 |
| Đại diện Công an TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại một hội thảo về xử lý nợ đọng, trốn đóng BHXH, BHYT trên địa bàn. Ảnh: BHXH |
Công an, Thanh tra cùng vào cuộc
Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Quyết định số 4921/QĐ-BCĐ về Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo. Trong đó, trách nhiệm của các cơ quan được phân công cụ thể hơn.
Điểm đáng chú ý trong cơ chế mới là việc xử lý nợ BHXH, BHYT không chỉ dừng ở đôn đốc, vận động doanh nghiệp khắc phục mà được đặt trong quy trình phối hợp giữa cơ quan BHXH với thanh tra, công an và chính quyền cơ sở.
Cụ thể, với Công an TP. Hồ Chí Minh, nhiệm vụ được giao không chỉ liên quan đến xử lý tội phạm mà còn mở rộng sang công tác dữ liệu, khảo sát, phối hợp kiểm tra và phòng ngừa những vấn đề có thể phát sinh từ nợ BHXH kéo dài.
Công an Thành phố được giao tham mưu UBND TP. Hồ Chí Minh kế hoạch chia sẻ dữ liệu dân cư, điều tra, khảo sát cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp chưa tham gia BHXH, BHYT theo địa bàn xã, phường, đặc khu. Đồng thời, cơ quan này có trách nhiệm điều tra, xác minh, xử lý vi phạm, tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT; điều tra, xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự đối với các đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH.
Các đơn vị trực thuộc Công an TP. Hồ Chí Minh cũng được yêu cầu cử cán bộ tham gia các đoàn thanh tra, kiểm tra do các sở, ban, ngành và UBND xã, phường, đặc khu tổ chức.
Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là phối hợp với cơ quan BHXH cơ sở làm việc với những doanh nghiệp nợ BHXH kéo dài, có nguy cơ xảy ra đình công, lãn công, tranh chấp hoặc gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội tại địa phương. Cách tiếp cận này cho thấy nợ BHXH, BHYT không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp mà còn gắn với quyền lợi của người lao động và ổn định quan hệ lao động.
Ban Chỉ đạo cũng giao Công an TP. Hồ Chí Minh có trách nhiệm tiếp nhận, điều tra, xác minh và xử lý theo pháp luật những nguồn tin về tội phạm liên quan đến doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự trong lĩnh vực BHXH, BHYT.
Bên cạnh xử lý vi phạm, lực lượng công an còn phối hợp trao đổi, cung cấp thông tin với cơ quan BHXH để xác thực dữ liệu căn cước công dân với thẻ BHYT, rà soát và làm sạch thông tin những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng. Công an xã, phường, đặc khu được giao phối hợp với cơ quan BHXH cơ sở rà soát, tuyên truyền, vận động người hưởng nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản cá nhân...
Với Thanh tra TP. Hồ Chí Minh, Ban Chỉ đạo cũng giao trách nhiệm khá cụ thể với nợ đọng, chậm đóng BHXH, BHYT. Trong đó, cơ quan Thanh tra được yêu cầu tham mưu UBND Thành phố phê duyệt kế hoạch thanh tra các doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT. Đồng thời xây dựng kế hoạch thanh tra việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn khi được giao, trên cơ sở đề nghị của cơ quan BHXH, Sở Nội vụ và Sở Y tế.
 |
| Công tác phối hợp xử lý nợ với Công an cùng các ngành chức năng được cơ quan BHXH thường xuyên triển khai. Ảnh: TĐ |
Đáng chú ý, nếu qua thanh tra phát hiện đơn vị, doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN, Thanh tra TP. Hồ Chí Minh phải chuyển hồ sơ sang Cơ quan điều tra - Công an TP. Hồ Chí Minh để điều tra, xử lý theo quy định. Các hành vi được xem xét theo các Điều 214, 215 và 216 của Bộ luật Hình sự năm 2015.
Như vậy, hoạt động thanh tra được đặt ở vị trí quan trọng trong việc sàng lọc, phát hiện những trường hợp vi phạm có dấu hiệu hình sự; tạo cơ sở để chuyển sang bước điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.
Phân rõ trách nhiệm từng cơ quan
Cùng với Thanh tra và Công an, Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo phân công nhiệm vụ cụ thể cho nhiều thành viên chủ chốt, tạo thành mạng lưới phối hợp từ quản lý nhà nước, tài chính, thuế đến chính quyền cơ sở.
Theo Quyết định số 4921/QĐ-BCĐ, Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ tham mưu Thành ủy, UBND Thành phố lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT. Đối với vấn đề nợ, Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra và giám sát các cơ quan chức năng cùng cơ quan BHXH trong triển khai giải pháp phát triển người tham gia, giảm số tiền chậm đóng, trốn đóng, bảo đảm quyền lợi của người lao động và người dân.
Ban Chỉ đạo cũng phải xây dựng quy trình, giải pháp để bảo đảm thu - chi đúng, đủ, kịp thời; phòng ngừa lạm dụng, trục lợi chính sách, bảo đảm an toàn các quỹ bảo hiểm và quyền lợi hợp pháp của người tham gia.
