 |
| Năm học 2025-2026, tỷ lệ học sinh, sinh viên tham gia BHYT tại Sơn La đạt 100%. |
Ngày khai giảng năm học mới ở Sơn La năm nay có thêm những “điểm hẹn” khá đặc biệt. Bên cạnh sân khấu, cờ hoa và tiếng trống trường, gian hàng BHYT được bố trí để phụ huynh, giáo viên, học sinh có thể ghé vào hỏi ngay những điều còn băn khoăn. Chính sách vốn nhiều quy định được đưa đến gần người dân qua những cuộc trò chuyện trực tiếp.
Tại gian hàng, viên chức BHXH giới thiệu những điểm mới của Luật BHYT sửa đổi liên quan đến học sinh, sinh viên (HSSV), giải đáp về quyền lợi, trách nhiệm tham gia, mức đóng và mức hỗ trợ. Thay vì phụ huynh tự tìm hiểu qua nhiều nguồn, những câu hỏi phát sinh ngay đầu năm học được giải đáp trực tiếp, giúp chính sách trở nên dễ hiểu, gần với nhu cầu của từng gia đình.
Một nội dung nhận được sự quan tâm là hướng dẫn cài đặt, đăng ký tài khoản và sử dụng VssID - Bảo hiểm xã hội số. Từ chiếc điện thoại quen thuộc, phụ huynh và học sinh có thêm công cụ để tiếp cận thông tin BHYT. Việc sử dụng VssID, VNeID và thẻ BHYT điện tử cũng là hướng được Sơn La tiếp tục khuyến khích trong năm học 2026-2027.
Khi gian hàng trở thành một “lớp học” về BHYT
Điểm mới trong cách tiếp cận nằm ở việc truyền thông được gắn với tình huống cụ thể. Học sinh được hướng dẫn sử dụng VssID; phụ huynh được giải thích về thời hạn thẻ, thủ tục tham gia, quyền lợi khám chữa bệnh (KCB); giáo viên có thêm thông tin để hỗ trợ học sinh. Một gian hàng nhỏ vì thế trở thành nơi chính sách được giải thích bằng những câu hỏi thực tế.
Sau khi được cán bộ BHXH hướng dẫn tại gian hàng, một học sinh Trường THCS Tô Hiệu chia sẻ rằng trước đây em chủ yếu biết BHYT được sử dụng khi đi khám bệnh, chưa quan tâm nhiều đến các tiện ích trên điện thoại. Qua buổi tư vấn, em hiểu rõ hơn quyền lợi của mình, biết cách sử dụng VssID để theo dõi thông tin thẻ và tra cứu khi cần thiết.
Cùng với tư vấn quyền lợi, BHXH tỉnh giới thiệu Cổng Thông tin điện tử, Fanpage Facebook, Zalo OA cùng các kênh thông tin chính thức để phụ huynh, HSSV chủ động kiểm chứng thông tin. Nội dung cảnh báo giả danh cơ quan BHXH, yêu cầu cung cấp mã xác thực, thông tin tài khoản hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân cũng được đưa vào hoạt động truyền thông.
 |
| Cán bộ BHXH tỉnh Sơn La tuyên truyền BHYT cho phụ huynh học sinh. |
Cách làm này mở rộng ý nghĩa của tuyên truyền BHYT trong bối cảnh số hóa. Biết mình được hưởng quyền lợi gì là một phần; biết tìm thông tin ở đâu, thực hiện thủ tục thế nào và nhận diện những yêu cầu đáng ngờ cũng ngày càng cần thiết. Khi các giao dịch chuyển dần lên môi trường số, kỹ năng tiếp cận thông tin chính thống trở thành một phần của việc bảo vệ quyền lợi BHYT.
Gian hàng tại lễ khai giảng cũng không phải hoạt động riêng lẻ. Dịp năm học mới, BHXH tỉnh chỉ đạo BHXH cơ sở trực thuộc tổ chức các gian hàng tuyên truyền, tư vấn và giải đáp chính sách tại trường học. Cách bố trí này đưa cán bộ BHXH đến nơi tập trung đông phụ huynh, giáo viên, học sinh, tạo cơ hội trao đổi trực tiếp ngay thời điểm nhu cầu tham gia BHYT tăng cao.
Thực tế, mô hình gian hàng đã được Sơn La triển khai từ năm học trước. Năm học 2025-2026, BHXH tỉnh tổ chức 12 gian hàng tuyên truyền, thu hút khoảng 6.200 lượt cán bộ, giáo viên, phụ huynh và HSSV; đồng thời treo 38 pa nô, băng rôn, phát tờ rơi. Nội dung tập trung vào quyền lợi, mức đóng, phương thức tham gia và chính sách hỗ trợ.
