 |
| Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 10 và BHXH cơ sở Điện Bàn làm việc với Công ty TNHH May Minh Hoàng 2. Ảnh: BHXH TP. Đà Nẵng |
Ông Trần Hoài Nam, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân TP. Đà Nẵng cho biết, sau khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc triển khai cơ chế thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và nhóm dễ bị tổn thương (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026), đa số Viện Kiểm sát nhân dân khu vực ở TP. Đà Nẵng đã vào cuộc phối hợp với Bảo hiểm xã hội (BHXH) cơ sở, TP. Đà Nẵng làm việc với các đơn vị, doanh nghiệp nợ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp, bảo vệ quyền lợi cho người lao động.
Sự phối hợp đã được khẳng định bằng việc ký quy chế phối hợp cụ thể với BHXH TP. Đà Nẵng vào ngày 8/9/2026. Theo ông Trần Hoài Nam, cùng với kiểm tra, đôn đốc và thi hành án, Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự đang tạo thêm công cụ pháp lý quan trọng trong xử lý chậm đóng, trốn đóng BHXH.
Tại TP. Đà Nẵng, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp chủ động rà soát nguồn tin, phối hợp các cơ quan cung cấp hồ sơ, xác minh, yêu cầu và kiến nghị doanh nghiệp khắc phục. Chỉ những trường hợp không tự khắc phục, quyền lợi chưa được bảo vệ đầy đủ mới tiếp tục chuyển sang các bước tố tụng.
Sau 8 tháng triển khai, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp TP. Đà Nẵng tiếp nhận 617 vụ việc. Trong số các vụ đã xác minh, nhiều trường hợp đã tự khắc phục hoặc chấm dứt vi phạm sau kiến nghị. Đáng chú ý, hơn 21 tỉ đồng đã được khắc phục, thu hồi qua cơ chế thí điểm; riêng lĩnh vực BHXH, hơn 16,4 tỉ đồng được thu về quỹ từ 85 doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi cho 1.837 lao động.
Điển hình là vụ việc tại Công ty TNHH May Minh Hoàng 2 (Khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc, phường Điện Bàn Đông, TP. Đà Nẵng). Trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Phạm Đình Tuấn Dũng, Giám đốc BHXH cơ sở Điện Bàn cho biết, việc chậm đóng BHXH tại doanh nghiệp này kéo dài nhiều năm, qua nhiều lần kiểm tra, xử phạt, đôn đốc nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Khi doanh nghiệp dừng hoạt động vào tháng 3/2025, số tiền chậm đóng đã vượt 10,3 tỉ đồng. Hơn 250 lao động nghỉ việc nhưng nhiều quyền lợi BHXH chưa được giải quyết đầy đủ.
Trước sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan BHXH, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 10 và tổ chức Công đoàn, vừa qua, cơ quan thi hành án Đà Nẵng đã phối hợp với các đơn vị áp dụng biện pháp xử lý cưỡng chế thu hồi hơn 10,7 tỉ đồng tiền chậm đóng và tiền lãi, khi doanh nghiệp chuyển nhượng cho đơn vị khác.
“Toàn bộ số tiền đã được nộp vào tài khoản của cơ quan thi hành án để chuyển sang cơ quan BHXH thực hiện các thủ tục, chi trả quyền lợi cho hàng trăm người lao động”, ông Dũng cho biết.
Theo ông Dũng, sau khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội có hiệu lực, BHXH cơ sở Điện Bàn đã phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 10 triển khai tại 9 đơn vị, doanh nghiệp, với số tiền thu được khoảng 13,3 tỉ đồng.
Tương tự, thời gian qua, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 4, TP. Đà Nẵng, đã tăng cường phối hợp với cơ quan BHXH và các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, xác minh, thu thập tài liệu liên quan đến tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH của các doanh nghiệp trên địa bàn.
Quá trình rà soát, xác minh cho thấy có 32 doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH, với tổng số tiền nợ lên đến gần 31 tỷ đồng. Từ kết quả xác minh, trên cơ sở đánh giá tài liệu, chứng cứ thu thập được, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 4, TP. Đà Nẵng đã ban hành 32 quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm đối với các doanh nghiệp.
