Viện Kiểm sát vào cuộc, Hà Nội thu hồi hơn 111 tỷ đồng nợ bảo hiểm xã hội

BHXH TP. Hà Nội và VKSND TP. Hà Nội đánh giá kết quả phối hợp.

Đôn đốc đến thu hồi hàng trăm tỷ đồng

Theo số liệu tính đến ngày 13/8/2026, VKSND thành phố Hà Nội và VKSND các khu vực đã thực hiện đôn đốc đối với 1.960 đơn vị sử dụng lao động. Tổng số tiền chậm đóng được xác định là 219,723 tỷ đồng, trong đó các đơn vị đã khắc phục, nộp lại 111,638 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 45,75%. Đây là kết quả đáng ghi nhận sau thời gian ngắn triển khai cơ chế phối hợp.

Con số trên phản ánh tác động tích cực từ việc đưa công tác đôn đốc, xử lý nợ BHXH vào một quy trình phối hợp chặt chẽ hơn. Khi nhận được công văn đôn đốc hoặc thông báo làm việc của VKSND, nhiều doanh nghiệp đã nhìn nhận đầy đủ hơn trách nhiệm của mình, từ đó chủ động bố trí nguồn tài chính để khắc phục khoản tiền chậm đóng, hạn chế ảnh hưởng đến quá trình giải quyết chế độ cho người lao động.

Cơ chế phối hợp được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm chủ thể dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Tại Hà Nội, Chỉ thị số 04-CT/TU của Thành ủy và Công văn số 1221/CV-VKS của VKSND thành phố tiếp tục tạo cơ sở để triển khai mô hình này.

Với những doanh nghiệp thực sự gặp khó khăn về tài chính, cơ quan chức năng tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng phương án và lộ trình hoàn thành nghĩa vụ. Cách tiếp cận này phù hợp với thực tế sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo cơ hội để doanh nghiệp khắc phục vi phạm trước khi vụ việc chuyển sang giai đoạn tố tụng, qua đó giảm áp lực cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Trường hợp doanh nghiệp vẫn hoạt động bình thường, có nguồn tiền nhưng cố tình chậm đóng, chiếm dụng tiền BHXH của người lao động và không hợp tác sau nhiều lần được nhắc nhở, cơ chế khởi kiện công ích có thể được xem xét theo quy định. Việc phân loại rõ từng nhóm doanh nghiệp giúp hoạt động phối hợp đi vào thực chất, hướng tới xử lý đúng đối tượng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.

Chủ động từ sớm, bảo vệ quyền lợi người lao động

Điểm đáng chú ý trong cơ chế phối hợp lần này là các cơ quan chức năng chuyển trọng tâm sang phòng ngừa và xử lý từ sớm. Thay vì chờ đến khi khoản nợ kéo dài, quyền lợi người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc tranh chấp phát sinh, việc rà soát và đôn đốc được thực hiện ngay khi phát hiện dấu hiệu chậm đóng, tạo cơ hội để doanh nghiệp kịp thời khắc phục.

Cán bộ VKSND làm việc với các doanh nghiệp chậm đóng BHXH.

BHXH các cấp giữ vai trò cung cấp thông tin, rà soát và xác định những đơn vị chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN. Trên cơ sở đó, VKSND thực hiện chức năng kiểm sát, đôn đốc và nghiên cứu phương án xử lý theo quy định pháp luật. Mỗi cơ quan phát huy đúng chức năng, nhiệm vụ, tạo thành một quy trình phối hợp có tính liên kết cao.

Thực tế cho thấy, khoản tiền chậm đóng BHXH kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động khi giải quyết các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, hưu trí hoặc tử tuất. Vì vậy, việc thu hồi tiền chậm đóng mang ý nghĩa lớn hơn một con số tài chính, góp phần bảo đảm quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách an sinh của người lao động.

Cơ chế phối hợp cũng hướng tới việc xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch. Doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH sẽ tránh được tình trạng cạnh tranh thiếu công bằng với những đơn vị cố tình chậm đóng hoặc chiếm dụng tiền của người lao động. Việc tăng cường kỷ cương pháp luật vì thế tạo tác động tích cực tới cả người lao động, doanh nghiệp và môi trường kinh doanh trên địa bàn.

Dù đạt kết quả bước đầu, quá trình triển khai vẫn gặp những trường hợp khó xử lý. Một số doanh nghiệp hoạt động cầm chừng, số lượng lao động còn rất ít, trong khi khoản tiền chậm đóng đã kéo dài nhiều năm. Có doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hoặc gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, khiến việc thu hồi nợ cần thêm thời gian và giải pháp phù hợp với từng trường hợp.

Trong thời gian tới, BHXH TP. Hà Nội, VKSND thành phố và VKSND các khu vực dự kiến tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, rà soát các đơn vị có dấu hiệu vi phạm, nâng cao hiệu quả đôn đốc và thu hồi tiền chậm đóng. Các trường hợp hưởng chế độ không đúng quy định cũng sẽ được phối hợp kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền, góp phần nâng cao tính nghiêm minh trong thực hiện chính sách.

Việc 111,638 tỷ đồng tiền chậm đóng được thu hồi sau 3 tháng cho thấy hiệu quả bước đầu của một phương thức phối hợp mới. Khi thông tin được chia sẻ kịp thời, trách nhiệm của từng cơ quan được xác định rõ và doanh nghiệp được tiếp cận theo từng nhóm nguyên nhân, việc xử lý nợ BHXH có thêm cơ sở để đạt kết quả thực chất, bền vững hơn.

Từ kết quả bước đầu tại Hà Nội, cơ chế phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND đang góp phần tạo thêm một lớp bảo vệ cho quyền lợi người lao động. Việc chủ động phát hiện, đôn đốc và xử lý vi phạm từ cơ sở sẽ giúp hạn chế khoản nợ kéo dài, củng cố kỷ cương trong thực hiện pháp luật, đồng thời tăng niềm tin của người dân vào chính sách BHXH, BHYT, BHTN.