 |
| BS. CKII. Trần Quí Phương Linh, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, chia sẻ về ca bệnh. Ảnh: TG |
Câu chuyện cho thấy giá trị của khám sức khỏe không chỉ nằm ở việc phát hiện bệnh, mà còn ở khả năng kết nối người dân với hệ thống y tế để được xử trí và quản lý kịp thời.
Từ một chỉ số bất thường đến cuộc “chạy đua” cứu người
Ca bệnh trên được BS. CKII. Trần Quí Phương Linh, Khoa Huyết học truyền máu và Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cho biết mới đây. Theo BS. CKII. Trần Quí Phương Linh, trong chương trình khám sức khỏe mới đây của bệnh viện tại xã Cần Giờ, TP.HCM, có một người dân đến khám trong tình trạng lâm sàng gần như bình thường. Tổng phân tích nước tiểu, chức năng gan, thận, đường huyết và nhiều chỉ số khác không ghi nhận bất thường đáng kể. Người bệnh cũng không có những biểu hiện rõ ràng khiến bản thân nghĩ mình đang mắc một bệnh lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, kết quả công thức máu lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Người bệnh thiếu máu nặng, hemoglobin chỉ 8,4 g/dL, trong khi số lượng bạch cầu lên tới 522.000 tế bào/mm³.
Theo chuyên gia, hội chứng tăng bạch cầu được đặt ra khi số lượng bạch cầu vượt 100.000 tế bào/mm³. Tình trạng này có thể dẫn đến những biến chứng nặng do ảnh hưởng đến tuần hoàn, trong đó có nguy cơ tổn thương phổi và các biến chứng thần kinh. Ở trường hợp này, nguy cơ được nhận diện từ kết quả xét nghiệm chứ không phải từ những triệu chứng bên ngoài. Trước tình huống trên, Bệnh viện Lê Văn Thịnh nhanh chóng hội chẩn nội viện và liên hệ với Bệnh viện Chợ Rẫy để thống nhất hướng xử trí. Gia đình được thuyết phục đưa người bệnh đến bệnh viện tuyến chuyên sâu ngay trong đêm.
Khoảng 2 giờ sáng, người bệnh có mặt tại Bệnh viện Chợ Rẫy và được tiến hành gạn tách bạch cầu. Sau ba lần thực hiện, số lượng bạch cầu giảm xuống khoảng 100.000-150.000 tế bào/mm³. Nhưng xử trí tình trạng tăng bạch cầu mới chỉ là bước đầu. Các bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân dẫn đến sự bất thường rất lớn trong công thức máu. Kết quả xét nghiệm chuyên sâu cho thấy người bệnh có nhiễm sắc thể Philadelphia (Ph+), với 192/200 tế bào được khảo sát có chuyển đoạn t(9;22), tương ứng 96%. Người bệnh được xác định mắc bạch cầu mạn dòng tủy.
Sau đó, người bệnh được điều trị nhắm trúng đích bằng Imatinib. Sau 5 ngày điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, lượng bạch cầu giảm còn khoảng 99.000 tế bào/mm³. Người bệnh được chuyển sang điều trị ngoại trú, uống thuốc đều đặn và tiếp tục theo dõi. Từ một tình trạng có nguy cơ diễn tiến thành cấp cứu, người bệnh chuyển sang giai đoạn có thể quản lý như một bệnh mạn tính. BS. CKII. Trần Quí Phương Linh nhận định, điều đặc biệt ở trường hợp này là người bệnh gần như không biết mình đang mang một bệnh lý nghiêm trọng. Nếu không có lần khám sức khỏe và xét nghiệm công thức máu, bất thường có thể không được nhận diện ở thời điểm đó.
 |
| Bệnh viện Chợ Rẫy, cơ sở y tế tuyến cuối tại phía Nam. Ảnh: TG |
Từ một chỉ số xét nghiệm, một chuỗi xử trí đã được kích hoạt: phát hiện bất thường tại cơ sở khám, đánh giá nguy cơ, hội chẩn, liên hệ tuyến chuyên sâu, chuyển người bệnh trong đêm, xử trí cấp cứu, xác định bệnh và tiếp tục điều trị lâu dài.
Đó cũng là điểm được các bác sĩ nhấn mạnh trong báo cáo ca bệnh: hiệu quả của khám sức khỏe không dừng lại ở việc phát hiện một chỉ số bất thường. Điều quan trọng là hệ thống y tế có nhận diện đúng nguy cơ, chuyển người bệnh đến đúng nơi và tiếp tục điều trị hay không.
Hơn 5 triệu người đã được khám sức khỏe
Từ câu chuyện tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, ý nghĩa của chương trình khám sức khỏe toàn dân tại TP.HCM có thể được nhìn từ một góc độ khác: Không chờ đến khi người dân xuất hiện triệu chứng mới tiếp cận hệ thống y tế.
Không phải mọi bệnh lý đều biểu hiện rõ ngay từ đầu. Một số bất thường chỉ có thể được phát hiện qua xét nghiệm, đo các chỉ số sức khỏe hoặc quá trình sàng lọc. Với những trường hợp này, khám sức khỏe định kỳ tạo thêm một cơ hội để bệnh được nhận diện trước khi người bệnh xuất hiện những biểu hiện rõ ràng.
