 |
| Công an tỉnh Đồng Nai đọc quyết định khở tố bị can. |
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai vừa khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với bà Trịnh Thị Hóa (sinh năm 1982, ngụ phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai) để điều tra làm rõ tội "Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức". Các quyết định trên đã được Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9, tỉnh Đồng Nai phê chuẩn.
Quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai xác định: từ năm 2020 đến 2022, bà Trịnh Thị Hóa, làm nghề buôn bán quần áo tại Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước (nay là xã Đồng Phú, tỉnh Đồng Nai). Ngoài việc buôn bán quần áo, bà Hoá còn cho công nhân làm việc tại các Công ty trong Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú vay tiền để lấy lãi hàng tháng với hình thức thế chấp sổ BHXH.
Trong khoảng thời gian trên, do dịch bệnh Covid- 19 bùng phát, các Công ty tại Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú cắt giảm nhân sự dẫn đến nhiều công nhân đang vay tiền của bà Hoá phải nghỉ việc, không có thu nhập nên không có khả năng trả lãi.
Để thu được tiền gốc và lãi cho vay, bà Hoá đã yêu cầu các công nhân vay tiền ký giấy ủy quyền cho bà để thực hiện rút tiền trợ cấp BHXH một lần. Sau khi rút tiền xong bà Hóa sẽ lấy tiền gốc, lãi, chi phí rút tiền trợ cấp BHXH một lần và trả lại tiền dư cho người vay.
Đối với những trường hợp người vay không ký giấy uỷ quyền cho bà Hoá nhận tiền trợ cấp BHXH một lần thì bà Hóa giả chữ ký của người ủy quyền sau đó thuê 1 người (không rõ lai lịch) làm giả giấy ủy quyền để làm thủ tục rút tiền trợ cấp BHXH một lần.
Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai trong khoảng thời gian trên, bà Hóa đã sử dụng 3 Giấy uỷ quyền giả chữ ký, mộc dấu của một Văn phòng Công chứng tại tỉnh Đồng Nai để làm thủ tục rút tiền trợ cấp BHXH một lần với tổng số tiền gần 247 triệu đồng.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai cho biết đang tiếp tục điều tra mở rộng để xử lý đối tượng vi phạm theo quy định của pháp luật. Đồng thời thông báo đến những cá nhân có thế chấp sổ BHXH cho bà Trịnh Thị Hóa khẩn trương trình báo và liên hệ Cơ quan Cảnh sát điều tra (Phòng Cảnh sát kinh tế) Công an tỉnh Đồng Nai (Địa chỉ số 1034, đường Nguyễn Ái Quốc, Khu phố 1, phường Trảng Dài, tỉnh Đồng Nai để làm việc, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng trước pháp luật.
Liên quan đến câu chuyện về cầm cố, thế chấp và thu gom, mua bán sổ BHXH, Tạp chí BHXH (trước đây), nay là Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã có nhiều bài viết cảnh báo. Đặc biệt, là thời điểm nhiều người lao động bị mất việc làm sau dịch Covid-19. Lợi dụng tình hình này hoạt động mua bán, cầm cố sổ BHXH của các đối tượng tái diễn với các hình thức tinh vi thông qua các hội, nhóm trên mạng xã hội Facebook…
 |
| Tình trạng mua bán, cầm cố, thế chấp sổ BHXH gây nhiều hệ quả xấu. |
BHXH Việt Nam sau đó cũng đã có Văn bản hướng dẫn các địa phương, về việc tiếp nhận hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng BHXH một lần của người lao động. Trong đó, yêu cầu kiểm soát, đối chiếu dữ liệu trên hệ thống với thông tin trên sổ BHXH và đơn đề nghị. Đảm bảo các thông tin của người hưởng thống nhất. Kiểm tra chặt chẽ tính pháp lý của Giấy ủy quyền hoặc hợp đồng ủy quyền; kiểm tra, đối chiếu đảm bảo đủ điều kiện giải quyết hưởng BHXH một lần, các giấy tờ tùy thân của người nhận kết quả giải quyết hưởng BHXH một lần theo đúng quy định hiện hành. Đồng thời, đảm bảo trả hồ sơ, trả tiền đúng cho người lao động hoặc người được ủy quyền hợp pháp…
Theo Luật sư Nguyễn Giang Nam – Đoàn LS TP. Hồ Chí Minh, Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH; cũng không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp người lao động đem sổ BHXH đi cầm cố. Việc cấp lại sổ chỉ được thực hiện đối với trường hợp sổ bị hư hỏng, mất mát.
Chính vì vậy, câu chuyện cầm cố, thế chấp sổ BHXH sẽ phát sinh nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng đến cả quyền lợi của người lao động và người nhận cầm sổ. Cụ thể, nếu người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, thế chấp thì thông thường sẽ phải trả lãi suất cao. Trong trường hợp không trả được khoản vay sẽ buộc phải ủy quyền cho người nhận cầm cố, thế chấp đi nhận BHXH một lần. Từ đó, sẽ rất thiệt thòi so với quyền lợi thực tế từ sổ BHXH của mình.
Ngoài ra, có thể có những trường hợp người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, thế chấp xong sau đó làm thủ tục cấp lại sổ mới. Trường hợp này nếu “trót lọt” thì người nhận cầm cố, thế chấp mất tiền đã cho vay. Nhưng, nếu phát sinh tranh chấp, người lao động lại dễ rơi vào tình huống bị tố cáo với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Rõ ràng, việc mua bán, cầm cố, thế chấp sổ BHXH tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Tuy nhiên vì thiếu hiểu biết, hoặc lợi ích nhỏ trước mắt nhiều người vẫn bất chấp thực hiện, dẫn đến vi phạm pháp luật.
