Siết quản lý giá thuốc, thiết bị y tế từ nhập khẩu đến sử dụng

Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại họp báo.

Giá được quản lý qua nhiều khâu, không chỉ tại thời điểm nhập khẩu

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026, trước câu hỏi liên quan đến vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần đầu tư y tế Việt Mỹ và tình trạng nâng giá thuốc, thiết bị y tế nhập khẩu, Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đã thông tin về cơ chế kiểm soát hiện hành cũng như các giải pháp quản lý trong thời gian tới.

Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cho biết đã khởi tố vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần đầu tư y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan, khởi tố 9 bị can về 3 tội danh.

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, thông qua thông tin từ các cơ quan chức năng và cơ quan báo chí, Bộ Y tế đã nắm được việc giá một số thiết bị y tế, thuốc trước khi nhập khẩu vào Việt Nam có dấu hiệu được nâng lên so với giá ở nước ngoài.

Bộ Y tế đã phối hợp, cung cấp các thông tin và nội dung liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng phục vụ quá trình xác minh, xử lý vụ việc.

Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết, việc quản lý giá thiết bị y tế và thuốc nhập khẩu hiện được phân định trách nhiệm theo từng khâu, từ giá nhập khẩu, kê khai giá, đấu thầu, mua sắm đến quá trình sử dụng và thanh toán tại các cơ sở y tế.

Đối với thiết bị y tế, việc quản lý hiện thực hiện theo Nghị định số 98/2021/NĐ-CP và các quy định liên quan. Thiết bị được phân loại theo mức độ rủi ro thành 4 loại A, B, C và D. Với thiết bị loại A, B, doanh nghiệp thực hiện công bố theo quy định; đối với loại C, D, Bộ Y tế thực hiện cấp số lưu hành.

Số lượng, chủng loại thiết bị y tế trên thị trường rất lớn và đa dạng, từ các hệ thống máy móc, thiết bị lớn đến dụng cụ y tế nhỏ, thiết bị thông minh và các sản phẩm sinh học.

Theo Thứ trưởng, pháp luật hiện hành không áp dụng cơ chế Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế. Giá thiết bị được quản lý thông qua pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và các quy định pháp luật có liên quan. Bộ Y tế hiện cũng nghiên cứu phương án quản lý giá thiết bị y tế theo toàn bộ chuỗi cung ứng và vòng đời sản phẩm thay vì chỉ tập trung ở từng khâu riêng lẻ.

Ở khâu nhập khẩu, quy định được áp dụng đối với cả thuốc và thiết bị y tế. Tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác của giá trị khai báo. Việc kiểm tra và xác định trị giá hải quan được thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan và thuế.

Theo Thứ trưởng, trong trường hợp có hành vi tạo lập các khâu trung gian ở nước ngoài để nâng giá hàng hóa trước khi nhập khẩu vào Việt Nam, việc phát hiện, xác minh và xử lý phải căn cứ đồng thời vào pháp luật về hải quan, thuế, kế toán và các quy định liên quan.

Do đó, kiểm soát tình trạng nâng giá không chỉ thuộc trách nhiệm của riêng ngành y tế mà đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan và các bộ, ngành liên quan.

Đối với thuốc, cơ chế quản lý và giám sát giá được thực hiện trong toàn bộ vòng đời, từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến mua sắm và sử dụng tại các cơ sở y tế.

Ngay từ khâu đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; các cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố.

Bộ Y tế đồng thời thực hiện rà soát mức giá công bố so với giá của các thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu của chính loại thuốc đó. Kết quả trúng thầu thuốc tại các cơ sở y tế được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, riêng việc thực hiện cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia thời gian qua đã giúp tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng.

Về giải pháp trong thời gian tới, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết Bộ Y tế sẽ thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về giảm khâu trung gian, giảm chi phí trong lĩnh vực thuốc và thiết bị y tế. Trước đó, Thủ tướng đã yêu cầu kiểm soát chặt giá thành từ gốc, loại bỏ các chi phí trung gian không cần thiết đối với thuốc và thiết bị y tế.

Dự kiến tại Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội trong tháng 10/2026, Bộ Y tế sẽ tham mưu Chính phủ sửa đổi các quy định pháp luật có liên quan, trong đó có Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh về thiết bị y tế. Bộ Y tế đã xác định đây là một trong những nội dung trọng tâm trong chương trình hoàn thiện pháp luật y tế năm nay.

Một trong những thay đổi căn bản được định hướng là quản lý thiết bị y tế theo toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo đến sử dụng, thu hồi và tiêu hủy.

Dự thảo sửa đổi Điều 113 cũng đang được xây dựng theo hướng quản lý thiết bị y tế xuyên suốt chuỗi cung ứng, bao gồm cả khâu xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối và quản lý giá.

Cùng với đó, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu về quản lý thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành, hệ thống phân phối đến giá và báo giá niêm yết khi thiết bị vào Việt Nam. Việc này nhằm tạo thêm nguồn thông tin để các cơ sở y tế tham khảo khi thực hiện mua sắm.

Danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh thiết bị y tế cũng sẽ được kê khai, cập nhật và công khai trên một cổng thông tin, qua đó giúp các cơ sở y tế có thêm căn cứ so sánh giá và lựa chọn nhà cung cấp.

Đối với một số nhóm sản phẩm đặc thù, Bộ Y tế tiếp tục nghiên cứu áp dụng cơ chế mua sắm tập trung, đàm phán giá, nhất là các thiết bị y tế có giá trị lớn, có tính độc quyền hoặc chỉ có một hãng cung cấp tại Việt Nam.

Bộ Y tế cũng dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án quản lý thiết bị y tế, trong đó tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm hoàn thiện công tác quản lý.

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm thuốc và thiết bị y tế có chất lượng được cung ứng đến người dân với mức giá phù hợp, đồng thời không để xảy ra đứt gãy chuỗi cung ứng.

Việt Nam phải vừa kiểm soát được giá và các chi phí trung gian, vừa bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc thiết yếu và thiết bị y tế phục vụ nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.