đề đáng lưu ý là phát triển người tham gia mới chưa gắn chặt với duy trì lâu dài. Với BHXH tự nguyện, đích đến của chính sách nằm ở việc người dân duy trì quá trình đóng để đủ điều kiện thụ hưởng lương hưu, BHYT khi về già. Số lượng phát triển mới sẽ giảm ý nghĩa nếu người tham gia rời hệ thống sau một vài năm.

Theo ông Nguyễn Xuân Định, cách phối hợp trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh theo mục tiêu, kết quả cụ thể; tăng tư vấn, đối thoại, đồng hành, hỗ trợ hội viên. Bên cạnh vận động người mới, hai hệ thống cần quan tâm những trường hợp đã gián đoạn, tìm hiểu nguyên nhân, hỗ trợ họ có điều kiện quay trở lại hệ thống an sinh.

Ông Nguyễn Xuân Định, Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Muốn làm được điều đó, dữ liệu trở thành một công cụ quan trọng. Việc rà soát, đối soát thông tin có thể giúp nhận diện nhóm hội viên còn tiềm năng tham gia BHXH tự nguyện, phân loại theo độ tuổi, địa bàn, điều kiện thực tế. Trên cơ sở dữ liệu, hoạt động tuyên truyền có thể tiếp cận đúng người, đúng nhu cầu thay cho vận động dàn trải.

Chuyển đổi số cũng được xác định là một hướng phối hợp quan trọng trong giai đoạn mới. Dữ liệu về người tham gia mới, người đang duy trì, người gián đoạn cần được theo dõi rõ ràng hơn. Khi người dân đóng BHXH tự nguyện, khả năng nhận thông tin xác nhận kịp thời cũng góp phần tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin đối với chính sách.

Một nhiệm vụ khác là nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tuyên truyền viên, nhân viên hỗ trợ tại cơ sở. “Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều cán bộ Hội tại địa phương là nhân sự mới. Kiến thức về BHXH, BHYT, kỹ năng tư vấn, khả năng giải thích quyền lợi cần tiếp tục được bồi dưỡng để chính sách được truyền tải dễ hiểu, sát nhu cầu”, ông Định nhấn mạnh.

Bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, ông Định cũng cho rằng, việc huy động xã hội hóa cũng được đặt ra nhằm hỗ trợ hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Những mô hình tặng thẻ BHYT, hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện có thể trở thành cách thức chia sẻ thiết thực, giúp người dân duy trì quá trình tham gia trong những thời điểm thu nhập gặp khó khăn.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Giai đoạn tới cũng đặt ra mục tiêu cao hơn về diện bao phủ. Theo Chiến lược phát triển ngành BHXH Việt Nam đến năm 2030, khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi được định hướng tham gia BHXH; nông dân, lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi. BHYT hướng tới mục tiêu bao phủ toàn dân.

Quy chế phối hợp giai đoạn 2026-2031 đặt ra yêu cầu cụ thể hóa nhiệm vụ theo từng cấp, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ, kết quả thực hiện. Tinh thần được hai cơ quan hướng tới là lấy hội viên, nông dân làm trung tâm, quyền lợi của người tham gia làm mục tiêu, kết quả thực chất, bền vững làm thước đo cho hiệu quả phối hợp.