Xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính tầm nhìn đến năm 2045

Chiến lược về xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 tập trung vào ba trụ cột.

Bộ Nội vụ vừa dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành Chiến lược về xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo dự thảo, Nghị quyết của Chính phủ nhằm thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 1/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Kế hoạch số 03-KH/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 13-CTr/ĐU ngày 29/6/2026 của Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ.

Nghị quyết bảo đảm bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đặt xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự giám sát của Nhân dân; gắn với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.

Trong đó, tập trung vào ba trụ cột gồm: Thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính. Thể chế tạo lập khuôn khổ, chuẩn mực và cơ chế kiểm soát; nền công vụ tổ chức thực hiện các yêu cầu liêm chính trong hoạt động công vụ; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là chủ thể trực tiếp hiện thực hóa các chuẩn mực đó.

Dự thảo cũng xác định xây dựng, thực hành và lan tỏa văn hóa liêm chính là yêu cầu xuyên suốt, tạo nền tảng giá trị và môi trường xã hội thúc đẩy hành vi liêm chính, không cấu trúc thành một trụ cột độc lập. Dữ liệu, công nghệ, giám sát, phản hồi, quản trị rủi ro và theo dõi, đánh giá là các yếu tố hỗ trợ xuyên suốt cho cả ba trụ cột. Lấy phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc làm trọng tâm; gắn phòng ngừa với kiểm soát quyền lực, nhận diện và quản trị rủi ro liêm chính, kiểm soát xung đột lợi ích; đồng thời bảo đảm phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Cùng với đó, bảo đảm tính kế thừa, đồng bộ, liên thông và hiệu quả; ưu tiên sử dụng các cơ chế, nhiệm vụ, kết quả, dữ liệu và nguồn lực hiện có; chỉ bổ sung nhiệm vụ, công cụ hoặc chỉ tiêu khi thực sự có khoảng trống. Việc thiết kế nhiệm vụ phải xác định rõ sản phẩm hoặc kết quả đầu ra, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời gian thực hiện và mối liên hệ với hệ thống theo dõi, đánh giá.

Dự thảo cũng đề ra mục tiêu, đến năm 2030, tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng và thực hành liêm chính; tăng cường sự gắn kết giữa ba trụ cột; nâng cao hiệu quả công khai, minh bạch, giải trình, kiểm soát quyền lực, xung đột lợi ích và phòng ngừa rủi ro. Gắn thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ với chất lượng công việc, trách nhiệm phục vụ Nhân dân và thực hành văn hóa liêm chính trong xã hội.

Cụ thể, về thể chế liêm chính, đến hết năm 2028, xác định vướng mắc về quy định, thẩm quyền, trách nhiệm trong phạm vi triển khai, làm rõ căn cứ, phương án và cơ quan xử lý; đến năm 2030 có kết quả theo dõi việc giải quyết và trách nhiệm tiếp tục xử lý nội dung chưa hoàn thành.

Về nền công vụ liêm chính, đến năm 2027, xác định quy trình ưu tiên tại 3 bộ, ngành và 3 địa phương được lựa chọn theo tiêu chí; đến hết năm 2028, hoàn thành rà soát và có kết quả áp dụng bước đầu biện pháp cải thiện. Hoàn thành đánh giá thí điểm trước ngày 1/7/2029; đến năm 2030, đánh giá kết quả về trách nhiệm, phối hợp, công khai, xử lý phản ánh và chất lượng phục vụ.

Về đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính, đến năm 2027, xác định nhóm vị trí, tình huống và tài liệu cần ưu tiên cập nhật; đến hết năm 2028, bổ sung nội dung cần thiết, đưa vào bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ theo kế hoạch được phê duyệt. Đến năm 2030, đánh giá khả năng vận dụng và điều kiện thực hành, lồng ghép trong cơ chế quản lý, đánh giá hiện hành.

Về thực hành liêm chính trong xã hội, đến hết năm 2028, lựa chọn, đưa vào sử dụng nội dung, tài liệu phù hợp trong giáo dục, hỗ trợ doanh nghiệp và truyền thông cộng đồng; đến năm 2030, đánh giá tính phù hợp, khả năng áp dụng và tiếp cận kênh phản ánh trong phạm vi triển khai. Phân biệt nghĩa vụ pháp lý với nội dung khuyến khích; không phát sinh điều kiện kinh doanh hoặc thủ tục chứng nhận liêm chính.

Tầm nhìn đến năm 2045 là đưa liêm chính trở thành giá trị nền tảng trong quản trị quốc gia và đời sống xã hội; xây dựng đồng bộ ba trụ cột, thực hành rộng rãi văn hóa liêm chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Dự thảo Nghị định cũng xác định các nhóm nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình thực hiện cụ thể; cũng như nêu ra những tác động dự kiến, khó khăn, thách thức phát sinh và hướng xử lý.

Theo đó, dự thảo xác định bốn nhóm nhiệm vụ chủ yếu gồm:

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện thể chế liêm chính: Nâng cao chất lượng xây dựng, thi hành pháp luật; ưu tiên xử lý vướng mắc về thẩm quyền, trách nhiệm và phối hợp, nhất là trong quản lý nguồn lực công; sử dụng kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán để phòng ngừa, kiểm soát xung đột lợi ích và theo dõi khắc phục.

Thứ hai, xây dựng nền công vụ liêm chính: Làm rõ trách nhiệm trong toàn bộ quá trình giải quyết công việc; cải thiện quy trình có nhiều chủ thể tham gia, còn khó khăn sau phân cấp, sắp xếp bộ máy; khai thác hồ sơ, dữ liệu và phản ánh để nâng cao chất lượng phối hợp, giải trình và phục vụ.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ liêm chính: Gắn chuẩn mực với chức trách, vị trí việc làm và kết quả nhiệm vụ; bổ sung tình huống thực hành vào tài liệu bồi dưỡng hiện có; tăng cường hướng dẫn, nêu gương, bảo vệ người thực hiện đúng pháp luật và bảo đảm điều kiện làm việc, đãi ngộ trong tiến trình cải cách chung.

Thứ tư, xây dựng, thực hành và lan tỏa văn hóa liêm chính: Kết nối giáo dục với môi trường nhà trường, gia đình, doanh nghiệp, cộng đồng; phổ biến pháp luật, truyền thông trên các kênh phù hợp; hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện quy tắc ứng xử, kiểm soát nội bộ và giao dịch trung thực.

Ngoài ra, còn xác định 9 nhóm nhiệm vụ ưu tiên gồm: Xây dựng kế hoạch và tổ chức thí điểm; rà soát, xử lý vướng mắc; phòng ngừa rủi ro và kiểm soát xung đột lợi ích; cải thiện quy trình công vụ; bồi dưỡng, hỗ trợ đội ngũ; giáo dục trong nhà trường; phổ biến pháp luật, văn hóa và truyền thông; hỗ trợ doanh nghiệp; theo dõi, đánh giá.