Ban Chỉ đạo họp định kỳ 6 tháng một lần vào tháng 7 và tháng 12, đồng thời có thể họp đột xuất khi cần. Các sở, ban, ngành và UBND xã, phường, đặc khu phải báo cáo tình hình thực hiện chính sách BHXH, BHYT hằng quý về Ban Chỉ đạo thông qua cơ quan BHXH TP. Hồ Chí Minh.
Trong khi đó, Sở Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp tham mưu cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân, người lao động, nhất là nhóm yếu thế, thu nhập thấp, qua đó khuyến khích tham gia và mở rộng diện bao phủ BHXH. Sở Nội vụ cũng cần phối hợp với cơ quan BHXH kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, bảo đảm quyền lợi người tham gia và xử lý vi phạm.
Sở Y tế tập trung vào phát triển BHYT toàn dân, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các cơ sở khám chữa bệnh trong thực hiện chính sách BHYT. Cơ quan này phối hợp với cơ quan BHXH quản lý, sử dụng hiệu quả quỹ BHYT, tăng cường phòng chống lạm dụng, trục lợi quỹ và đẩy mạnh liên thông dữ liệu y tế.
Trong khi đó, Sở Tài chính giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn lực ngân sách. Trên cơ sở đề xuất của cơ quan BHXH và rà soát đối tượng, Sở tham mưu bố trí kinh phí hỗ trợ mua thẻ BHYT, tham gia BHXH tự nguyện cho các nhóm được ngân sách hỗ trợ.
Hằng tháng, hằng quý, Sở Tài chính thực hiện chuyển kinh phí đóng, hỗ trợ đóng BHXH, BHYT từ ngân sách Thành phố cho cơ quan BHXH theo quy định, đồng thời tham mưu phân bổ kinh phí đầy đủ, đúng thời hạn cho chính quyền cơ sở.
Đáng chú ý, Sở Tài chính còn cung cấp định kỳ danh sách doanh nghiệp thành lập mới, tạm ngừng kinh doanh hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho cơ quan BHXH. Đây là nguồn thông tin quan trọng để rà soát doanh nghiệp, phát hiện đơn vị chưa tham gia hoặc có biến động liên quan đến nghĩa vụ thực hiện BHXH, BHYT.
Thuế TP. Hồ Chí Minh cũng được giao nhiệm vụ phối hợp chặt với cơ quan BHXH. Cơ quan Thuế cung cấp danh sách doanh nghiệp đang thực hiện nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, doanh nghiệp hoàn thuế và các thông tin về tình trạng doanh nghiệp.
 |
| Công tác phối hợp rà soát dữ liệu với cơ quan Thuế cũng có nhiều thay đổi. Ảnh: Phạm Thọ |
Định kỳ trước ngày 30/4 hằng năm, Thuế TP. Hồ Chí Minh cung cấp danh sách quyết toán thuế thu nhập cá nhân của năm trước để cơ quan BHXH rà soát, đối chiếu với danh sách tham gia BHXH, BHYT. Khi kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế, cơ quan Thuế cũng lồng ghép nội dung kiểm tra tình hình trích nộp BHXH, yêu cầu doanh nghiệp thanh toán đầy đủ và đăng ký tham gia cho người lao động nếu còn thiếu.
Tại cơ sở, UBND các xã, phường, đặc khu được giao chỉ đạo toàn diện công tác BHXH, BHYT, BHTN; tập trung giảm số tiền chậm đóng và bảo đảm quyền lợi người tham gia.
Chính quyền cơ sở phải thành lập hoặc kiện toàn Ban Chỉ đạo, trong đó Chủ tịch UBND làm Trưởng ban; đồng thời thành lập tổ kiểm tra liên ngành về pháp luật lao động và tổ kiểm tra chuyên đề về BHXH, BHYT đối với doanh nghiệp trên địa bàn.
Hằng quý, các địa phương phải cập nhật dân cư chưa tham gia BHYT, BHXH tự nguyện để cơ quan BHXH cơ sở vận động tham gia; rà soát doanh nghiệp, hộ kinh doanh chưa tham gia để đôn đốc thực hiện. Các đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH cũng được yêu cầu công khai trên phương tiện truyền thông theo quy định.
Theo BHXH TP. Hồ Chí Minh, toàn Thành phố hiện có hơn 32.000 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT từ 3 tháng trở lên; tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT trên địa bàn khoảng 6.200 tỷ đồng ảnh hưởng đến quyền lợi nhiều người lao động.
Với cơ chế phân công này, công tác xử lý nợ BHXH, BHYT tại TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng được xử lý kịp thời, góp phần đảm bảo quyền lợi về ốm đau, thai sản, thất nghiệp, hưu trí và các chế độ an sinh khác của người lao động. Từ đó, xây dựng hệ thống BHXH, BHYT ổn định và bền vững trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