Sau khi nhận được quyết định của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 4, TP. Đà Nẵng, các doanh nghiệp đã bước đầu thực hiện việc khắc phục, với tổng số tiền đã nộp hơn 2,6 tỉ đồng. Kết quả này bước đầu cho thấy tác động tích cực từ các biện pháp được Viện Kiểm sát nhân dân triển khai đối với những trường hợp vi phạm.
Theo ông Lê Lành, Phó giám đốc BHXH cơ sở Thanh Khê, mặc dù số tiền đã khắc phục còn khiêm tốn so với tổng số tiền nợ gần 31 tỉ đồng, nhưng việc doanh nghiệp bắt đầu thực hiện nghĩa vụ cho thấy các quyết định của Viện Kiểm sát nhân dân đã góp phần thúc đẩy các đơn vị xem xét nghiêm túc trách nhiệm của mình.
 |
| Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 4, TP. Đà Nẵng đã ban hành 19 kiến nghị, đề nghị khởi kiện đơn vị, doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT. Ảnh: BHXH TP. Đà Nẵng |
Không dừng lại ở việc yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, đối với những trường hợp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trên cơ sở tài liệu, chứng cứ đã được thu thập, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 4, TP. Đà Nẵng đã ban hành 19 kiến nghị, đề nghị BHXH cơ sở Thanh Khê và BHXH cơ sở Cẩm Lệ khởi kiện các doanh nghiệp nợ BHXH, yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định pháp luật.
Nói về tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn, ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc BHXH TP. Đà Nẵng cho biết, thực tế hiện nay cho thấy tình trạng này vẫn diễn biến phức tạp tại địa phương.
Cụ thể, TP. Đà Nẵng hiện có gần 30.000 đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH, tính đến hết tháng 8/2026, có gần 8.400 đơn vị chậm đóng liên quan khoảng 40.300 lao động, với số tiền khoảng 341 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 1.200 đơn vị vẫn đang hoạt động nhưng chậm đóng từ 3 tháng trở lên, với số tiền khoảng 178 tỷ đồng; gần 2.500 đơn vị đã cơ bản ngừng hoạt động hoặc chỉ còn rất ít lao động nhưng còn số tiền chậm đóng lớn, kéo dài với gần 250 tỷ đồng.
Một số trường hợp chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp với số tiền lớn, thời gian kéo dài trên địa bàn TP. Đà Nẵng như: Chi nhánh II - Công ty CP công nghiệp Quảng An I chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp với số tiền 12,5 tỷ đồng, thời gian nợ lên tới 68 tháng; Chi nhánh 5 - Công ty CP Cơ khí - Lắp máy Sông Đà chậm đóng là 7,9 tỷ đồng, 17 tháng; Công ty Cơ khí ô tô và Thiết bị điện chậm đóng 14,9 tỷ đồng, thời gian 98 tháng; Công ty TNHH May Minh Hoàng 2 chậm đóng 10,5 tỷ đồng, thời gian 50 tháng…
Theo ông Nguyễn Trí Đại, Nghị quyết số 205/2025/QH15 đã bổ sung một công cụ pháp lý quan trọng. Khi BHXH và Viện Kiểm sát nhân dân phối hợp ngay từ khâu rà soát, xác minh, trách nhiệm của doanh nghiệp được đặt ra rõ hơn. Ông Đại cũng cho rằng, hiệu quả không chỉ nằm ở số vụ phải đưa ra tòa, mà quan trọng hơn là sức phòng ngừa, buộc doanh nghiệp khắc phục khi còn hoạt động và còn khả năng thực hiện nghĩa vụ.
Trước tình hình nợ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp có xu hướng phức tạp, Phó chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình cũng yêu cầu các cấp, ngành trên địa bàn TP. Đà Nẵng tiếp tục phối hợp chặt với Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp, chủ động rà soát vụ việc, đưa Nghị quyết số 205/2025/QH15 đi vào thực chất.
“Cách làm này cho thấy hướng xử lý nợ BHXH đang thay đổi rõ rệt: Phát hiện sớm, tạo sức ép pháp lý sớm và thu hồi sớm, tránh tình trạng doanh nghiệp mất khả năng chi trả mới vào cuộc xử lý”, Phó chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình cho biết.
