Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm trường hợp doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội

Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm trường hợp doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội.

Nợ BHXH bắt buộc là tình trạng người sử dụng lao động (doanh nghiệp, đơn vị) không đóng hoặc đóng không đầy đủ, không đúng thời hạn số tiền quỹ BHXH cho người lao động theo quy định của pháp luật. Hệ quả là người lao động không được giải quyết các quyền lợi kịp thời khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp. Cơ quan BHXH không thể xác nhận/chốt toàn bộ thời gian đóng BHXH khi người lao động nghỉ việc. Bên cạnh đó, còn ảnh hưởng đến việc thụ hưởng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của người lao động.

Trong những năm qua, hệ thống BHXH Việt Nam đã và đang triển khai quyết liệt hàng loạt giải pháp mạnh mẽ nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ đọng, bảo vệ quyền lợi an sinh tối đa cho người lao động. Cùng với quá trình cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện chính sách pháp luật, công tác quản lý thu BHXH đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN tính trên tổng số phải thu đã giảm đáng kể, từ khoảng 3,75% (năm 2016) xuống còn 2,54% (năm 2025). Kết quả này cho thấy, BHXH Việt Nam rất nỗ lực trong việc tăng cường quản lý thu, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH.

Gần đây, phản hồi kiến nghị của cử tri TP. Hồ Chí Minh do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến (Văn bản số 498/UBDNGS16 ngày 12/06/2026), về tình trạng người sử dụng lao động (doanh nghiệp, đơn vị) nợ BHXH, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, Bộ Tài chính cũng làm rõ:

Để từng bước giải quyết tình trạng một bộ phận doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người lao động, thời gian qua hệ thống pháp luật về BHXH đã được xây dựng, sửa đổi, cập nhật kịp thời, phù hợp với tình hình thực tiễn. Ngày 29/6/2024, Quốc hội đã thông qua Luật BHXH số 41/2024/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2025). Ngày 16/10/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN; khiếu nại, tố cáo về BHXH, trong đó đã làm rõ về các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH và tăng cường mạnh hơn nữa chế tài xử lý các hành vi này nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người lao động.

Ngày 24/12/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 126/2025/TT-BTC quy định quy trình kiểm tra lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Tài chính – Việc ban hành kịp thời Thông tư số 126/2025/TT-BTC, có thể nói vừa là bước cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, vừa nâng cao tính kịp thời trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Đồng thời, Bộ Tài chính chỉ đạo BHXH Việt Nam quyết liệt triển khai nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, bảo đảm quyền lợi của người lao động. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy thị trường trong nước, hỗ trợ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, đảm bảo nguồn lực phát triển để góp phần tuân thủ trách nhiệm tham gia BHXH cho người lao động.

Và tiếp tục chỉ đạo BHXH Việt Nam thực hiện quyết liệt:

Đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức của chủ doanh nghiệp và người lao động trong việc chấp hành pháp luật về BHXH, đặc biệt là nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý khi doanh nghiệp có hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH theo quy định của Luật BHXH năm 2024 và Bộ luật Hình sự năm 2015;

Thường xuyên đôn đốc người sử dụng lao động đóng tiền BHXH cho người lao động theo quy định của pháp luật. Hàng tháng, thống kê, rà soát, gửi thông báo đến từng đơn vị, doanh nghiệp có số tiền chậm đóng và thực hiện các biện pháp, giải pháp đôn đốc, thu hồi tiền chậm đóng với từng đơn vị;

Tăng cường công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đóng BHXH, BHYT, BHTN; kết hợp kiểm tra trực tiếp với kiểm tra từ xa đối với các đơn vị, doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng theo quy định tại Thông tư số 126/2025/TT-BTC, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời vi phạm;

Chủ động phối hợp với cơ quan Công an để theo dõi nắm bắt việc chậm đóng, trốn đóng BHXH của doanh nghiệp; kịp thời áp dụng các biện pháp khắc phục, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm khi doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng theo quy định tại Nghị định số 274/2025/NĐ-CP của Chính phủ; chuyển hồ sơ, kiến nghị khởi tố theo quy định tại Điều 216 Bộ luật Hình sự đối với các doanh nghiệp cố tình trốn đóng BHXH cho người lao động, tạo sự răn đe đối với các doanh nghiệp chưa có ý thức chấp hành tốt pháp luật về BHXH.