Theo Sở Y tế TP.HCM, đến ngày 21/9/2026, toàn thành phố đã có 5.018.955 người được khám sức khỏe, khám sàng lọc. Hơn 2 triệu trẻ em, học sinh đã được khám, đạt 77,1%; số người lao động được khám là hơn 832.000 người, đạt 18,5%. Tại 168 phường, xã, đặc khu, có 132 địa phương đạt tỷ lệ từ 30% dân số trở lên.
Những con số này cho thấy quy mô rất lớn của chương trình. Nhưng khi hàng triệu người đã được khám, câu hỏi tiếp theo không còn chỉ là “đã khám được bao nhiêu người?”, mà là “những kết quả sau khám được xử lý như thế nào?”
Trường hợp tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh là một ví dụ rõ về yêu cầu này. Một người có chỉ số bất thường cần được tư vấn, theo dõi hoặc chuyển khám chuyên sâu. Người đã mắc bệnh mạn tính cần được đưa vào quản lý lâu dài. Trường hợp có nguy cơ cao cần được đánh giá và can thiệp phù hợp.
BS. CKII. Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh nhận định, nếu kết quả khám chỉ dừng lại ở một lần ghi nhận trên giấy hoặc trong hệ thống dữ liệu mà không có bước theo dõi tiếp theo, giá trị của việc phát hiện sẽ bị giới hạn. Ngược lại, khi dữ liệu được cập nhật, người có bất thường được phân loại, chuyển tuyến đúng lúc và tiếp tục được theo dõi, một lần khám có thể trở thành điểm khởi đầu cho cả quá trình quản lý sức khỏe.
 |
| Khám sức khỏe toàn dân giúp sàng lọc bệnh. Ảnh: TG |
Đây cũng là hướng mà ngành Y tế TP.HCM đang triển khai khi kết hợp chương trình khám sức khỏe với hồ sơ sức khỏe điện tử. Ngành y tế đang từng bước số hóa việc thu thập và cập nhật thông tin, đồng thời triển khai chức năng để người dân chủ động khai báo thông tin khám sức khỏe trên Ứng dụng Công dân số trong trường hợp kết quả khám chưa được ghi nhận trên hồ sơ sức khỏe điện tử.
Từ “khám một lần” đến quản lý sức khỏe liên tục
Một vấn đề khác được đặt ra từ chương trình khám sức khỏe toàn dân là năng lực của y tế cơ sở trong việc tiếp nhận, theo dõi và xử lý các kết quả sau khám.
TP.HCM hiện triển khai mô hình kết nối bệnh viện với trạm y tế. Theo Sở Y tế TP.HCM, hiện 168/168 trạm y tế phường, xã, đặc khu đều có bệnh viện đồng hành và được kết nối với các bệnh viện chuyên khoa khi cần hỗ trợ chuyên sâu. Sự kết nối này được định hướng không chỉ phục vụ các đợt khám sức khỏe mà còn hỗ trợ đào tạo, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật, quản lý bệnh không lây nhiễm, cấp cứu ban đầu và chuyển tuyến.
Mô hình này tạo thành một chuỗi liên kết thay vì để mỗi cơ sở y tế hoạt động riêng lẻ.
Ở tuyến cơ sở, người dân được khám và phát hiện các yếu tố nguy cơ, bất thường sức khỏe. Những trường hợp cần đánh giá sâu hơn có thể được chuyển đến bệnh viện phù hợp. Sau điều trị, người bệnh có thể tiếp tục được theo dõi tại tuyến cơ sở với sự hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên.
Với người dân, điều này có ý nghĩa ở chỗ việc chăm sóc sức khỏe có thể bắt đầu ngay tại nơi sinh sống. Với hệ thống bệnh viện, việc phân loại và chuyển tuyến phù hợp giúp người bệnh tiếp cận đúng nơi có khả năng điều trị chuyên sâu.
Trường hợp người bệnh mắc bạch cầu mạn dòng tủy cho thấy rõ hơn vai trò của sự kết nối này. Nếu chỉ nhìn vào kết quả xét nghiệm tại một thời điểm, đó là một con số bất thường. Nhưng khi kết quả được bác sĩ nhận diện, hội chẩn và chuyển ngay đến nơi có khả năng xử trí, con số đó trở thành thông tin có giá trị trong quyết định điều trị.
Vì vậy, giá trị của khám sức khỏe toàn dân không nên chỉ được nhìn bằng số lượt khám đơn thuần. Đằng sau mỗi lượt khám là khả năng phát hiện một nguy cơ, một bệnh lý chưa có triệu chứng hoặc một vấn đề sức khỏe cần được quản lý.
Đây cũng là lý do chương trình hướng tới việc hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo thời gian. Khi dữ liệu được cập nhật liên tục, ngành y tế có thêm cơ sở để theo dõi tình trạng sức khỏe của từng người, đồng thời có dữ liệu để nhận diện nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng.
Từ góc độ an sinh xã hội, việc phát hiện bệnh sớm còn gắn với khả năng tiếp cận điều trị và bảo vệ tài chính cho người bệnh. Với những bệnh cần điều trị lâu dài, bảo hiểm y tế tiếp tục là một lớp bảo vệ quan trọng, giúp người tham gia có thêm điều kiện duy trì quá trình khám chữa bệnh và theo dõi sức khỏe.
