 |
| Ông Lưu Đức Huy phát biểu tại buổi họp báo. |
Thiết kế phương án nhằm tạo dư địa hỗ trợ người dân
Tại họp báo thường kỳ quý I của Bộ Tài chính ngày 9/4, ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, ngày 26/3/2026, Bộ Tài chính đã có văn bản gửi các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và tổ chức liên quan để lấy ý kiến về dự thảo Nghị định. Đồng thời, nội dung dự thảo cũng được công khai trên các cổng thông tin điện tử để tiếp nhận ý kiến rộng rãi từ xã hội. Dự kiến, sau khi được Quốc hội thông qua, chính sách mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là bổ sung khoản giảm trừ đối với hai lĩnh vực thiết yếu gắn trực tiếp với đời sống người dân là chi phí y tế và giáo dục. Theo đó, Bộ Tài chính đưa ra hai phương án.
Phương án thứ nhất đề xuất mức giảm trừ chi phí y tế khoảng 20 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục khoảng 21 triệu đồng/năm, tổng cộng 41 triệu đồng/năm. Phương án thứ 2 nâng mức giảm trừ lên 23 triệu đồng đối với y tế và 24 triệu đồng đối với giáo dục.
Theo ông Lưu Đức Huy, các mức đề xuất này được xây dựng trên cơ sở dữ liệu thống kê chi tiêu thực tế của người dân. Cụ thể, năm 2024, chi tiêu y tế bình quân khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm đối với khám chữa bệnh ngoại trú và từ 10-12 triệu đồng/năm đối với điều trị nội trú. Trong khi đó, chi tiêu cho giáo dục và đào tạo bình quân khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.
Trên cơ sở tỷ lệ người phụ thuộc bình quân khoảng 0,8 người trên một người nộp thuế, cơ quan soạn thảo ước tính tổng chi phí liên quan đến y tế và giáo dục cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc vào khoảng 20,4 triệu đồng/năm đối với y tế và 19,2 triệu đồng/năm đối với giáo dục. Từ đó, các phương án giảm trừ được thiết kế với mức cao hơn thực tế chi tiêu, nhằm tạo dư địa hỗ trợ người dân.
Đáng chú ý, theo phân tích của Bộ Tài chính, mức giảm trừ trong phương án 1 tương đương khoảng gấp 2 lần chi tiêu y tế nội trú và khoảng 2,2 lần chi tiêu giáo dục bình quân năm 2024. Điều này cho thấy định hướng chính sách không chỉ bám sát thực tế mà còn tính đến yếu tố dự phòng, chia sẻ gánh nặng chi phí cho người dân.
Đại diện Bộ Tài chính cũng cho biết, trong mức giảm trừ gia cảnh hiện hành đã bao gồm một phần chi phí sinh hoạt cơ bản, trong đó có chi cho y tế và giáo dục. Tuy nhiên, việc bổ sung khoản giảm trừ riêng lần này là phần hỗ trợ thêm, được tính toán dựa trên số liệu cụ thể nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn đời sống.
Về tác động ngân sách, nếu áp dụng phương án 2, dự kiến số giảm thu ngân sách khoảng hơn 7.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, đổi lại, chính sách sẽ góp phần giảm đáng kể nghĩa vụ thuế của người dân. Theo tính toán, một cá nhân có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng và có người phụ thuộc có thể chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân; chỉ khi thu nhập vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng mới phát sinh nghĩa vụ thuế, và phần thu nhập tăng thêm chỉ chịu thuế suất 5% ở bậc thấp nhất.
“Định hướng của chính sách lần này là mang tính khoan thư sức dân, lấy giảm trừ làm trọng tâm để giảm áp lực thuế, qua đó hỗ trợ người dân và bảo đảm an sinh xã hội”, ông Lưu Đức Huy nhấn mạnh.
Tuân thủ chặt chẽ quy định về hoá đơn
Liên quan đến băn khoăn về tính khả thi khi triển khai, đặc biệt là yêu cầu hóa đơn, chứng từ đối với các khoản chi y tế và giáo dục, đại diện Bộ Tài chính cho biết việc thực hiện sẽ tuân thủ pháp luật về quản lý thuế. Theo quy định hiện hành, các khoản chi muốn được giảm trừ phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Hiện nay, với việc áp dụng hóa đơn điện tử, các cơ sở kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên bắt buộc phải xuất hóa đơn. Đối với lĩnh vực y tế và giáo dục (là các ngành nghề kinh doanh có điều kiện) yêu cầu về hóa đơn, chứng từ càng phải được thực hiện nghiêm. So với trước đây khi còn áp dụng hóa đơn giấy với ngưỡng 200.000 đồng có thể không cần xuất hóa đơn, hiện nay các giao dịch cơ bản đều phải được ghi nhận đầy đủ.
Bộ Tài chính khẳng định, không có lý do gì người dân đã chi trả chi phí hợp pháp lại không được cấp hóa đơn để làm căn cứ giảm trừ thuế. Trường hợp vi phạm quy định về hóa đơn, cả bên cung cấp dịch vụ và bên liên quan đều có thể bị xử lý theo pháp luật.
Hiện các phương án vẫn đang được tiếp tục lấy ý kiến và hoàn thiện. Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, tiếp thu các ý kiến xác đáng để chỉnh lý dự thảo, bảo đảm khi ban hành, chính sách vừa hỗ trợ người dân, vừa khả thi trong thực hiện và phù hợp với cân đối ngân sách.
Việc điều chỉnh chính sách thuế theo hướng tăng giảm trừ cho các nhu cầu thiết yếu như y tế và giáo dục được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố hệ thống an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