Những con số cho thấy rõ giá trị của tấm thẻ BHYT
Đằng sau cách truyền thông ấy là một nền tảng bao phủ BHYT HSSV rất cao. Năm học 2025-2026, Sơn La có 295.043/295.044 HSSV tham gia BHYT theo nhóm HSSV và các nhóm đối tượng khác, tỷ lệ đạt 100%. Trong đó, 261.073 em thuộc diện ngân sách nhà nước mua thẻ, 33.970 em tham gia BHYT tại trường.
Kết quả này càng đáng chú ý khi Sơn La là tỉnh miền núi, điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn khó khăn, lao động chủ yếu làm nông nghiệp, thu nhập nhìn chung còn thấp. Theo BHXH tỉnh, một bộ phận phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về BHYT HSSV, thậm chí vẫn coi đây là chính sách tự nguyện nên chưa chủ động tham gia cho con.
Gánh nặng đóng góp đầu năm học cũng là một vấn đề thực tế. Đây là thời điểm nhiều gia đình phải cùng lúc chi trả nhiều khoản cho con, đặc biệt khó khăn với những hộ đông con đi học. Chính vì vậy, mức hỗ trợ đóng BHYT có ý nghĩa đáng kể. HSSV được ngân sách Trung ương hỗ trợ 50%, ngân sách tỉnh Sơn La hỗ trợ thêm 20%, nên phần tự đóng còn 30%.
 |
| Kết quả thực hiện BHYT học sinh sinh viên tại Sơn La. Ảnh thiết kế có sự hỗ trợ của AI. |
Song sức thuyết phục lớn nhất của BHYT vẫn nằm ở quyền lợi khi rủi ro sức khỏe xảy ra. Trong năm học 2025-2026, có 20.079 lượt HSSV Sơn La KCB BHYT nội trú và ngoại trú, tổng chi phí hơn 16,39 tỷ đồng. Riêng KCB trong tỉnh ghi nhận 19.160 lượt với hơn 12,7 tỷ đồng; KCB ngoài tỉnh có 919 lượt với gần 3,69 tỷ đồng.
Có những trường hợp chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng. Quỹ BHYT đã chi trả hơn 205,7 triệu đồng cho một học sinh Trường Tiểu học và THCS Chiềng Ngần B điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương; hơn 172 triệu đồng cho một học sinh Trường Tiểu học và THCS Quyết Tâm điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai.
Những con số ấy có thể trở thành chất liệu truyền thông thuyết phục hơn những lời vận động chung chung. Với một gia đình miền núi có thu nhập còn hạn chế, một đợt điều trị dài ngày có thể tạo ra áp lực tài chính rất lớn. Khi quyền lợi được minh họa bằng tình huống thực tế, phụ huynh dễ hình dung vì sao việc duy trì thẻ liên tục cần được thực hiện trước khi rủi ro xảy ra.
Giữ 100% bằng chất lượng phục vụ và truyền thông số
Theo ông Đinh Thanh Tùng, Phó giám đốc BHXH tỉnh Sơn La, Đạt tỷ lệ 100% là một kết quả quan trọng, song giữ vững độ bao phủ mới là bài toán dài hạn. Thực tế vẫn có phụ huynh chỉ liên hệ với nhà trường để mua thẻ khi con ốm đau đột xuất, ảnh hưởng đến quá trình tham gia liên tục. Một số nơi, công tác tuyên truyền ở cơ sở chưa thực sự thường xuyên, nhận thức về tính cần thiết của BHYT còn hạn chế.
Vì vậy, năm học 2026-2027, Sơn La đặt mục tiêu duy trì 100% HSSV tham gia BHYT, 100% HSSV được chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường; các trường đủ điều kiện được trích kinh phí đầy đủ, kịp thời. Trọng tâm được xác định là đổi mới nội dung, phương pháp truyền thông, tăng sử dụng hình thức đa phương tiện và các ứng dụng internet.
Cách tiếp cận vì thế cần tiếp tục dịch chuyển từ “vận động tham gia” sang “đồng hành trong sử dụng”. Phụ huynh cần biết cách duy trì thẻ liên tục, tra cứu quyền lợi và sử dụng thẻ điện tử; học sinh cần quen với VssID, VNeID; nhà trường cần phối hợp rà soát dữ liệu. Với học sinh khó khăn, nguồn lực xã hội hóa tiếp tục được huy động để hỗ trợ kinh phí mua thẻ.
Từ mục tiêu bao phủ đến yêu cầu duy trì bền vững, BHYT HSSV tại Sơn La đang bước sang một chặng đường mới, nơi mỗi tấm thẻ cần thực sự trở thành điểm tựa chăm sóc sức khỏe cho học sinh. Khi chính sách được giải thích dễ hiểu, thủ tục ngày càng thuận tiện và quyền lợi được bảo đảm kịp thời, con số 100% sẽ được củng cố bằng sự chủ động, đồng thuận của từng gia đình và nhà trường.
